I USK 305/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 kwietnia 2026 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania E. Sp. z o.o. z siedzibą w S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle
z udziałem J.B.
o ustalenie właściwego ustawodawstwa,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 8 kwietnia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2025 r., sygn. akt III AUa 166/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od odwołującej się E. Sp. z o.o. z siedzibą
w S. na rzecz organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Jaśle kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 lutego 2025 r. oddalił
apelację odwołującej się E. Spółki z o.o. w S. (dalej jako płatnik składek) od wyroku
Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 27 grudnia 2023 r. oddalającego odwołanie
płatnika składek od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle z 5
I USK 305/26
2
grudnia 2019 r. nr […] stwierdzającej, że J.B. w okresie od 24 czerwca 2019 r. do
30 maja 2020 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu.
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że poczynione w
sprawie ustalenia faktyczne nie pozwoliły na stwierdzenie, aby w okresie objętym
zaskarżoną decyzją płatnik składek prowadził jakąkolwiek znaczącą dochodowo
działalność gospodarczą na terenie Polski ani aby zainteresowany wykonywał
również pracę w Polsce, gdyż w spornym okresie zasadnicza jego praca była
świadczona w Niemczech. Skoro zainteresowany nie wykonywał pracy w Polsce na
podstawie stosunku pracy lub umowy cywilno-prawnej, która nie nosiłaby cech
marginalności, to nie może on podlegać przepisom ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025
r., poz. 350, dalej jako ustawa systemowa), bowiem nie spełnia przewidzianych w
niej kryteriów do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego, którym jest m.in.
rzeczywiste świadczenie pracy w Polsce. A tylko w takiej sytuacji miałby do niego
zastosowanie art. 12 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 3a rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2004 r. Nr 166,
s. 1 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 883/2004) oraz art. 14 ust. 1
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16
września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2009 r.
Nr 284, s. 1 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 987/2009). Użyte w tych
przepisach sformułowanie „podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego”
oznacza podleganie przepisom tworzącym w danym państwie członkowskim
system zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji zainteresowany nie spełniał
warunków podlegania ustawodawstwu polskiemu na podstawie art. 13 ust. 1 oraz
art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, a zatem powinien podlegać
ustawodawstwu miejsca rzeczywistego wykonywania pracy (art. 11 ust. 3a tego
rozporządzenia) czyli w tym wypadku ustawodawstwu niemieckiemu.
Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną, którą oparto na
następujących podstawach:
I USK 305/26
3
1) naruszenie prawa materialnego - art. 12 ust. 1 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2004 r.
Nr 166, str. 1 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 883/2004") oraz art. 14 ust.
1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16
września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2009 r.
Nr 284, str. 1 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 987/2009"), poprzez
bezpodstawne niezastosowanie tych przepisów i nieustalenie podlegania przez
Ubezpieczonego J.B. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że jak wynika z dowodu
z dokumentu w postaci umowy zlecenia zawartej z poprzednikiem prawnym
Wnioskodawcy Ubezpieczony był zatrudniony na podstawie umów zlecenia
zawartej w Polsce, dla tej umowy właściwe było prawo polskie, umowa zlecenia
została zawarta w języku polskim i wynagrodzenie za pracę było wypłacane na
rachunek bankowy Ubezpieczonego w Polsce, a co za tym idzie zgodnie z umową
zlecenia Ubezpieczony miał wykonywać znaczną część pracy w Polsce. W
momencie zawarcia umowy zlecenia J.B. podlegał więc ustawodawstwu polskiemu,
a następnie został oddelegowany do pracy za granicą, konkretnie do Szwecji.
Oznacza to, że Ubezpieczony bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia
podlegał już ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jego
pracodawca (zleceniodawca), czyli ustawodawstwu polskiemu, a dopiero później
został oddelegowany przez Wnioskodawcę do pracy za granicą, przy czym czas
pracy świadczonej przez Ubezpieczonego za granicą nie przekraczał terminu 24
miesięcy.
Z ostrożności w razie stwierdzenia, że Ubezpieczony J.B. nie był
pracownikiem delegowanym w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr
883/2004, w dalszej kolejności oparto skargę kasacyjną na następujących
podstawach:
2) naruszenie prawa materialnego - art. 13 ust. 1 lit. b) (i) rozporządzenia
nr 883/2004, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie
podlegania przez Ubezpieczonego J.B. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że
ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w pełni przemawia za zastosowaniem
I USK 305/26
4
tego przepisu, gdyż w okresie objętym zaskarżoną decyzją Organu rentowego nr
[…] z dnia 8 marca 2021 r. Ubezpieczony J.B. normalnie wykonywał pracę w co
najmniej dwóch państwach członkowskich, mając miejsce zamieszkania w Polsce,
a ponadto siedziba pracodawcy (zleceniodawcy) Ubezpieczonego znajduje się
wyłącznie w Polsce;
3) naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr
987/2009, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania
przez Ubezpieczonego J.B. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że przepis ten
powinien zostać zastosowany w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym,
gdyż w okresie objętym zaskarżoną decyzją Organu rentowego nr […] z dnia 8
marca 2021 r. Ubezpieczony J.B. na zmianę wykonywał kilka odrębnych prac w co
najmniej dwóch państwach członkowskich dla tego samego pracodawcy
(zleceniodawcy), którego siedziba znajduje się wyłącznie w Polsce;
4) naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 8 rozporządzenia nr
987/2009, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania
przez Ubezpieczonego J.B. ubezpieczeniom społecznym w Polsce, pomimo że
przy uwzględnieniu wskazanego w tym przepisie kryterium orientacyjnego w
postaci wynagrodzenia stwierdzić należy, iż Ubezpieczony otrzymywał całość
wynagrodzenia od polskiego pracodawcy (zleceniodawcy). Ubezpieczony J.B.
nigdy nie otrzymał wynagrodzenia za pracę świadczoną na rzecz Wnioskodawcy od
jakiegokolwiek innego podmiotu. Całość wynagrodzenia Ubezpieczonego J.B. była
wypłacana przez polskiego pracodawcę (zleceniodawcę), na rachunek bankowy w
Polsce, a zatem według kryterium orientacyjnego wynagrodzenia Ubezpieczony
wykonywał znaczną część pracy w Polsce;
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że „za
oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej przemawiają naruszenia prawa
materialnego, polegające na bezpodstawnym niezastosowaniu właściwych
przepisów oraz na niewłaściwym zastosowaniu takich przepisów, które w
ustalonym stanie faktycznym nie powinny znaleźć zastosowania”, konsekwencją
czego było pozbawienie zainteresowanego prawa do ubezpieczenia społecznego w
Polsce, chociaż jako pracownik podmiotów mających siedzibę w Polsce podlegał
on ustawodawstwu polskiemu, a „podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej
I USK 305/26
5
sprawie powinny być przepisy art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art.
14 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009”, gdyż „istnieją wszelkie przesłanki do
uznania zainteresowanego (…) za pracownika delegowanego w rozumieniu art. 12
ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004”. Nawet gdyby uznać, że zainteresowany nie był
pracownikiem delegowanym to „i tak podlegał ustawodawstwu polskiemu.
Konkluzja ta wynika z następujących przesłanek, stanowiących kolejne podstawy
kasacyjne”.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do jej merytorycznego rozpoznania.
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że skarżący, który powołuje się na
przesłankę oczywistego uzasadnienia skargi (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c.), powinien w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania
zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość” i
przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007). Powołanie
się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje skarżącego do
przedstawienia wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest
oczywiście uzasadniona, przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej
wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do
rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów
prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej
prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX
nr 82274). Ponadto oczywista zasadność skargi zachodzi wtedy, gdy z jej treści,
bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do
kwalifikowanego naruszenia podstaw kasacyjnego zaskarżenia (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13, LEX nr 1402642 oraz z
I USK 305/26
6
dnia 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, LEX nr 1621619), które ewidentnie uzasadniały
uwzględnienie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 października
2007 r., III CSK 216/07, LEX nr 560577 oraz z dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14,
LEX nr 1522063).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniesiona skarga nie
zawiera żadnego wywodu prawnego, który stanowiłby poparcie twierdzenia, że jest
ona oczywiście uzasadniona, zwłaszcza, że rozpoznanie skargi kasacyjnej
następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, gdyż tylko one decydują o wyniku
„przedsądu”.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący jedynie
ogólnikowo powołuje się na oczywisty charakter naruszenia przepisów prawa
materialnego „stanowiących kolejne podstawy kasacyjne”. Tymczasem o tym, że
skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w
uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 2 kwietnia
2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860 czy z dnia 14 października 2021 r., I PSK
122/21, LEX nr 3335475). Na etapie „przedsądu” badaniu nie podlegają podstawy
kasacyjne, a więc przez ich pryzmat nie ocenia się jurydycznej siły argumentów
wskazanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2020 r., III PK 106/19, LEX nr
3223639). Ponadto zauważyć trzeba, że skarżący nie przedstawia żadnej
argumentacji wskazującej, że wymienione w podstawach skargi kasacyjnej przepisy
zostały naruszone w sposób kwalifikowany, widoczny na pierwszy rzut oka. W
rzeczywistości argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
sprowadza się do polemiki z ustaleniami faktycznymi, skoro oczywistej zasadności
naruszenia powołanych w podstawach skargi przepisów prawa materialnego
upatruje się w ich niezastosowaniu do okoliczności niniejszej sprawy, które
skarżący ocenia odmiennie niż Sąd Apelacyjny, a de facto samodzielnie dokonuje
odmiennych ustaleń stanu faktycznego, według których na podstawie spornych
umów zainteresowany wykonywał pracę w co najmniej dwóch państwach
członkowskich, w tym w Polsce. Skarżący nie dostrzega, że wobec braku
jakichkolwiek proceduralnych zarzutów kasacyjnych, które mogłyby podważyć
miarodajne dla Sądu Najwyższego ustalenia faktyczne stanowiące podstawę
I USK 305/26
7
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.), w postępowaniu kasacyjnym
wiążące były ustalenia zaskarżonego wyroku, że w spornym okresie
zainteresowany wykonywał pracę najemną w jednym tylko państwie członkowskim,
tj. w Niemczech, i to na rzecz jednego tylko podmiotu, który ponadto nie prowadził
na terenie Polski „znacznej działalności”. Skarżący w istocie kwestionuje więc
dokonaną przez Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne, co
zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej i w żadnej mierze
nie świadczy o tym, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego
skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. oraz
odnośnie do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 w
związku z art. 39821 k.p.c. należało postanowić jak w sentencji.
M.G.
[a.ł]
