I USK 302/26

I USK 302/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 czerwca 2026 r. SSN Ewa Stryczyńska w sprawie S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie z udziałem D.G. i S.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o podleganie ubezpieczeniom społecznym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 czerwca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt III AUa 2543/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie na rzecz S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. oraz S.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwoty po 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE I USK 302/26 2 Wyrokiem z 10 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie z odwołania S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym, z udziałem D.G. i S.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., oddalił apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 23 czerwca 2023 r. i zasądził od pozwanego na rzecz S. Sp. z o.o. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia. Decyzją z 15 września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że D.G. podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. sp. z o.o. w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. w W. we wskazanych w decyzji okresach. Odwołanie o powyższej decyzji złożył płatnik składek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 23 czerwca 2023 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że D.G. nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu u płatnika składek S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. z tytułu wykonywania umowy o pracę zawartej z S.1 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w okresie od 1 sierpnia 2001 r. do 6 września 2001 r. oraz od 1 stycznia 2006 r. do 4 lutego 2014 r. oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie rzecz S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Przedmiotem sporu była ocena, czy S. sp. z o.o. jako zleceniodawca był pracodawcą ubezpieczonego, który zawarł umowy o pracę z S.1 sp. z o.o. Konsekwencją stanowiska organu rentowego było stwierdzenie, że formalnie nie istniał stosunek pracy pomiędzy ubezpieczonym a S.1 sp. z o.o., a obowiązki płatnika składek z tego tytułu na obowiązkowe ubezpieczenie pracownicze ponosił S. sp. z o.o. I USK 302/26 3 Sąd Okręgowy stwierdził, że pracodawcą, który formalnie miał obowiązek naliczenia składek na ubezpieczenia społeczne jest S.1 sp. z o.o., która to spółka była pracodawcą ubezpieczonego, podczas gdy S. sp. z o.o. (odwołujący się) pozostawał jedynie zleceniodawcą dla ubezpieczonego pracownika S.1 sp. z o.o. Nieprawidłowa subsumcja dokonana przez organ rentowy w odniesieniu do odwołującej się spółki oraz zainteresowanej spółki skutkowała więc nieprawidłowym zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”), gdyż S. nie był w spornym okresie pracodawcą ubezpieczonego. Sąd Okręgowy nie zgodził się ze stwierdzeniem organu rentowego, że umowa o pracę podpisana przez ubezpieczonego z S.1 sp. z o.o. została zawarta dla pozoru. Organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, że pracodawcą dla ubezpieczonego był S. sp. z o.o. Przedłożył jedynie na płycie CD bardzo obszerne akta kontroli, nie wskazując dokumentów co do których wnosi o przeprowadzenie dowodu. Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie. Sąd drugiej instancji oddalając apelację uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, zgromadził niezbędny materiał dowodowy i dokonał jego trafnej oceny, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz poczynił trafne rozważania prawne. W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczność, że S. Sp. z o.o. jest całościowym udziałowcem w spółce S.1 Sp. z o.o. nie uprawnia do wniosku, że ubezpieczony świadczył pracę na rzecz odwołującej się spółki na warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Mimo powiązań pomiędzy spółkami, obie spółki formalnie stanowiły odrębne podmioty. Ubezpieczony bez wątpienia pozostawał w stosunku pracy z S.1. sp. z o.o., a nie z S. sp. z o.o., z którą to spółką równolegle pozostawał w cywilnoprawnym stosunku umowy zlecenia. Organ rentowy nie zakwestionował tak sformalizowanych stosunków prawnych między stronami. W szczególności nie przedstawił okoliczności, z których wynikałoby, że D.G. w rzeczywistości świadczył pracę w ramach stosunku pracy na rzecz S. sp. z o.o., a nie na rzecz S.1 sp. z o.o. I USK 302/26 4 Wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji, opartej na pewnych ustaleniach, nie zwalnia organu rentowego z obowiązku wykazania inicjatywy dowodowej na wykazanie okoliczności, na które powołuje się w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy w istocie nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego D.G.. W ocenie Sądu drugiej instancji zasadnie Sąd Okręgowy stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do ziszczenia się przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób wynikający z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Sąd Apelacyjny za niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej, albowiem to na organie rentowym spoczywał obowiązek wykazania, że strony ustaliły między sobą stosunki prawne w sposób sprzeczny z prawem bądź zmierzający do obejścia prawa. Mimo ogólnego przytoczenia okoliczności związanych z powiązaniami między spółkami, organ rentowy nie odniósł poczynionych we własnym zakresie ustaleń do przypadku ubezpieczonego w sposób pozwalający na przyjęcie, że dokonane przez strony czynności prawne były sprzeczne z ustawą bądź zmierzały do obejścia przepisów regulujących podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z 10 grudnia 2024 r. wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych. Organ rentowy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: 1) art. 3271 § 1 k.p.c., przez brak wskazania w uzasadnieniu wyroku przyczyn nieuwzględnienia argumentacji i dowodów wskazanych przez organ rentowy; 2) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c., przez wydanie orzeczenia bez merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ rentowy. Skarżący podniósł również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: 1) art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez uznanie, że pracodawcą dla ubezpieczonego jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że właścicielem S.1 Sp. z o.o. jest odwołująca się spółka; 2) art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., przez przyjęcie, że organ rentowy nie udowodnił, że rzeczywistym pracodawcą dla ubezpieczonego była odwołująca się I USK 302/26 5 spółka, mimo że Sąd pominął materiał zgromadzony w aktach rentowych oraz nie dokonał wykładni art. 3 k. p. w zw. z art. 22 § 1 k. p. z uwzględnieniem koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”; 3) art. 8 ust. 1 ustawy systemowej w zw. z art. 3 k.p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. przez uznanie, że pracodawcą dla ubezpieczonego jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że z dokumentacji załączonej do akt sprawy wynika, że rzeczywistym pracodawcą dla ubezpieczonego pozostawała odwołująca się spółka; 4) art. 3 k.p., w zw. z art. 22 § 1 k.p., przez niedokonanie ich wykładni z uwzględnieniem koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”; 5) art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 2 ppkt a w zw. z art. 8 ust. 2a oraz art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, przez ich niezastosowanie, mimo że z załączonych do sprawy akt rentowych wynika, że w przedmiotowej sprawie doszło do tzw. przebicia zasłony korporacyjnej, a tym samym umowy o pracę zawarte z S.1 Sp. z o.o. na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych należy traktować jako nieważne. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie odwołania, a ponadto o zasądzenie od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że Sąd drugiej instancji powinien poddać decyzję organu rentowego kontroli merytorycznej i w tym zakresie powinien zbadać czy organ ten prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym stanie faktycznym i ustalić, czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej prowadzące do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Poza powyższym, zdaniem skarżącego, Sąd Apelacyjny ograniczając się do badania powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p. nie jest w stanie poddać decyzji organu rentowego merytorycznej kontroli wskazującej na tzw. „uniesienie zasłony korporacyjnej” bez odpowiedniej wykładni art. 3 k. p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej, ponieważ w świetle art. 22 § 1 k.p. I USK 302/26 6 spółka zależna jako odrębny podmiot istniejący w obrocie gospodarczym jest w sposób oczywisty traktowana jako pracodawca dla ubezpieczonego z uwagi na konieczność wykonania szeregu formalnych czynności mających na celu urealnienie „nieważnego” (na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych) stosunku pracy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się spółka i zainteresowany S.1 sp. z o.o. wniosły o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej się i zainteresowanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie spełniła wymagań warunkujących przyjęcie jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. Dopuszczenie do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie I USK 302/26 7 błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944). Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienił wprawdzie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., ale wskazał na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, a więc przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami ich interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu określeniem „rażącego”, czy „ewidentnego” naruszenia prawa, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego I USK 302/26 8 orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365). Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia wyżej wymienionych przesłanek, a jego uzasadnienie w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych i zanegowania możliwości zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydanie decyzji; zwanej „ustawą systemową”) w konfiguracji wskazanej przez skarżącego. W odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii rozkładu ciężaru dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zauważyć należy, że postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest postępowaniem cywilnym, które toczy się z zastosowaniem zasady kontradyktoryjnego postępowania, a w nim o rodzaju i zakresie roszczenia decyduje odwołujący się (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2024 r., II USK 216/24, LEX nr 3781388). W procesie kontradyktoryjnym ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.). W odniesieniu do tej kwestii Sąd Najwyższy w wyroku z 10 maja 2017 r. (w sprawie I UK 184/16, LEX nr 2305920) wyjaśnił, że ciężar udowodnienia (onus probandi) wchodzi w rachubę dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się nieudowodnione, a nie już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków dowodowych na potwierdzenie lub zaprzeczenie danej okoliczności. Oznacza to, że rozkład ciężaru dowodu stanowi regułę wskazującą stronę, która ma ponieść negatywne skutki nieudowodnienia określonych twierdzeń. Na tym polega funkcja ciężaru dowodowego. Z kolei w wyroku z 9 listopada 2021 r. (I USKP 57/21, OSNP 2022 nr 10, poz. 101), Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej (w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych - na osobie odwołującej się od decyzji organu rentowego). Jeżeli jedna ze stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska, to wówczas na drugiej stronie procesu spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności podważających ten wniosek I USK 302/26 9 (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2013 r., II PK 70/13, LEX nr 1424850; z 12 maja 2011 r., I PK 228/10, LEX nr 896458; z 10 czerwca 2013 r., LEX nr 1341274; z 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych rozkład ciężaru dowodów zależy od rodzaju decyzji. Jeżeli jest to decyzja, w której organ zmienia sytuację prawną ubezpieczonego, to powinien wykazać uzasadniające tę zmianę przesłanki faktyczne. Już w wyroku Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 r. (I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78), wskazano, że na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli. Wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia go zatem od udowodnienia przed sądem podstawy faktycznej decyzji, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2010 r., II UK 148/09, LEX nr 577847, czy z 9 grudnia 2008 r., I UK 151/08, LEX nr 518057). Tymczasem na gruncie przedmiotowej sprawy Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się do środków dowodowych przedstawionych przez skarżącego i trafnie przyjęły, że nie jest możliwe uprawdopodobnienie, aby między zainteresowanym a spółką zależną nie istniał stosunek pracy, który w rzeczywistości był wykonywany. Przeprowadzona została szczegółowa analiza w oparciu o zaoferowane dowody mająca na celu weryfikację prawidłowości twierdzeń skarżącego wynikających z wydanej decyzji. Nie sposób więc stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać naruszenie reguły rozkładu ciężaru dowodu, skoro korzystna dla odwołującej się okoliczność (wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś okoliczność wykazana przez skarżącego (zależność spółki będącej pracodawcą od odwołującej się) nie wpływała na konkluzję co do tego, że pracodawcą zainteresowanego faktycznie powinna być odwołująca się. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca możliwość skutecznego podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 6 k.c., gdy faktycznie zmierza on do zakwestionowania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyroki: z 13 I USK 302/26 10 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 nr 12, poz. 232; z 15 października 2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z 8 listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr 220844 oraz z 15 lutego 2008 r., I CSK 426/07, LEX nr 465919). Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że organ rentowy nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych odnoszących się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonego. Sądy obu instancji stwierdziły, że organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tego, że pracodawcą ubezpieczonego był S. sp. z o.o. Organ rentowy ograniczył się jedynie do przedłożenia na płycie CD bardzo obszernych akt z przeprowadzonej u płatnika kontroli, nie wskazując dokumentów, z których powinien być przeprowadzony dowód potwierdzający stanowisko procesowe pozwanego organu. Jednocześnie Sądy nie miały wątpliwości, że z akt osobowych ubezpieczonego wynikało, że umowę o pracę zawarł on z S.1 sp. z o.o. oraz, że praca ta była wykonywana w warunkach odpowiadających ustaleniom dokonanym w umowie. Organ rentowy we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniał konieczność ustalenia czy faktycznie nastąpiło tzw. „przebicie zasłony korporacyjnej”, które prowadziło do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Warto jednak zauważyć, że poglądy wyrażone między innymi w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku Sądu Najwyższego z 3 października 2017 r. (II UK 488/16, LEX nr 2361596) bazowały na ustaleniu, że spółkę zależną i spółkę dominującą łączyła umowa, na mocy której spółka zależna zobowiązała się do realizacji usług na rzecz spółki dominującej przez swoich pracowników i na tej podstawie kierowała swoich pracowników do wykonywania pracy w spółce dominującej i otrzymywała za to wynagrodzenie. Takich relacji nie ustalono w niniejszej sprawie, a to one pozwalały na wyciągnięcie wniosku o nadużywaniu konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy wynikającej z definicji zawartej w art. 3 k.p. ze skutkiem polegającym na uznaniu, że określone działania podejmowane przez jeden podmiot uznaje się w istocie za działania innego podmiotu (gdy spółka handlowa będąca „prawdziwym pracodawcą” tworzy kontrolowaną przez siebie spółkę, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników celem obejścia prawa i uniknięcia zobowiązań). I USK 302/26 11 Organ rentowy nie zdołał zatem wykazać, że oczywista zasadność skargi wynika z „pozoracji” polegającej na w istocie fikcyjnym podziale pracowników na dwie grupy (zawierając z nimi bądź umowę o pracę bądź umowę zlecenia, powierzając jednocześnie formalne zawarcie w tym samym czasie całkowicie zależnej spółce S.1 Sp. z o.o. naprzemiennie „takich samych umów” o pracę i umów zlecenia), w celu niedozwolonego obejścia przepisów prawa, wynikającego z art. 58 § 1 i 2 k.c. oraz przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych prowadzących do naruszenia art. 3 k. p., art. 22 § 1 k.p. oraz art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Przywołana przez organ rentowy koncepcja „przebicia korporacyjnego” miałaby potencjalne znaczenie w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, gdyby odwołująca się spółka twierdziła, że w sprawie przywołany przepis nie ma zastosowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2025 r., II USK 337/24, LEX nr 3887551). Wówczas organ rentowy dążyłby do jego zastosowania, argumentując, że ścisłe powiązanie między spółkami w ramach tej samej grupy kapitałowej w każdym przypadku świadczy o tożsamości interesu ekonomicznego w ramach grupy. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie budzi jednak wątpliwości, co trafnie uwypuklił Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z 20 lutego 2024 r. (II USK 336/23, LEX nr 3687155), odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej skarżącego organu rentowego w sprawie o takim samym stanie faktycznym i prawnym odnośnie do innego ubezpieczonego. Wykonując umowę zlecenia zawartą z odwołującą się, ubezpieczony - jako pracownik spółki zależnej z tytułu tejże umowy cywilnej - podlegał ubezpieczeniom społecznym jako pracownik. Nawet gdyby, zgodnie z oczekiwaniem organu rentowego, (niepopartym dostatecznym materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy wynikający z umowy zawartej ze spółką zależną w rzeczywistości łączy ubezpieczonego z odwołującą się, to nie miałoby to wpływu na zastosowanie w sprawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Tylko przy założeniu, że zawarte z odwołującą się umowy cywilnoprawne w swojej istocie skrywały stosunek pracy, art. 8 ust. 2a nie miałby zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy do podlegania ubezpieczeniom społecznym, aczkolwiek wynikający z art. 8 ust. 1 ustawy systemowej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 lutego I USK 302/26 12 2024 r., II USK 336/23, LEX nr 3687155; z 5 czerwca 2024 r., II USK 226/23, LEX nr 3723325; z 24 kwietnia 2024 r., II USK 179/23, LEX nr 3715417; z 11 kwietnia 2024 r., II USK 154/23, LEX nr 3703679; z 20 marca 2023 r., II USK 219/23, LEX nr 3695251). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. [SOP]