I USK 299/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania W.C.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji w Warszawie
o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 29 października 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 1874/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[I.T.]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 19 października 2022 r.,
IV U 553/21, zmienił decyzję z dnia 9 czerwca 2017 r. Dyrektora Zakładu
Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w ten sposób, że ustalił
wysokość emerytury przysługującej W.C. od dnia 1 października 2017 r. z
pominięciem art. 15c ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,
Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego
Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej
Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (pkt
1.); zmienił decyzję z dnia 9 czerwca 2017 r. Dyrektora Zakładu Emerytalno-
I USK 299/24
2
Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w ten sposób, że ustalił wysokość
renty przysługującej W.C. od dnia 1 października 2017 r. z pominięciem art. 22a
ustawy z dnia 18 lutego1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby
Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (pkt 2.).
Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024 r., III AUa 1874/22 Sąd Apelacyjny w
Krakowie zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Dyrektora Zakładu
Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w
Warszawie z dnia 9 czerwca 2017 r. w ten sposób, że zobowiązał Dyrektora
Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
do przeliczenia emerytury W.C. - począwszy od 1 października 2017 r. - z
zastosowaniem art. 15c ust. 1 pkt 1. ale z pominięciem art. 15c ust. 3 ustawy z dnia
18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Agencji Wywiadu. Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby
Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. 2004, Nr 239, poz.
2404 z późn. zm.), a w pozostałym zakresie oddalił odwołanie (pkt 1.); w
pozostałym zakresie oddalił apelację (pkt 2.); odstąpił od obciążenia odwołującego
się kosztami postępowania apelacyjnego (pkt 3.).
W skardze kasacyjnej ubezpieczony zarzucił naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.,
poprzez nie dokonanie wszechstronnego rozważenia całości materiału
dowodowego oraz wydanie wyroku przez osobę nieuprawnioną, gdyż skład sądu
był sprzeczny z przepisami prawa.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący uzasadnił
koniecznością rozważenia istotnych zagadnień prawnych, tj.:
a) czy w danym przypadku zachodzi nieważność postępowania
wskazana w art. 379 pkt 4 k.p.c., skoro wyrok wydała osoba powołana na urząd
sędziego z naruszeniem przepisów prawa (tzw. neosędzia);
I USK 299/24
3
b) czy ocena dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie spełnia
wymogi art. 233 § 1 k.p.c..
c) czy ocena tych dowodów spełnia wymogi swobodnej oceny dowodów,
czy też została dokonana całkowicie dowolnie, w oderwaniu od materiału
dowodowego lub wbrew niemu.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku lub
skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania w innym składzie oraz o
zasądzenie od organu na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne
zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
(3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że
skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
I USK 299/24
4
określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne
zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze
wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje
oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.
(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr
1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego
zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać
rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim,
być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym
sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie
być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240;
z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r.,
III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą,
co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na
rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r.,
III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr
560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne
(poważne) wątpliwości.
Skarżący formułuje zagadnienie dotyczące oceny dowodów zgromadzonych
w sprawie pytając, czy spełnia ona wymogi art. 233 § 1 k.p.c.
Przypomnieć zatem należy, że wyłączenie w art. 3983 § 3 k.p.c. z podstaw
skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących oceny dowodów pozbawia skarżącego
możliwości powoływania się na zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny
I USK 299/24
5
dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c., a taki przepis powołał skarżący w
podstawach kasacyjnych. Oznacza to, że spór o ocenę poszczególnych dowodów i
ustalenie stanu faktycznego nie może być przenoszony do postępowania przed
Sądem Najwyższym. Niemożliwe jest więc przyjęcie skargi do rozpoznania ze
względu na okoliczności, które wykraczają poza ustawowe podstawy tego środka
zaskarżenia, a więc nie mogą być uwzględnione przy jego rozpoznaniu (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 marca 2014 r., II PK 287/13,
LEX nr 2008658;z dnia 23 września 2008 r., I PK 80/08, LEX nr 784907; z dnia
26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 243).
Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie zasługuje także na przyjęcie do
rozpoznania ze względu na powoływaną nieważność postępowania.
Należy podkreślić, że Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, w
granicach zaskarżenia, kwestię nieważności postępowania przed Sądem drugiej
instancji (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97,
OSNC 1998, Nr 5, poz. 81, z glosą A. Szpunara, OSP 1998, Nr 5, poz. 93; z 10
maja 2000 r., III CKN 416/98, OSNC 2000, Nr 12, poz. 220).
W niniejszej sprawie brak jest jednak jakichkolwiek podstaw do
podejmowania przez Sąd Najwyższy czynności w tym zakresie z urzędu. Nie jest
również tak, że samo zasygnalizowanie nieważności postępowania powoduje
konieczność automatycznego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Aby tak
było i skarga mogła być przyjęta do dalszego rozpoznania, sygnalizacja musi
okazać się słuszna i rzeczywiście potwierdzać naruszenie przepisów
proceduralnych, których skutkiem byłaby nieważność postępowania. Z taką
sytuacją nie mamy jednak do czynienia w tym przypadku. Już nawet pobieżna
analiza wniosku w tym zakresie wskazuje, że strona skarżący nie ma racji.
Sąd Najwyższy wskazywał wielokrotnie, że osobą nieuprawnioną do
orzekania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. jest osoba nieposiadająca w ogóle
uprawnień do tego, aby zasiadać w składzie orzekającym sądu, a więc taka, która
nie została powołana na stanowisko sędziego, lub też orzekała przed powołaniem,
albo po rezygnacji z urzędu, czy przejściu w stan spoczynku, albo będąc wadliwie
wybrana do pełnienia funkcji ławnika. W orzecznictwie uznano, że osobą
nieuprawnioną do orzekania jest też sędzia, który nie ma w ogóle delegacji do
I USK 299/24
6
orzekania w danym sądzie, jak i ten, którego delegacja nie spełnia ustawowych
wymagań warunkujących ważność i skuteczność aktu delegowania (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lutego 2020 r., III CSK 225/19, LEX nr
3221336). Ponadto sprzeczność składu sądu w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.
może zachodzić także wtedy, jak to wynika z niektórych orzeczeń, gdy w składzie
sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) - ale nawet w
takiej sytuacji tylko wtedy (o czym zapomniał pełnomocnik strony skarżącej), kiedy
wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do
naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6
ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2021 r., IV CZ 5/21, LEX nr
3269908; postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r., I CSK 4893/22,
LEX nr 3611676). W rozpoznawanej sprawie taka okoliczność nie wystąpiła.
Skarżący nie przeprowadził żadnego, wymaganego w takim przypadku, testu w
stosunku do osoby sędziego i nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby
prowadzić do uwzględnienia jego wniosku. Przywołał jedynie fakt powołania
sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianach ustawowych, co jest
oczywiście niewystarczające. W niniejszej sprawie przed Sądem drugiej instancji
nie wystąpiła nieważność postępowania. Podnoszona przez skarżącego kwestia
została w sposób wyczerpujący wyjaśniona w postanowieniu Sądu Najwyższego z
13 lipca 2020 r. (II CSK 581/19, LEX nr 3046023).
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
[I.T.]
[SOP]
I USK 299/24
7
