I USK 29/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 stycznia 2026 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki
komandytowej w G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu
przy udziale N.K.
o podleganie polskiemu ustawodawstwu, o wydanie zaświadczenia A1,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 21 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Katowicach
z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 1686/21,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania:
2) zasądza od D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
Spółki komandytowej w G. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Zabrzu kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c.,
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r. w pkt 1.
oddalił apelację odwołującej D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki
komandytowej w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2021
I USK 29/26
2
r. oddalającego odwołanie D. Sp. z o.o. Sp.k. w G. od decyzji organu rentowego
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu z dnia 14 kwietnia 2020 r.
stwierdzającej, że N.K. nie podlega ustawodawstwu polskiemu w okresie od 26
lutego 2020 r. do 1 października 2020 r. oraz odmawiającej wydania zaświadczenia
A1 potwierdzającego, że w okresie od 26 lutego 2020 r. do 1 października 2020 r.
zastosowanie będzie znajdować ustawodawstwo polskie; w pkt 2. zasądził od D.
Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w G. na rzecz
organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu kwotę 240
zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas
od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, do Sądu
Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając judykat w całości, zarzucając
rozstrzygnięciu naruszenia prawa materialnego, tj.:
1. art. 16 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego
wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie wykonawcze), poprzez:
a. błędną wykładnię art. 16 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego,
polegającą na przyjęciu, że organ rentowy miejsca zamieszkania zainteresowanej
(polski ZUS) może tymczasowo określić, jako mające do nich zastosowanie,
ustawodawstwo państwa niemieckiego, po wydaniu decyzji o niepodleganiu
ustawodawstwu polskiemu, a więc po wyłączeniu zainteresowanej z polskiego
zabezpieczenia społecznego;
b. błędną wykładnię art. 16 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego
polegającą na uznaniu, że organ rentowy miejsca zamieszkania zainteresowanej
(polski ZUS) może po wydaniu decyzji (następczo) przeprowadzić procedurę
koordynacji i dialogu z instytucją niemiecką, wskazując jej na zastosowanie
ustawodawstwa niemieckiego, a wobec braku odpowiedzi uznać to za „milczącą
akceptację” i ostateczne ustalenie ustawodawstwa niemieckiego;
c. błędną wykładnię art. 16 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 rozporządzenia
wykonawczego polegającą na przyjęciu, że brak odpowiedzi organu niemieckiego,
I USK 29/26
3
błędnie uznany w toku postępowania w I instancji w niniejszej sprawie za „milczącą
akceptację" nie jest wzruszalny przez polski sąd powszechny do momentu wydania
przez organ niemiecki zaświadczenia A1, co skutkuje tym, iż sąd stwierdza brak
możliwości zmiany decyzji organu rentowego, wobec ostatecznego ustalenia
ustawodawstwa niemieckiego, a tym samym utrzymanie w mocy wadliwej decyzji
wydanej po przeprowadzeniu procedury niezgodnej z prawem unijnym;
2. art. 16 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr
987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr
883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dale jako:
Rozporządzenie wykonawcze) w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zw. z art. 6 Konwencji o Ochronie
Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez błędną wykładnię, polegającą
na przyjęciu nieuprawnionego założenia, że ustalenie ustawodawstwa właściwego
dla ubezpieczonej poczynione przez organ rentowy w ramach procedury
koordynacyjnej opisanej w tym przepisie (tj. art. 16 Rozporządzenia wykonawczego)
nie może być przedmiotem merytorycznej kontroli ze strony sądu, podczas gdy taka
wykładnia stoi w sprzeczności z przepisami art. 83 ust. 1 i 2 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności, które statuują zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz nadają
jednostce prawo do poddania kontroli przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd
decyzji organów władzy publicznej,
2. art. 13 ust. 1 pkt a i b lit. (I) Rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (rozporządzenie podstawowe)
poprzez niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że:
a. ustalając ustawodawstwo właściwe dla osoby wykonującej pracę
najemną na zmianę w dwóch lub więcej Państwach Członkowskich UE, należy
uwzględniać jedynie okres wskazywany we wniosku o poświadczenie
ustawodawstwa na druku A1, podczas gdy powyższe nie wynika z żadnego
przepisu, zaś wykładnia funkcjonalna tych przepisów nakazuje uznać, iż przy
I USK 29/26
4
ustalaniu ustawodawstwa właściwego dla osoby wykonującej normalnie pracę
najemną na zmianę w dwóch lub więcej Państwach Członkowskich UE należy
zbadać kompleksowo całą sytuację ubezpieczeniową tej osoby;
b. wskazany przez odwołującą we wniosku o poświadczenie właściwego
ustawodawstwa dla zainteresowanej na druku A1 okres, na który poświadczenie to
ma zostać wydane dla ubezpieczonej, ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie
ustawodawstwa właściwego dla tej ubezpieczonej, podczas gdy poświadczenie
ustawodawstwa właściwego na druku A1, jak sama nazwa na to wskazuje, ma
odgrywać rolę jedynie „zaświadczenia”, „potwierdzenia”, że w danym okresie dana
osoba podlega pod system ubezpieczenia społecznego danego Państwa
Członkowskiego UE;
c. wobec zainteresowanej, mającej miejsce zamieszkania na terytorium
Rzeczpospolitej Polskiej nie ma zastosowania ustawodawstwo polskie, podczas
gdy prawidłowe brzmienie przepisów powinno prowadzić do wniosku, że
zainteresowana winna podlegać ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, w
którym ma miejsce zamieszkania, a jeśli nie wykonuje znacznej części pracy w
Państwie Członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania to ustawodawstwu
Państwa Członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania
działalności pracodawcy (w obu przypadkach jest to Polska), a zatem
ubezpieczona winna podlegać polskiemu ustawodawstwu.
Wyżej wskazane, zdaniem skarżącej spółki naruszenia przepisów prawa
materialnego, doprowadziło Sąd Apelacyjny i Sąd Okręgowy do nierozpoznania
istoty sprawy. Istotą sprawy było nie tylko rozstrzygnięcie tego, czy decyzja organu
rentowego o wyłączeniu zainteresowanej z polskiego ustawodawstwa i odmowie
wydania zaświadczenia A1 w oparciu o dyspozycję art. 13 ust. 1 rozporządzenia
podstawowego jest prawidłowa pod względem formalnym, ale także i przede
wszystkim zbadanie, czy zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie jest prawidłowe, co
do istoty merytorycznej. Sąd II, jak i I instancji powyższej kwestii zupełnie nie badał,
ograniczając się w zasadzie do stwierdzenia, że ustalenie ustawodawstwa
właściwego dla zainteresowanej poczynione przez organ rentowy w ramach
procedury koordynacyjnej (przeprowadzonej zdaniem odwołującej wadliwie) nie
I USK 29/26
5
może być przedmiotem merytorycznej kontroli ze strony sądu, co w zasadzie
pozbawiło odwołującą prawa do sądu.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała, że istnieje potrzeba wykładni przepisów unijnych, w celu
zmiany obecnie stosowanej przez organ rentowy oraz sądy procedury, która
wykreowana została poprzez błędną wykładnię art. 16 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 5
ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którą Sądy nie rozpoznają istoty
sprawy, w związku z czym odwołującej ani zainteresowanej nie przysługiwała
rzeczywista ścieżka odwołania od decyzji ZUS. Błędna wykładnia przepisów art. 16
ust. 2 i ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zdaniem skarżącej,
polega więc na uznaniu przez organ rentowy (przy akceptacji Sądu pierwszej
instancji oraz Sądu odwoławczego), że może ustalić ustawodawstwo mające
zastosowanie do zainteresowanej, jako ustawodawstwo innego państwa niż
ustawodawstwo państwa organu rentowego. Poprzez przyjmowanie takiej wykładni
dochodzi do ogromnej liczby sytuacji, w których pomimo istnienia teoretycznej
ścieżki odwoławczej do sądu powszechnego, faktyczne prawo do merytorycznej
oceny sprawy nie istnieje. Sytuacja płatnika oraz zainteresowanej jest więc, ze
względu na tak dokonaną wykładnię, zależna tylko i wyłącznie od merytorycznej
oceny organu rentowego, która de facto nie podlega w ocenie skarżącej realnej
kontroli sądów.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł
o wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia o odmowie przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania, zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
radcowskiego według norm przepisanych i ewentualnie o oddalenie skargi
kasacyjnej oraz zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I USK 29/26
6
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c.
określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, strona wnosząca skargę
kasacyjną powinna sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania
wraz ze stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać
argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę
sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy (postanowienia Sądu Najwyższego z: 20 sierpnia 2024 r.,
III USK 293/23, LEX nr 3747892; 13 listopada 2024 r., III PSK 79/24, LEX nr
3788176; K. Antonów, A. Jabłoński, B. Suchacki, J. Witkowski (w:) K. Antonów, A.
Jabłoński, B. Suchacki, J. Witkowski, Kodeks postępowania cywilnego.
Postępowanie odrębne w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń
społecznych. Komentarz, Warszawa 2014, art. 4751).
Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na
przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to jest istniejącej potrzebie
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów. Odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. to jest potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (postanowienia Sądu
Najwyższego z: 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; 25 lipca
2024 r., I CSK 3777/23, LEX nr 3740727). Skarżącą obciążał obowiązek
przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na
zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do
I USK 29/26
7
rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne
wątpliwości interpretacyjne (postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 lipca 2009 r.,
I CSK 111/09, LEX nr 570112; 15 stycznia 2025 r., I USK 370/24, LEX nr 3816667).
W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w
orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak
też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy
(postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr
315351; 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; 13 czerwca 2008 r.,
III CSK 104/08, LEX nr 424365; 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522;
20 maja 2016 r., V CSK 692/15, LEX nr 2054493; 26 listopada 2024 r., III USK
12/24, LEX nr 3792003). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi
kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego
przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej
(postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12, LEX nr
1238124; 6 czerwca 2023 r., II PSK 64/22, LEX nr 3724324).
Podobnie jak w analogicznie rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy
sprawach (postanowienia Sądu Najwyższego z: 23 lipca 2024 r., I USK 52/24,
Legalis nr 3104439; 11 grudnia 2024 r., I USK 223/24, niepubl. i 24 czerwca 2025 r.,
I USK 173/24, niepubl.), także w tym przypadku strona skarżąca nie wskazuje jasno
przepisów, które miałby budzić poważne wątpliwości interpretacyjne w rozumieniu
art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., nie mówiąc już o przedstawieniu odrębnej, pogłębionej
argumentacji prawnej, jak i szczegółowego opisu tego, na czym owe wątpliwości
polegają czy orzeczeń mających dowodzić istnienia rozbieżności w orzecznictwie.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącej o potrzebie wykładni trzeba
zauważyć, że zasadniczym trzonem wywodów wniosku, mającego przekonywać o
istnieniu potrzeby wykładni przepisów, jest forsowana w nim teza, iż „organ rentowy
właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego może określić
wyłącznie ustawodawstwo swojego państwa, o czym powinien powiadomić
instytucje innego państwa. Instytucja właściwa nie jest więc uprawniona do
ustalenia, że dana osoba podlega ustawodawstwu innego państwa”. Oznacza to,
że według skarżącej polski organ rentowy nie był uprawniony do ustalenia w decyzji
I USK 29/26
8
tymczasowej, że dla zainteresowanego w spornym okresie właściwe jest
ustawodawstwo niemieckie.
Nie można też stracić z pola widzenia, że procedura ustalania właściwego
ustawodawstwa w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w
Unii Europejskiej nie jest zagadnieniem nowym, ponieważ była już przedmiotem
licznych wypowiedzi judykatury. Sąd Najwyższy szczegółowo opisał i wyjaśnił jej
przebieg (wyroki Sądu Najwyższego z: 23 listopada 2012 r., II UK 103/12, OSNP
2013 nr 19-20, poz. 238; 6 czerwca 2013 r., II UK 333/12, OSNP 2014 nr 3, poz. 47;
11 września 2014 r., II UK 587/13, OSNP 2016 nr 1, poz. 13; 21 stycznia 2016 r.,
III UK 61/15, LEX nr 1977828; 7 maja 2022 r., II USK 31/22, LEX nr 3438545; 2
sierpnia 2023 r., III USK 103/23, LEX nr 3590556). Według tych judykatów,
niepotwierdzenie ubezpieczenia przez instytucję ubezpieczeń społecznych innego
państwa, w którym świadczona jest sporna praca marginalna, wiąże polskie organy
ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że organy rentowe i polskie sądy nie mogą
weryfikować decyzji słowackiej instytucji ubezpieczeniowej, która odmówiła uznania
pracy ewidentnie marginalnej świadczonej na terenie Słowacji przez obywatela
polskiego lub przedsiębiorcę za uzasadniającą podleganie słowackiemu
ubezpieczeniu społecznemu (wyroki Sądu Najwyższego z: 4 kwietnia 2017 r., II UK
248/16, LEX nr 2306376; 10 maja 2017 r., I UK 456/16, LEX nr 2352167; 22 lutego
2023 r., I USK 45/22, LEX nr 3553385).
Twierdzenie o występowaniu potrzeby wykładni przepisów prawa, o czym już
wspomniano, jest natomiast uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem
prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją
rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów. Nie
istnieje zatem potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził
swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności
uzasadniające zmianę tego stanowiska (postanowienia Sądu Najwyższego z:
16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka 2003 Nr 13, poz. 5; 29 listopada
2023 r., III USK 157/23, LEX nr 3632804).
W judykaturze przyjmuje się, że „wspólne porozumienie” w rozumieniu
art. 16 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z
dnia 16 września 2009 r. może polegać na poinformowaniu przez instytucję miejsca
I USK 29/26
9
świadczenia pracy o swoim stanowisku odnośnie do nieistnienia ważnego tytułu do
ubezpieczenia społecznego na terytorium jej państwa, wydaniu przez instytucję
właściwą miejsca zamieszkania decyzji (o charakterze tymczasowym - w trybie
art. 16 ust. 2 o stosowaniu ustawodawstwa krajowego i zaakceptowaniu (nawet
milczącym) tej decyzji przez instytucję właściwą dla miejsca świadczenia pracy
(niewniesienie zastrzeżeń; wyroki Sądu Najwyższego z: 25 listopada 2016 r.,
I UK 370/15, LEX nr 2166375; 15 marca 2018 r., III UK 44/17, LEX nr 2497577).
Jednocześnie w razie przeprowadzenia trybu konsultacyjnego ostateczne
określenie ustawodawstwa właściwego jest wiążące dla wszystkich
zainteresowanych państw członkowskich. Dokument o ustaleniu ustawodawstwa
właściwego, wydany w trybie art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i
Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r., o charakterze ostatecznym,
może być wycofany/uznany za nieważny przez instytucję, która go wydała, po
wspólnym porozumieniu instytucji państw członkowskich (art. 5 in fine
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16
września 2009 r.), co umożliwia wydanie w jego miejsce (przez instytucję miejsca
zamieszkania) kolejnego dokumentu ustalającego ustawodawstwo właściwe,
uwzględniającego to wspólne porozumienie (postanowienia Sądu Najwyższego z:
21 listopada 2016 r., II UK 733/15, LEX nr 3540660; 12 sierpnia 2020 r.,
II UK 314/18, OSNP 2021 nr 11, poz. 123).
W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że instytucja miejsca
zamieszkania może wydać jedynie decyzję, że ustala ustawodawstwo właściwe jej
państwa członkowskiego albo wydać decyzję stwierdzającą, że ustawodawstwo jej
państwa nie jest właściwe. Przed wydaniem takiej ostatecznej decyzji organ
rentowy zobowiązany jest wszcząć procedurę określoną w art. 16 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r.
Jeśli procedura określona w art. 16 przedmiotowego rozporządzenia zostanie
zrealizowana, to jest ona wiążąca przy określeniu ustawodawstwa właściwego,
gdyż przepisy art. 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. mają na celu wyeliminowanie
podwójnego (lub wielokrotnego) ubezpieczenia w różnych państwach
członkowskich (ewentualnie uniknięcia sytuacji, w której dana osoba nie będzie
I USK 29/26
10
podlegała żadnemu ustawodawstwu), a nie ustalenie ubezpieczenia korzystnego
dla zainteresowanego ze względu na wysokość składek (G. Uścińska, Stosowanie
przepisów dotyczących swobody przepływu pracowników i koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego przez sądy krajowe, Zabezpieczenie społeczne.
Teoria, Prawo, Praktyka 2020, nr 11, s. 25 wraz z przytoczonym orzecznictwem
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej).
Zatem z punktu widzenia ustalenia ustawodawstwa w trybie przepisów
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia
16 września 2009 r. istotne jest, aby w jego wyniku zainteresowany został objęty
ubezpieczeniem w jednym państwie członkowskim – a nie jak twierdzi skarżąca -
wyłącznie w państwie organu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania
zainteresowanego. Utrwalony jest także pogląd, że w postępowaniu
zapoczątkowanym odwołaniem od decyzji ustalającej właściwe ustawodawstwo w
zakresie zabezpieczenia społecznego sąd bada wyłącznie to, czy została
zachowana właściwa procedura gwarantująca osiągnięcie celu zakładanego przez
koordynację systemów zabezpieczenia społecznego, nie ma natomiast uprawnienia
do badania zasadności stanowiska zajętego przez inne państwo członkowskie
(zaakceptowanego przez polski organ rentowy; wyrok Sądu Najwyższego z
28kwietnia 2021 r., III USKP 49/21, Legalis nr 2658289; postanowienie Sądu
Najwyższego z 18 listopada 2020 r., III UK 453/19, Legalis nr 2496890). Jest tak
dlatego, że po pierwsze, postępowanie to nie przewiduje arbitralnych decyzji
państwa miejsca zamieszkania, wymagając wspólnego porozumienia z innym
zainteresowanym państwem członkowskim, a po drugie, nawet w wypadku sporu to
nie sąd jest arbitrem rozstrzygającym, jakie ustawodawstwo będzie miało
zastosowanie (wyrok Sądu Najwyższego z 21 października 2021 r., I USKP 51/21,
Legalis nr 2938667; postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., I USK
223/24, LEX nr 3811323). Wynika to w sposób jednoznaczny z art. 6 ust. 3 w
związku z art. 16 ust. 4 in fine rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r., zgodnie z którym, w przypadku, gdy
zainteresowane instytucje lub władze nie osiągną porozumienia co do określenia
mającego zastosowanie ustawodawstwa, sprawa może zostać przedstawiona
Komisji Administracyjnej przez właściwe władze, a Komisja Administracyjna stara
I USK 29/26
11
się pogodzić rozbieżne opinie w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym
przedstawiono jej sprawę (wyrok Sądu Najwyższego z 21 października 2021 r.,
I USKP 51/21, LEX nr 3520617; postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia
2024 r., II USK 370/23, LEX nr 3666279). Ustalone w powyższy sposób właściwe
ustawodawstwo powinno być brane pod uwagę przez organy państw członkowskich.
Natomiast weryfikacja i ewentualne ponowne ustalenie ustawodawstwa właściwego
są niezbędne, jeżeli pojawią się nowe okoliczności lub nastąpi zmiana w sytuacji
osób ubiegających się o wydanie formularza A1 (wyrok Sądu Najwyższego z 11
czerwca 2024 r., II USKP 149/23, Legalis nr 3089331; postanowienie Sądu
Najwyższego z 9 października 2024 r., I USK 60/24, LEX nr 3778874).
Podsumowując powyższe wywody, skarżąca nie wykazała występowania
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ problematyka związana z wykładnią
art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia
16 września 2009 r. była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa i
doktryny, a skargi kasacyjne wnoszone przez odwołującą się D. Spółka z o.o.
Spółka komandytowa z siedzibą w G. dotyczące tego samego zagadnienia były już
przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego: postanowienie z 23 lipca 2024 r., I
USK 52/24 (LEX nr 3738963); 10 września 2024 r., I USK 531/23 (LEX nr 3775462);
9 października 2024 r., I USK 60/24 (LEX nr 3778874); 11 grudnia 2024 r., I USK
223/24 (LEX nr 3811323), nie jest zatem rolą Sądu Najwyższego zastępowanie
skarżącego w prawidłowym poszukiwaniu przesłanek uzasadniających przyjęcie
skargi do rozpoznania.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono
stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.
M.G.
[a.ł]