I USK 283/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania P. H.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Zabrzu
z udziałem zainteresowanych: R. B., M. W., K., I. K.1 i G. C.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 25 lutego 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III AUa 806/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 4 kwietnia 2024 r., III AUa 806/22, oddalił apelację Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zabrzu od wyroku Sądu Okręgowego w
Katowicach z 11 lutego 2022 r., X U 213/20 zmieniającego zaskarżone decyzje z
uwagi na brak podstaw do wycofania zaświadczeń A1 potwierdzających, że we
wskazanych okresach, w stosunku do ubezpieczonych R. B., M. W., I. K., I. K.1
oraz G. C., zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie oraz ustalającego, że
ubezpieczeni podlegali ustawodawstwu polskiemu we wskazanych w decyzjach
okresach jako pracownicy delegowani przez płatnika składek P. H..
I USK 283/24
2
Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik organu rentowego, zaskarżając
wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazał na jej oczywistą zasadność w zakresie objęcia
zainteresowanych ustawodawstwem polskim w okresach, kiedy zainteresowani nie
byli delegowani do pracy na terenie Niemiec, przy równoczesnym zaniechaniu
podjęcia się oceny faktycznego świadczenia przez zainteresowanych zleceń na
terytorium Polski w zakresie czynności promocyjno-reklamowych o charakterze
informacyjno-rekrutacyjnym prowadzonych na terenie Polski w okresie kiedy
zainteresowani nie byli delegowani do pracy na terenie Niemiec.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną,
wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.
Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa
materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie
mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Wynikający z
tego przepisu zakaz oparcia skargi kasacyjnej na tego rodzaju zarzutach oraz
związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia oznacza niedopuszczalność powoływania się przez
skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji polegającą na ustaleniu
faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów również we wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I USK 283/24
3
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w postanowieniach z 21
października 2015 r., II UZ 24/15 (LEX nr 1854105); 6 września 2023 r., I UZ 6/23
(LEX nr 3602043) uznano, że sprawa o wydanie zaświadczenia na formularzu A1,
określającego ustawodawstwo właściwe, jest sprawą o podleganie ubezpieczeniu
społecznemu. Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 2013 r., II UK
116/13 (OSNP 2014 nr 5, poz. 73) przyjęto, że użyte w art. 12 ust. 1
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/04 z 29 kwietnia
2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz art. 14
ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/09 z
16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/04 w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego sformułowanie
„podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego” oznacza podleganie przepisom
tworzącym w danym państwie członkowskim system zabezpieczenia społecznego
przez spełnianie kryteriów przewidzianych w tych przepisach do objęcia systemem
zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji dla uznania, że konkretna osoba
podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego w przedstawionym wyżej
rozumieniu, konieczne jest podleganie przez tę osobę ubezpieczeniu społecznemu
na podstawie przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych (np. z tytułu pracy świadczonej na podstawie stosunku pracy lub
umowy cywilnoprawnej, czy też z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności
gospodarczej). Podleganie ubezpieczeniu społecznemu następuje z mocy prawa i
jest konsekwencją istnienia tytułu do ubezpieczenia społecznego (por. K. Ślebzak:
Komentarz do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/04,
LEX 2012). Taki sam pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października
2013 r., II UK 170/13 (OSNP 2014 nr 12, poz. 171).
W wyroku składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 18 listopada 2015 r.,
II UK 100/14 (OSNP 2016 nr 7, poz. 88; zob. też: Studia i analizy Sądu
Najwyższego. Przegląd Orzecznictwa za rok 2015, pod red. J. Kosonogi,
Warszawa 2016; E. Maniewska: Koordynacja systemów zabezpieczenia
społecznego - ustawodawstwo właściwe mające zastosowanie do pracownika
delegowanego, PiZS 2016 nr 3, s. 36; M.J. Zieliński: Wybrane problemy
interpretacyjne w zakresie podlegania ustawodawstwu właściwemu na podstawie
I USK 283/24
4
unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka 2017 nr 3, s. 21; K. Schiffter:
Praktyczne aspekty stosowania ustawy o delegowaniu pracowników w ramach
świadczenia usług, Monitor Prawa Pracy 2017 nr 5, s. 241; T. Bakalarz: Praca
marginalna w kontekście ustalenia ustawodawstwa właściwego z zakresu
zabezpieczenia społecznego, PiZS 2018 nr 1, s. 32; D. Miąsik: Instytucja pytań
prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości w praktyce Sądu Najwyższego RP,
Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2020 nr 1, s. 6) Sąd Najwyższy
stwierdził, że w celu ustalenia, że przedsiębiorstwo prowadzi normalną działalność
w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
Nr 883/04, czy też znaczną część działalności innej niż zarządzanie wewnętrzne w
rozumieniu art. 14 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
Nr 987/09 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia
(WE) Nr 883/04 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
(Dz.U.UE. L Nr 284, s. 1), należy uwzględniać wszystkie kryteria charakteryzujące
jego działalność oraz charakter przedsiębiorstwa delegującego.
Skoro w rozpatrywanej sprawie Sąd drugiej instancji ustalił (co jest na mocy
art. 39813 § 2 k.p.c. wiążące dla Sądu Najwyższego), że w spornych okresach
ubezpieczeni w ramach umowy zawartej z płatnikiem składek wykonywali pracę na
terenie Polski, to nie można przyjąć, że nie podlegali oni polskiemu ubezpieczeniu.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
[SOP]
[a.ł]
