I USK 276/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Dawid Miąsik
w sprawie z odwołania J. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.
o zasiłek chorobowy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 26 marca 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
z dnia 11 marca 2024 r., sygn. akt IV Ua 5/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującej się
kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz
z odsetkami z art. 98 par. 11 kpc tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 11 marca 2024 r., IV Ua
5/24 w pkt 1. oddalił apelację wniesioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w C. (organ rentowy) od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z 12
grudnia 2023 r., VII U 188/23, zmieniającego zaskarżone decyzje organu
rentowego z dnia 26 kwietnia 2023 r. i z dnia 17 maja 2023 r. i przyznającego J. S.
I USK 276/24
2
(ubezpieczona albo odwołująca się) prawo do zasiłku chorobowego za sporne
okresy.
Sąd Okręgowy podniósł, że mimo opóźnionego zgłoszenia odwołującej się
przez płatnika składek do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, odwołująca
się podlegała temu ubezpieczeniu faktycznie od momentu podjęcia przez nią pracy
na podstawie umowy zlecenia, tj. od 8 marca 2022 roku. Przez cały bowiem okres
trwania umów zawartych z R. sp. z o.o., odwołująca się miała opłacane wszystkie
należne składki, w tym także na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.
Z powyższego wynika zatem, że zarówno płatnik składek, jak i sama ubezpieczona
byli przekonani, że wszystkie formalności związane ze zgłoszeniem jej do
ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego
zostały dochowane. Na powyższe dodatkowo miało wpływ również to, że organ
rentowy do czasu złożenia wniosku o wypłatę zasiłku chorobowego, tj. przez co
najmniej rok, nie kwestionował zasadności opłacanych składek na dobrowolne
ubezpieczenia chorobowe ubezpieczonej, które przyjmował mimo braku
faktycznego zgłoszenia jej do tego ubezpieczenia. Dopiero w momencie ziszczenia
się ryzyka ubezpieczeniowego okazało się, że zaniedbano kwestie formalne
związane ze złożeniem stosownego druku zgłoszenia ubezpieczonej do
dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Uwzględniając jednak, że w przypadku
zleceniobiorców obowiązek zgłoszenia należy do płatników składek, to w tej
sytuacji trudno obciążać ubezpieczoną negatywnymi skutkami zaniedbania
zleceniodawcy. Byłoby to tym bardziej nieuzasadnione, że wszystkie należne z tego
tytułu składki zostały opłacona za cały okres trwania umowy zlecenia.
Organ rentowy wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok Sądu
Okręgowego w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania cywilnego
mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 4779 w związku z art. 47710 i
art. 47714 k.p.c. poprzez przekroczenie przedmiotu i zakresu rozpoznania oraz
orzeczenie w przedmiocie nieobjętym decyzjami organu rentowego z dnia 26
kwietnia 2023 r. i z dnia 17 maja 2023 r.; 2) art. 4778 k.p.c. przez przekroczenie
właściwości Sądu Rejonowego i ustalenie, że ubezpieczona podlega do
dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, co należy do właściwości Sądu
Okręgowego; 3) art. 1 ust. 1 w zw. art. 6 ust. 1 z 25 czerwca 1999 r. o
I USK 276/24
3
świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i
macierzyństwa (dalej jako: ustawa zasiłkowa) w zw. z art. 1 i art. 4 pkt 1 ustawy z
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa
systemowa) poprzez ich nienależyte zastosowanie prowadzące do przyznania
odwołującej prawa do zasiłku chorobowego podczas gdy odwołująca, według
danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS nie podlegała
ubezpieczeniu chorobowemu, a tym samym nie przysługiwał jej status
ubezpieczonego, uprawniający do otrzymania przedmiotowego świadczenia;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 14 ust. 1 o systemie
ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że ubezpieczona została objęta
dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wcześniej aniżeli wynika to z akt ZUS,
a w konsekwencji przyznanie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 6 lutego
2023r. do 7 maja 2023 r.; 5) art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych przez jego nienależyte zastosowanie prowadzące do błędnego
przyznania odwołującej statusu osoby ubezpieczonej w rozumieniu przepisów
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wcześniej aniżeli to wynika ze
zgłoszenia do ZUS.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy
wskazał, iż Sąd Okręgowy w Częstochowie dopuścił się naruszenia przepisów
postępowania cywilnego i materialnego w stopniu rażącym, a naruszenie to
skutkuje wystąpieniem takich okoliczności, które uzasadniają przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność. W opinii organu
rentowego przyznanie prawa do zasiłku chorobowego nastąpiło z oczywistym
naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej,
świadczenie otrzymała bowiem osoba która nie jest osobą ubezpieczoną.
Ubezpieczona wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego; w razie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - o oddalenie skargi kasacyjnej w
całości i zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów
za postępowanie kasacyjne, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm
przepisanych.
I USK 276/24
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek
oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być
rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy
jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo
powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20,
poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18,
poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r.,
II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi
kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem
do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na
jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.
podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK
304/09, LEX nr 602695). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą
zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta
oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo
I USK 276/24
5
dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09, LEX nr 602638).
Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej organu rentowego nie
spełnia powyższych wymogów. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania organ rentowy nie przedstawił żadnego wywodu
prawnego wykazującego kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa
materialnego lub procesowego, ograniczając się w istocie do argumentu, że
„przyznanie prawa do zasiłku chorobowego nastąpiło z oczywistym naruszeniem
prawa materialnego”. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania
stanowi namiastkę właściwego uzasadnienia, która jedynie formalnie spełnia
wymóg zamieszczenia uzasadnienia w skardze. Jednakże w żadnym razie z tego
uzasadnienia nie wynika, dlaczego Sąd Najwyższy miałby te skargę do
rozpoznania przyjąć. Precyzyjne określenie charakteru podnoszonej okoliczności
jest obowiązkiem skarżącego, a Sąd Najwyższy nie może się domyślać, co ma on
na myśli. Dlatego też Sąd Najwyższy jest zdania, iż taki sposób sformułowania
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uniemożliwia jej przyjęcie.
Jeśli natomiast chodzi o podstawy skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, to
Sąd Najwyższy przystępuje do ich oceny już po przyjęciu skargi, na etapie jej
merytorycznego rozpoznania. Są to zatem dwa odrębne elementy konstrukcyjne
skargi i na etapie przedsądu Sąd Najwyższy bada jedynie, czy podstawy skargi
kasacyjnej korespondują z treścią wniosku, to jest, czy przy merytorycznym
rozpoznaniu skargi możliwe jest wypowiedzenie się przez Sąd Najwyższy co do
kwestii podniesionych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[SOP]
[a.ł]
I USK 276/24
6
