I USK 274/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 grudnia 2025 r.
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z odwołania P. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie
z udziałem zainteresowanej E. Z.
o przeniesienie odpowiedzialności osób trzecich za składki na ubezpieczenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 3 grudnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III AUa 1443/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. nie obciąża skarżącego kosztami zastępstwa procesowego
strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., oddalił apelację
P. Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 28 stycznia 2020 r., który oddalił
odwołanie P. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie
z 30 października 2018 r., stwierdzającej odpowiedzialność E. Z. za zobowiązania
składkowe S. P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
Przedmiot sporu w sprawie dotyczył odpowiedzialności majątkowej za
zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialności powstałe z tytułu
nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, przyjętej przez organ rentowy w
I USK 274/24
2
zaskarżonej decyli na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383) w zw. z art. 31 i 32
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst
jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230). Główny zakres sporu dotyczył nieprawidłowo
ocenionej sytuacji finansowej S. P. sp. z o.o. w okresie objętym decyzją, braku
skutecznej egzekucji z majątku spółki, przesłanki egzoneracyjnej związanej z
brakiem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, w tym momentu
właściwego na zgłoszenie tego wniosku oraz zawinienia członka zarządu, a
ponadto kwestii ponoszenia odpowiedzialności przez członka zarządu za
zadłużenie składkowe spółki z majątku objętego ustawową wspólnością małżeńską
(majątku wspólnego odwołujących się małżonków).
Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne
odnoszące się do przesłanek przeniesienia odpowiedzialności za zaległości
składkowe spółki na członka jej zarządu, które zostały zaprezentowane przez Sąd
Okręgowy w obszernych pisemnych motywach zaskarżonego wyroku (por. wyroki
Sądu Najwyższego: z 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAP 1999/24/776; z 22
lutego 2010 r., I UK 233/09 oraz z 24 września 2009 r., II PK 58/09).
Wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną przez P. Z.,
w której wskazano, że „skarga kasacyjna w niniejszej sprawie jest oczywiście
zasadna. Przywołane w skardze okoliczności świadczą o tym, że w niniejszej
sprawie bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, a
jednocześnie rodzaj i zakres tych uchybień świadczy o tym, że miały one
decydujący wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Oddalenie apelacji
odwołującego się stanowi niewątpliwe naruszenie wskazanych w skardze regulacji.
W niniejszej sprawie doszło do naruszenia powołanych w petitum przepisów, a
naruszenie tych przepisów jest łatwo zauważalne bez konieczności wgłębiania się
w tekst przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. W ocenie skarżącego
naruszenie prawa materialnego w sprawie nie budzi wątpliwości, pozostaje
oczywiste i daje się stwierdzić przy wykorzystaniu podstawowego instrumentarium
prawniczego - poprzez zwyczajne sięgnięcie do treści wymienionych przez
skarżącego uregulowań”.
I USK 274/24
3
W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ rentowy wniósł „o oddalenie skargi
kasacyjnej jako bezzasadnej; o zasądzenie od strony na rzecz organu rentowego
kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej nie przedstawia zasadnej podstawy
przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Skarżący nie wykazuje, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona – art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko
powołania się na to, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący
powinien wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności
skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona
w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna
jest oczywiście zasadna. Skarżący powinien więc wykazać kwalifikowaną postać
naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, czyli oczywistej
wadliwości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej.
Skarżący poprzestaje we wniosku na zarzutach „wystąpienia uchybień” i
naruszeniu prawa procesowego, co nie jest wystarczające do stwierdzenia, że
spełnia się szczególna podstawa przedsądu. Podkreśla się to, gdyż skargę
kasacyjną wnosi się od prawomocnego orzeczenia Sądu drugiej instancji, które ma
podstawę materialną i faktyczną. Sąd Najwyższy nie jest kolejną, zwykłą instancją
odwoławczą. We wniosku brak jest zarzutów naruszenia przepisów prawa
materialnego. Zarzuty podstaw kasacyjnych stanowią odrębną część skargi
kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), podlegają rozpoznaniu dopiero po
przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, dlatego nie zastępują brakujących
zarzutów szczególnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako
jedyna podstawa przedsądu ma na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu
jej skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarga kasacyjna może być zasadna ze
I USK 274/24
4
względu na zarzuty podstaw kasacyjnych (art. 39814 k.p.c. a contrario). Jednak w
aspekcie warunków podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. znaczenia ma
dopiero aż oczywista zasadność wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, co nie zostało w nim wykazane.
Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i
jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione.
Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd
Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych
elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21, Legalis nr
2740849).
Zauważyć należy, że o wyniku sprawy decyduje prawo materialne. Skoro
miarą oceny zasadności skargi kasacyjnej są zarzuty podstaw kasacyjnych z
art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., to miara ta jest tym bardziej aktualna w odniesieniu do
zarzutów szczególnej podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 108 k.p.c. w zw. z
art. 39821 k.p.c., zważając na wynik sprawy, dotychczasowe obciążenie skarżącego
kosztami postępowania i niepowodzenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
[a.ł]
