I USK 267/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2026 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania M.Ś.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim
o rentę z tytułu niezdolności do pracy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 18 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 2059/20,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. odstępuje od obciążania skarżącej kosztami zastępstwa
procesowego strony przeciwnej w postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 19 czerwca 2018 r. (Nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Ostrowie Wielkopolskim odmówił wnioskodawczyni M.Ś. przyznania
prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, z uwagi na uznanie przez Komisję
Lekarska ZUS, orzeczeniem z 8 maja 2018 r. wnioskodawczyni za zdolną do pracy.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 6 października 2020 r. (sygn. akt V U 935/18), wydanym w sprawie
M.Ś. z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie
Wielkopolskim, o rentę z tytułu niezdolności do pracy, oddalił odwołanie.
I USK 267/26
2
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu wywiodła odwołująca, którą
Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z
5 listopada 2024 r. (sygn. akt III AUa 2059/20) oddalił oraz przyznał r.pr. K.C.,
tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu w postępowaniu
apelacyjnym, kwotę 240 zł podwyższoną o 23% podatku VAT, którą nakazał
wypłacić ze Skarbu Państwa - kasy Sądu Apelacyjnego w Łodzi.
Skargę kasacyjną od wyroku Sadu Apelacyjnego w Łodzi, do Sądu
Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając judykat w całości, zarzucając
rażące naruszenie szeroko opisanych przepisów prawa procesowego, które to
uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa
materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające
na przyjęciu przez Sąd II instancji za prawidłowe ustaleń faktycznych Sądu
Okręgowego w Kaliszu, bez merytorycznych rozważań w tej kwestii w sytuacji, gdy
zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu I instancji
ze zgromadzonym materiałem dowodowym i niepełność tych ustaleń, które przede
wszystkim dotyczyły braku uwzględnienia w postępowaniu dowodowym kwestii
dodatkowych schorzeń skarżącej, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne nie
zostały rozpoznane, dowód z opinii biegłego ortopedy korzystnej dla odwołującej i
pominięty, a Sąd Apelacyjny przyjął, że leczenie skarżącej może się odbywać w
ramach cyklicznych zwolnień lekarskich, podczas gdy prawidłowa ocena
zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie winna prowadzić do
stwierdzenia niezdolności skarżącej do pracy, skoro częstotliwość tychże zwolnień
w praktyce uniemożliwia jej wykonywanie obowiązków zawodowych.
W związku z powyższy, skarżąca wniosła o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uwzględnienie skargi w całości i
przyznanie prawa do renty;
2. ewentualnie, uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w
Łodzi w całości, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego
w Kaliszu (w przypadku stwierdzenia podstaw) i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie;
I USK 267/26
3
3. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że skarga jest
oczywiście uzasadniona i tym samym istnieje konieczność rozpatrzenia
naruszenia przepisów prawa procesowego i w pewnym zakresie również
materialnego, w związku z przyjęciem przez Sąd II instancji za własne
ustaleń faktycznych Sądu I instancji, bez jakichkolwiek merytorycznych
rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede
wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu I instancji ze zgromadzonym
materiałem dowodowym, a nadto Sąd uznał brak przesłanek do przyznania
skarżącej renty, mimo jej faktycznej niezdolności do pracy;
4. zasądzenie od organu rentowego, na rzecz skarżącej kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych;
5. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika skarżącej;
6. zwolnienie skarżącej z ponoszenia kosztów sądowych w całości.
W skardze kasacyjnej nie zawarto wyodrębnionego uzasadnienia wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej
odwołującej można wyczytać jedynie, że zarzuty stawiane w skardze oraz ich
uzasadnienie stanowią ich zasadności i konieczność skargi kasacyjnej w tym stanie
faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o
wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w
przypadku jej przyjęcia - oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącej
na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.
Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać: (1)
oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono
zaskarżone w całości czy w części, (2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich
I USK 267/26
4
uzasadnienie, (3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z
oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany.
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.
przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej.
W razie spełnienia, co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w
przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w
judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym - jego
I USK 267/26
5
zdaniem - polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem
przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na
to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, LEX nr 1844092 i
przywołane tam orzecznictwo). Skarżąca, przedstawiając - jako okoliczność
uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste naruszenie prawa” -
powinna zatem wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004,
Nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49; z 15
kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20, LEX nr 3225316).
Strona skarżąca nie skonstruowała w ogóle uzasadnienia wniosku, w którym
zawarty byłby wywód zawierający przytoczenie przepisów, których naruszenie
spowodowało oczywistą zasadność skargi, oraz argumentacji wskazującej na to,
dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. W samym wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżąca stwierdza, że skarga jest oczywiście uzasadniona i tym
samym istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa
procesowego i w pewnym zakresie również prawa materialnego, w związku z
przyjęciem przez Sąd II instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu I instancji,
bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty
apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu I instancji ze
zgromadzonym materiałem dowodowym, a nadto Sąd uznał brak przesłanek do
przyznania skarżącej renty, mimo jej faktycznej niezdolności do pracy. Jest to
wniosek, który nie spełnia wymagań z art. 3984 § 2 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że wniosek o przyjęcie
skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu,
natomiast podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu
skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te
I USK 267/26
6
elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i
uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. – o którym była już
mowa wyżej, nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy
w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające
przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 maja 2024 r., I CSK
786/24, LEX nr 3719016).
Zatem tak skonstruowany wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie może być uznany za prawidłowy, co powoduje, że skarga oparta
na przesłance, określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie mogła zostać przyjęta do
rozpoznania.
Należy także przypomnieć, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 §
2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania
faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to
wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także
badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z
tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, nawet zarzucający
naruszenia przepisów prawa materialnego, który ma na celu polemikę z ustaleniami
faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3
k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej
instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie może być wykorzystywana jako
instrument pozwalający na kwestionowanie niesatysfakcjonującego stronę
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §
2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach
postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 102 k.p.c. Jednocześnie nie orzeczono o
przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z
urzędu w postępowaniu kasacyjnym – w skardze kasacyjnej nie został bowiem
zgłoszony wniosek w tym zakresie, wraz z oświadczeniem z § 3 rozporządzenia
I USK 267/26
7
Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
DS.
[a.ł]
