I USK 264/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 września 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania D.D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Sosnowcu
z udziałem zainteresowanej C. w C.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 16 września 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 383/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS
UZASADNIENIE
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Sosnowcu decyzją z 8 lipca
2021 r. (nr […]) stwierdził, że od 1 marca 2012 r. D.D. nie podlega obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako
pracownik płatnika składek C. w C.
Ubezpieczona wniosła odwołanie od decyzji organu rentowego i domagała
się zmiany decyzji i ustalenia, że podlega tym ubezpieczeniom. Podniosła, że w
okresie pełnienia funkcji członka zarządu jej zakres obowiązków służbowych nie
uległ zmianie i w dalszym ciągu wykonywała prace biurowe.
I USK 264/24
2
Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 31 stycznia 2022 r. (sygn. akt XI U 1465/21), wydanym w sprawie D.D.,
z udziałem C. w C. oddalił odwołanie oraz zasądził od D.D. na rzecz Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Sosnowcu kwotę 180 zł, tytułem zwrotu
kosztów
procesu
z
odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Na skutek apelacji odwołującej, Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 13 marca 2024 r. (sygn. akt
III AUa 383/22), oddalił apelację (pkt 1 wyroku) i zasądził od D.D. na rzecz Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Sosnowcu kwotę 240 zł z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je
zasądzono do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu apelacyjnym (pkt 2).
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, do Sądu
Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając judykat w całości, zarzucając
naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe
zastosowanie, to jest:
1. art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. art. 4
§ 1 pkt 3 k.s.h. oraz w zw. z art. 22 § 1 k.p., poprzez ich błędną wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie można uznać
za zatrudnienie pracownicze zatrudnienia dominującego wspólnika spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż większościowy (dominujący)
wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może podlegać
ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy o pracę zawartej ze spółką lecz
z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, jako jedyny wspólnik spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością;
2. art. 22 § 1 k.p. w zw. z art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. poprzez ich
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że
zawarta z D.D. umowa o pracę miała charakter pozorny podczas, gdy
I USK 264/24
3
odwołująca
wykonywała
na
rzecz
C.
czynności
w reżimie wynikającym z art. 22 §1 k.p.;
3. art. 7 w zw. z art. 87 Konstytucji RP, a to poprzez wydanie orzeczenia bez
podstawy prawnej, z naruszeniem istniejących przepisów prawa.
W związku ze stawianymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II
instancji z pozostawieniem temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania
kasacyjnego, o których zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej
strona składająca skargę wiosła.
Skarżąca wniosła także o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., z uwagi potrzebę
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, a mianowicie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych w związku art. 4 § 1 pkt 3 k.s.h. oraz
w związku z art. 22 § 1 k.p.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującej nie kwalifikuje się do przyjęcia i
merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu
(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.
Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma,
I USK 264/24
4
w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo
i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie
Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej
instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych
błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej
sprawie.
Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania
i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi
do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy
muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i
uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw
pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21,
Legalis nr 2740849).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie
oparty został na potrzebie wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c.). Przypomnieć więc należy, że odwołanie się do przesłanki przedsądu,
jaką jest potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030;
I USK 264/24
5
z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022 r.,
I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242). Stronę skarżącą obciąża obowiązek
przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na
zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają
poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r.
I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349). Powołanie się na przyczynę kasacyjną
przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą,
że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały
dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba
zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego
wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz
rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą
i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli
Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie
zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu.
Strona skarżąca wskazała, że wątpliwości budzi art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych w związku art. 4 § 1 pkt 3 k.s.h. oraz
w związku z art. 22 § 1 k.p. Trzeba jednak zauważyć, że Sąd Najwyższy zajmował
się już podniesionym problemem i orzecznictwo w tym zakresie jest już
ugruntowane – co przejawia się w jednoznacznym poglądzie, że wspólnik
dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 procent
udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1
pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (zob. m. in. postanowienie Sądu
Najwyższego z 23 października 2024 r., III USK 332/23, Legalis nr 3136035; wyrok
Sądu Najwyższego z 23 października 2024 r., III USKP 1/24, Legalis nr 3136020;
wyrok Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2024 r., II USKP 49/23, Legalis nr 3114739;
uchwała Sądu Najwyższego z 21 lutego 2024 r., III UZP 8/23, Legalis nr 3051583).
Brak jest też jakichkolwiek podstaw do zmiany tego poglądu. Strona skarżąca
I USK 264/24
6
nie wykazała więc istnienia przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Zwrócić także należy uwagę, że przedmiotem niniejszej sprawy, jak to
wynika z treści decyzji organu rentowego z 8 lipca 2021 r. (nr […]), było ustalenie,
czy odwołująca D.D. podlega od 1 marca 2012 r. obowiązkowo ubezpieczeniom
emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik w C. w C.
– a nie jako jednoosobowy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd
Apelacyjny wyraźnie podkreślił, że Sąd Okręgowy nie przyjął w rozpoznawanej
sprawie, aby odwołująca podlegała ubezpieczeniom społecznym jako wspólnik
jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - nie taki był bowiem
przedmiot zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji uznał wyłącznie, że D.D. nie podlega
ubezpieczeniom jako pracownik - na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy
systemowej. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego
Sąd Apelacyjny uznał, że w realiach mniejszego sporu nie zostało wykazane,
aby D.D. rzeczywiście świadczyła pracę na rzecz C. w C, w ramach stosunku pracy,
czyli że miało miejsce faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów
charakterystycznych
dla
stosunku
pracy,
a
wynikających
z art. 22 § 1 k.p., czyli wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju
na rzecz pracodawcy (w tym na ryzyko pracodawcy) i pod jego kierownictwem
oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Zgodnie natomiast
z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą
być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy
związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego
orzeczenia.
Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS.
[SOP]
I USK 264/24
7
