I USK 228/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 września 2025 r.
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
w sprawie z odwołania P.S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Wałbrzychu
o wysokość renty rodzinnej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 18 września 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt III AUa 229/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu Wydział Realizacji
Umów Międzynarodowych w Wałbrzychu decyzją z 2 grudnia 2021 r., realizując
wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 5 października 2021 r., przyznał P.S.
prawo do renty rodzinnej po zmarłej matce J.S. od 1 lipca 2019 r., tj. od daty
określonej wyrokiem Sądu.
Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 24 lutego 2022 r., sygn. akt
VI U 30/22 oddalił odwołanie i odstąpił od obciążania ubezpieczonego kosztami
procesu.
Wyrokiem z 30 marca 2023 r., sygn. akt III AUa 229/22, Sąd Apelacyjny
w Szczecinie oddalił apelację odwołującego się P.S. Sąd ten wskazał, że
ubezpieczony nie zdołał zaprzeczyć ustaleniom dokonanym przez Sąd pierwszej
I USK 228/24
2
instancji. Zarzuty apelacji stanowią jedynie niczym niepopartą polemikę z
prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego. Ogólnikowo sformułowany
zarzut sprowadzający się do wyrażenia niezadowolenia z zapadłego
rozstrzygnięcia, nie może być podstawą kwestionowania prawidłowości
przeprowadzonego przez Sąd postępowania, a w szczególności poczynionych
ustaleń faktycznych, jak również dokonanej oceny zgromadzonego materiału
dowodowego.
Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że wyliczenia dokonane przez
organ rentowy były prawidłowe i jednocześnie zgodne z przepisami prawa. Stąd też
rację należało przyznać Sądowi Okręgowemu, który nie dopatrzył się żadnych
nieprawidłowości w powyższych wyliczeniach. Również roszczenie
ubezpieczonego o przyznanie mu odsetek od świadczenia rentowego było
nieuzasadnione.
Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną odwołujący się w
całości.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto
na podstawach przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1
(występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego) oraz pkt 4 (oczywista
zasadność skargi kasacyjnej) k.p.c.
Skarżący podkreślił, że od początku i konsekwentnie, zarówno w pierwszej,
jak i w drugiej instancji, domagał się dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z
opinii biegłego, celem ustalenia, czy przyznana mu renta rodzinna została
obliczona w sposób prawidłowy, w szczególności, czy przyjęte do wyliczeń
świadczenie emerytalne należne jego zmarłej matce, obliczone zostało w sposób
najbardziej dla niej korzystny (w myśl art. 11 ustawy emerytalnej).
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, w ślad za organem rentowym,
ograniczył się do przytoczenia przepisów ustawy emerytalnej dotyczących zasad
ustalania wysokości renty rodzinnej i powielając wyliczenia organu rentowego uznał
je za prawidłowe. W ocenie skarżącego Sąd nie ma wiedzy specjalnej,
umożliwiającej mu zweryfikowanie obliczeń dokonanych przez organ rentowy, a
zatem konieczne było w niniejszej sprawie zasięgnięcie informacji specjalnych i
zlecenie wyliczenia wysokości świadczenia należnego ubezpieczonemu, a w tym
I USK 228/24
3
także wysokości świadczenia należnego zmarłej matce ubezpieczonego, biegłemu
z zakresu ustalania prawa i wysokości świadczeń z FUS. Ubezpieczony wniosek
taki składał przed Sądem pierwszej instancji, jednakże Sąd wniosku tego nie
rozpoznał, ograniczając postępowanie dowodowego do dokumentów znajdujących
się w aktach sprawy organu rentowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne
zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
(3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występują istotne
zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że
skarżący wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych
w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem
prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe,
nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić
się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego
dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie
skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie
I USK 228/24
4
prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem
konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz
wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych,
w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten
powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu
Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06). Analogicznie należy traktować
wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach
przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą
kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie
prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności
mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd
ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP
33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z
22 października 2002 r., III CZP 64/02 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08) i
pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane
zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy
(postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;
z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego
rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
przedstawiono jakiejkolwiek argumentacji, która mogłaby uzasadniać przyjęcie, że
w sprawie ujawniło się istotne zagadnienie prawne, dotyczące wyliczenia wartości
przedmiotu sporu. Poza sformułowaniem samego zagadnienia nie wykazano, że
wywołuje ono poważne wątpliwości interpretacyjne, o charakterze ogólnym,
wychodzącym poza indywidualną sprawę skarżącego, które by wymagały
wypowiedzi Sądu Najwyższego.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas,
I USK 228/24
5
gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności
głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi
różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r.,
I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,
OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce
kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości
zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in.
postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z
23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Powołanie się na przesłankę zawartą
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia
wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście
uzasadniona; konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości,
widocznej prima facie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września
2003 r., IV CZ 100/03).
Skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziła oczywista zasadność skargi
kasacyjnej. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej w tym zakresie
stanowi w znacznej mierze polemikę z oceną stanu faktycznego i materiału
dowodowego przedstawioną przez Sąd drugiej instancji, która jest niedopuszczalna
w świetle treści art. 3983 § 3 k.p.c.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
[KK]
[SOP]
I USK 228/24
6
