I USK 21/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 grudnia 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania M.Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie
o prawo do renty rodzinnej i prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności
do pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 16 grudnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt III AUa 2120/21,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[I.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 19 września 2024 r., III AUa 2120/21 Sąd Apelacyjny w
Krakowie oddalił apelację M.Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 19
października 2021 r., IV U 647/17 oddalającego odwołania wnioskodawcy od
decyzji: z dnia 13 września 2017 r. i z dnia 19 kwietnia 2017 r. Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie w sprawach o prawo do renty
rodzinnej i prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił
naruszenie: 1. art. 65 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy z
dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych; 2. art. 385 oraz art. 378 § 1 w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 382 k.p.c.
I USK 21/25
2
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił
koniecznością rozważenia istotnego zagadnienia prawnego, w zakresie naruszenia
przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1 oraz art. 385 w zw. z
art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegającego na przyjęciu przez Sąd
drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji bez
jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty
apelacji obejmowały przede wszystkim przekroczenie swobodnej oceny
zgromadzonym materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy Sądowi
drugiej instancji do ponownego rozpoznania a w przypadku stwierdzenia podstaw
uchylenie w całości wyroku Sądy Okręgowego i przekazanie sprawy sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu
rentowego na rzecz odwołującego zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek
złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg
ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości
odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego
wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie
I USK 21/25
3
okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu
katalogowi przesłanek.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Strona wnosząca skargę kasacyjną
powinna zatem sformułować w niej wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz
ze stosownym uzasadnieniem. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien zaś wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z
okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno
zawierać argumenty prawne świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę
sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne
zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze
wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje
oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.
(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr
1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego
zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać
rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede
I USK 21/25
4
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr
52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02,
LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia
2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną
sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na
rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r.,
III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr
560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne
(poważne) wątpliwości.
Skarżący nie sformułował zagadnienia prawnego w rozumieniu powołanych
przepisów. Jego konstrukcja powinna odpowiadać wymogom zagadnienia
prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 9 maja
2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817), a sformułowanie pytania powinno
zaczynać się zawsze od partykuły pytajnej "czy" (zob. postanowienie SN z 20
grudnia 2023 r., I CSK 3865/23, LEX nr 3652027). Pod pozorem wystąpienia w
sprawie istotnego zagadnienia prawnego, skarżący ograniczył się do powtórzenia
zarzutu naruszenia przepisów procesowych, wskazanych w podstawach
kasacyjnych. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera
także uzasadnienia, w którym zawarte byłyby argumenty sugerujące chociażby
istnienie jakichkolwiek, nie mówiąc o poważnych wątpliwościach prawnych w tym
zakresie; nie ma też omówienia poglądów orzecznictwa, doktryny, jak również
możliwych i rozbieżnych interpretacji oraz jurydycznych racji stojących za każdą z
nich.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I USK 21/25
5
[i.t.]
[SOP]
