I USK 195/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Żywicka
Dnia 8 lipca 2025 r.
w sprawie z odwołania H.S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Zabrzu
o prawo do emerytury górniczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 8 lipca 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 836/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 1 lutego 2024 r. oddalił
apelację wniesioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu od
wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 18 maja 2023 r., zmieniającego
decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu z 23 marca 2023 r. i
przyznającego ubezpieczonemu prawo do emerytury górniczej począwszy od dnia
1 lutego 2023 r.
Organ rentowy zaskarżył prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w
Katowicach z dnia 1 lutego 2024 r. w całości, zarzucając naruszenie prawa
materialnego, tj.:
1) art. 50a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez błędną jego wykładnię polegającą na
I USK 195/24
2
przyjęciu, iż odwołujący nabył prawo do emerytury górniczej, podczas gdy prawo to
można uzyskać tylko jeden raz, zatem nie ma możliwości ponownego ustalenia
prawa do emerytury górniczej na podstawie art. 50a, gdy odwołujący ma już
przyznaną emeryturę na podstawie art. 50e,
2) art. 50a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa
do emerytury górniczej określonej w art. 50a ust. 1 ww. ustawy emerytalnej, mimo
że ubezpieczony osiągnął powszechny wiek emerytalny (65 lat) co powoduje, że
nie jest uprawniony do uzyskania prawa do (kolejnej) emerytury górniczej.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,
że na kanwie orzecznictwa sądów apelacji katowickiej brak jednolitego stanowiska
w przedmiocie: Czy na emeryturę górniczą opartą na podstawie art. 50a ustawy z
dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych można przejść również po osiągnięciu powszechnego wieku
emerytalnego? Istnieją sprzeczne rozstrzygnięcia w sprawach o analogicznym
stanie faktycznym, w których mają zastosowanie te same przepisy prawne, a
zastosowane w sposób prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada
również dodać, że zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne
skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do
rozpoznania i jego uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien zatem wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z
okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego
uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc
pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi
I USK 195/24
3
przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze
element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa,
nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących
podstawę zaskarżonego orzeczenia.
W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie, przepisy mające być przedmiotem wykładni Sądu
Najwyższego powinny należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez
sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 nr 12, poz. 211).
Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi
poważne wątpliwości, ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości
polegają, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje
rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć
(postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002 Nr 12, poz. 151; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351;
z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z dnia 13 grudnia
2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 2-4, poz. 43 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK
37/08, LEX nr 494133). Oczywiste jest, że budzący wątpliwości interpretacyjne
przepis musi mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia - mieć znaczenie dla
jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak
sam przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wspomniane
wątpliwości interpretacyjne powinny być na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie
sprowadzało się do prostej wykładni przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny
charakter skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi
kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie
jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie korekta orzeczeń wydawanych przez
sądy powszechne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ
178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).
I USK 195/24
4
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wypada stwierdzić, że
skarga kasacyjna w zakresie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania oraz jego
uzasadnienia nie spełnia wymagań stawianych temu nadzwyczajnemu środkowi
zaskarżenia.
Nawiązując do powołanej przesłanki przedsądu należy zauważyć, że
podnoszone przez skarżącego wątpliwości na tle wykładni przepisów prawa
ubezpieczeń społecznych dotyczących nabywania prawa do kolejnych świadczeń
emerytalnych były już wyjaśniane w orzecznictwie sądowym. W uzasadnieniu
uchwały z 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13 (LEX nr 1342169), Sąd Najwyższy podkreślił,
że przyjmuje się odrębność emerytur, wobec różnych podstaw prawnych (tytułów)
ich przyznawania, co oznacza, że na emeryturę można przechodzić kilka razy.
Sąd Najwyższy w ugruntowanym już orzecznictwie przyjmuje, że
ubezpieczonemu, który nabył prawo do emerytury górniczej bez względu na wiek
przysługuje prawo do kolejnej emerytury górniczej z chwilą osiągnięcia wieku
emerytalnego przewidzianego dla tego rodzaju świadczenia. Brak jednocześnie
jakiejkolwiek regulacji prawnej wykluczającej możliwość nabycia prawa do
emerytury górniczej unormowanej w art. 50a ust. 2 u.e.r.f.u.s. w przypadku
ubezpieczonego, który uzyskał już prawo do emerytury górniczej z art. 50e tej
ustawy, tj. emerytury przysługującej bez względu na wiek i zajmowane stanowisko
z tytułu wykonywania przez 25 lat pracy górniczej pod ziemią stale i w pełnym
wymiarze czasu pracy.
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2018 r., I UK 253/17, LEX nr
2533237, postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2018 r., I UK 249/17,
LEX nr 2508632, postanowienie Sąd Najwyższego z 2 marca 2017 r., I UZ 61/16
(LEX nr 2284204).
Przepisy art. 50a i art. 50e ustawy emerytalnej stanowią autonomiczne i
odrębne względem siebie podstawy nabycia prawa do dwóch odrębnych emerytur
górniczych. Pierwsza dotyczący emerytury górniczej w wieku obniżonym, która
przysługuje po osiągnięciu wymaganego wieku i odpowiedniego stażu jakiejkolwiek
pracy górniczej i równorzędnej. Druga dotyczy emerytury górniczej bez względu na
wiek i zajmowane stanowisko, która przysługuje, bez względu na wiek, po
przepracowaniu 25 lat kwalifikowanej pracy górniczej wykonywanej pod ziemią
I USK 195/24
5
stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem na emeryturę górniczą można
przechodzić kilka razy.
Wobec wyjaśnienia przez judykaturę sygnalizowanych przez skarżącego
wątpliwości prawnych nie występuje wskazana przesłanka przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono
stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.
M.G.
[r.g.]
