I USK 160/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Staryk
Dnia 13 maja 2025 r.
w sprawie z odwołania S. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Sosnowcu
o wypłatę świadczenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 13 maja 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III AUa 711/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od S. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych
Oddziału
w
Sosnowcu
kwotę
240 (dwieście czterdzieści) zł z odsetkami ustawowymi
z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
W wyroku z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III AUa 711/21, Sąd
Apelacyjny w Katowicach – w sprawie z odwołania S. K. przeciwko Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Sosnowcu – zmienił zaskarżony apelacją
organu rentowego wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Katowicach z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt X U 1199/20, i oddalił
odwołanie S. K. od decyzji organu rentowego z dnia 29 maja 2020 r., w której ZUS
I USK 160/24
2
Oddział w Sosnowcu odmówił ubezpieczonemu prawa do podjęcia wypłaty
emerytury, stwierdzając, że pobiera on wojskową emeryturę na podstawie art. 15
ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych oraz ich rodzin.
Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego ubezpieczony zaskarżył skargą
kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazano na przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania określone w art. 3989 § 1
pkt 2 i 4 k.p.c.
W ocenie skarżącego uzasadnieniem dla przyjęcia niniejszej skargi
kasacyjnej do rozpoznania jest potrzeba dokonania jednoznacznej wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości interpretacyjne, czego
konsekwencją są rozbieżności w orzecznictwie sądów w odniesieniu do osób
urodzonych po 1 stycznia 1949 r., które wnoszą o przyznanie prawa do wypłaty
emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem „cywilnego”
stażu emerytalnego, a prawa tego im się odmawia ze względu na pobieranie
emerytury wojskowej (wojskowej renty inwalidzkiej), z założeniem, że wypłaca się
jedno z tych świadczeń, w sytuacji gdy cywilny staż pracy nie jest w ogóle
uwzględniany podczas obliczania wysokości emerytury wojskowej (wojskowej renty
inwalidzkiej) co powoduje, że za wiele lat pracy „cywilnej” podczas której
odprowadzane były składki emerytalne, osoby te nie otrzymują żadnych świadczeń
po przejściu na emeryturę.
W ocenie skarżącego niniejsza skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, bowiem wykładnia przepisów dokonana przez Sąd Apelacyjny w
Katowicach narusza rażąco przepisy prawa materialnego, to jest art. 95 ust. 1 oraz
ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 15a ustawy zaopatrzeniowej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: 1. wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. w
razie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o oddalenie skargi kasacyjnej w
całości z uwagi na jej oczywistą bezzasadność; 3. orzeczenie o obowiązku zwrotu
na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
I USK 160/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący
wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w
art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.
Twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżący wiąże z
naruszeniem przepisów prawa, na tle których jednocześnie pojawia się sugerowana
potrzeba wykładni.
Taka konstrukcja uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania jest wadliwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że
przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 (pkt 2) i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż
skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o
występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa,
których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie
przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia
prawnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r., II PK
247/10, LEX nr 1274964). W postanowieniu z dnia 26 listopada 2013 r., I UK
I USK 160/24
4
291/13, LEX nr 1430990, Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że łączenie przesłanki
oczywistej zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, budzi poważne zastrzeżenia. W uzasadnieniu powołanego
postanowienia Sąd Najwyższy podkreślił, że w dotychczasowym orzecznictwie Sąd
Najwyższy zwracał już uwagę, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne,
potrzeba wykładni przepisów prawa) generalnie wyklucza możliwość oczywistej
zasadności skargi. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia z 21 października
2008 r., II PK 158/08, LEX nr 738506, przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się
krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny
skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację,
w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak
poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd
Najwyższy. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną
podziela przedstawione wyżej stanowisko judykatury w zakresie omawianej kwestii.
Niezależnie od powyżej stwierdzonej wadliwości uzasadnienia wniosku,
skarżący nie przedstawia – w uzasadnieniu wniosku – odpowiedniej jurydycznej
argumentacji, którą wykazałby, że istnieje przyczyna przyjęcia skargi do
rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.),
jak i nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),
jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub
wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie
zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 marca 2020 r., II PK 36/19, LEX nr
3034647; z dnia 12 maja 2020 r., I UK 128/19, LEX nr 3026475; z dnia 12 marca
2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11,
LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia
10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, LEX nr 2495968; z dnia 10 kwietnia 2018 r.,
II PK 143/17, LEX nr 2525398; z dnia 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17, LEX nr
I USK 160/24
5
2486162; z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 stycznia
2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka 2003 nr 13, poz. 5).
Analizą interpretacyjną przepisów art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zajmował
się Sąd Najwyższy, który w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia
15 grudnia 2021 r., III UZP 7/21, stwierdził, że ubezpieczonemu, który pozostawał
w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę
wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia
okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do
emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych
świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia
17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 291 ze zm. w związku z art. 7 ustawy z dnia
10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich
rodzin, jednolity tekst: Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.). Sąd Najwyższy w
powołanej uchwale III UZP 7/21 przedstawił szeroką analizę interpretacyjną
wskazanych w uzasadnieniu wniosku przepisów prawa – powołał się także na
dotychczasowe orzecznictwo określające przedstawioną w uzasadnieniu wniosku
kwestię – uwzględnił przy tym szczegółowo stanowisko wyroku I UK 426/17
(powoływanego przez skarżącego). Skarżący nie przedstawił przekonującej
argumentacji polemicznej, którą zakwestionowałby stanowisko judykatury Sądu
Najwyższego w zakresie omawianego zagadnienia.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w
art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.).
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 98
§ 1, § 11 i § 3 k.p.c.
[a.ł]
I USK 160/24
6
