I USK 150/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 września 2025 r.
SSN Bohdan Bieniek
w sprawie z odwołania O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Zabrzu
z udziałem zainteresowanego G. S.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 30 września 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 584/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 marca 2022 r. zmienił decyzję
organu rentowego z dnia 6 sierpnia 2021 r. w ten sposób, że stwierdził, iż G. S.
jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek O.
Sp. z o.o. w Z. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym,
wypadkowemu od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. i od 1 kwietnia 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., oddalił
apelację organu rentowego i zniósł między stronami koszty postępowania
apelacyjnego.
Organ rentowy wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Katowicach, zaskarżając go w części, to jest co do pkt 3 i 4, opierając skargę na
I USK 150/25
2
podstawach naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust. 1 pkt 4; art. 12
ust. 1 w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 350; dalej jako
ustawa systemowa) oraz art. 58 § 1 i 3 k.c. w związku z art. 734 k.c. i art. 475 § 1
k.c.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, organ rentowy
powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
wyrażającego się w pytaniach: (-) czy w sytuacji, gdy ubezpieczony pozostaje
jedynie (teoretycznie) w gotowości do świadczenia usługi zlecenia, jednakże
faktycznie tego zlecenia nie wykonuje ani nie otrzymuje z tytułu umowy zlecenia
żadnego wynagrodzenia, a zatem ustały w relacji między stronami umowy
wszystkie elementy istotne umowy zlecenia, to czy taki stosunek umowny nadal
istnieje i jest ważny, i winien stanowić tytuł do podlegania do ubezpieczeń
społecznych? (-) czy też wobec powiązania podlegania ubezpieczeniom
społecznym z wykonywaniem umowy zlecenia za wynagrodzeniem, ustanie w
trakcie tej umowy elementów konstytutywnych zlecenia (jakim jest przy umowie
zlecenia świadczenie usługi przez zleceniobiorcę) umowa ta wygasa z tą chwilą na
mocy art. 475 § 1 k.c. i nie stanowi od tego momentu tytułu do podlegania do
ubezpieczeń społecznych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest
sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze
skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi
kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,
wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.
I USK 150/25
3
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania występującego w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w
taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego
wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów
prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy
ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można
zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd
Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w podnoszonej
kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę (postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14, LEX nr 2630721).
Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że
organ rentowy nie wykazał istnienia powołanej przesłanki przedsądu. Wątpliwości
interpretacyjne powinny być na tyle poważne, aby ich wyjaśnienie nie sprowadzało
się do prostej wykładni przepisów i w jej wyniku – do rozstrzygnięcia sprawy. W tym
wyraża się publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w
wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład Sądu
Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie korekta orzeczeń
wydawanych przez sądy powszechne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).
I USK 150/25
4
Sąd Apelacyjny przyjął, że przedmiotem spornej umowy stanowiącej tytuł
podlegania ubezpieczeniom społecznym było świadczenie przez ubezpieczonego
usług ochrony za wynagrodzeniem określonym w stawce godzinowej. Organ
rentowy nie kwestionował, że począwszy od czerwca 2019 r. umowa była
realizowana przez strony, ale podkreślał, że były miesiące, w których ubezpieczony
umowy nie wykonywał, wobec czego nie otrzymywał zapłaty. W ocenie skarżącego,
umowa wówczas wygasała na podstawie art. 475 § 1 k.c.
Sąd drugiej instancji trafnie przyjął, że przepis ten nie ma zastosowania do
stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie. Świadczenie usług przez
ubezpieczonego nie stało się niemożliwe. Ubezpieczony nadal posiadał kwalifikacje
i uprawnienia do wykonywania usług, na jakie została zawarta umowa zlecenia.
Wydarzenia sportowe i artystyczne nadal odbywały się, tylko w mniejszej liczbie i
przy mniejszej ilości uczestników, co powodowało mniejsze zapotrzebowanie na
pracowników ochrony. Odwołująca się Spółka nadal świadczyła usługi z zakresu
ochrony imprez masowych, a system jej pracy nie zmienił się. Nie ma wobec tego
żadnych podstaw do twierdzenia, że wzajemne zobowiązanie Spółki i
zainteresowanego w postaci umowy zlecenia wygasło. Przepisy Kodeksu cywilnego
nie przewidują wygaśnięcia umowy zlecenia z uwagi na przerwy w jej realizowaniu.
Umowa zlecenia może zostać wypowiedziana przez strony (art. 746 k.c.), ale żadna
ze stron nie wypowiedziała umowy z dnia 2 kwietnia 2019 r. Umowa zlecenia
wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty przez niego
pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 748 k.c.). Taka sytuacja też jednak nie
miała miejsca. Zgodnie z art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są
uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Należy zatem stwierdzić, że nie zaistniała przesłanka wygaśnięcia umowy z dnia
2 kwietnia 2019 r.
Skarżący powoływał się w apelacji oraz w podstawach kasacyjnych na
art. 13 pkt 2 ustawy systemowej, który stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom
emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby
wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie
jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej
umowy. Tak też jest w niniejszej sprawie, umowa zlecenia została zawarta w dniu
I USK 150/25
5
13 października 2020 r. na czas nieokreślony i wówczas ubezpieczony został
zgłoszony do ubezpieczeń i objęty ubezpieczeniami przez organ rentowy. Umowa
nie została rozwiązana ani też nie wygasła, wobec czego zainteresowany nadal
podlega ubezpieczeniom.
Przedstawione przez organ rentowy we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania zagadnienie prawne nie ma waloru istotności. Jego
rozstrzygnięcie sprowadza się do prostej wykładni przepisów prawa, klarownie
wyłożonych przez Sąd drugiej instancji. W świetle dokonanych ustaleń faktycznych
oraz przepisów Kodeksu cywilnego regulujących umowę zlecenia, które to przepisy
stosuje się odpowiednio do umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c.), nie można
uznać, aby sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne dotyczące przerw
w wykonywaniu czynności wynikających z niekwestionowanej umowy o
świadczenie usług uzasadniało przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
AGM
[a.ł]
