I USK 125/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Ostrowie
Wielkopolskim
z udziałem zainteresowanego T.S.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 24 czerwca 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt III AUa 308/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w
K. na rzecz organu rentowego 240 zł (dwieście czterdzieści
złotych) wraz z odsetkami wynikającymi z art. 98 § 11 k.p.c.,
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z 9 listopada 2023 r. w pkt 1. oddalił
apelację wniesioną przez L. spółkę z o.o. w K. od wyroku Sądu Okręgowego w
Kaliszu z 30 stycznia 2023 r., oddalającego odwołanie L.
sp. z o.o. w K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Ostrowie
I USK 125/24
2
Wielkopolskim z 28 października 2022 r., w której organ rentowy stwierdził, że T.S.
jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek L.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. podlega obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresie od 7 lutego
2018 r. do 30 kwietnia 2018 r. z określoną w decyzji podstawą wymiaru; w pkt 2.
zasądził od L. spółki z o.o. w K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Ostrowie Wielkopolskim kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o
kosztach do dnia zapłaty.
L. sp. z o.o. w K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z
dnia 9 listopada 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie
przepisów prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), a mianowicie: 1. art. 9 ust.
2c oraz ust. 4a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych przez ich wadliwą wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do ich
błędnego zastosowania, 2. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy z dnia 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich niewłaściwe zastosowanie,
a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia składek
ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy tego rodzaju
zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
podniosła, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a także występuje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Zdaniem skarżącej brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska Sądu
Apelacyjnego w kwestii przyjęcia, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego
przepisu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty
pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas,
gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie
I USK 125/24
3
kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18
ust. 4 pkt 5a powołanej ustawy).
Zdaniem odwołującej spółki uznać należy, że zleceniobiorca - emeryt będzie
podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy
- zlecenia, o ile nie pozostaje równocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą.
Tym samym biorąc pod uwagę powyższe rozbieżności wykładni przepisów
prawa, które budzą bardzo poważane wątpliwości interpretacyjne złożenie
przedmiotowej skargi kasacyjnej jest uzasadnione, a wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie przez Sąd
Najwyższy sporu co do interpretacji art. 9 ust. 4a u.s.u.s. jest konieczne, a co
więcej pozwoli stronom sporu w sposób jasny i precyzyjny zrozumieć przepisy
prawa i dokonywać stosownych działań na ich podstawie.
Organ rentowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w
przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej o oddalenie skargi kasacyjnej. Nadto wniósł
o zasądzenie od skarżących na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada
również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne
skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do
rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej
jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c.,
a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,
biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania
I USK 125/24
4
skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)
środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej
charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości
stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Wypada także przypomnieć, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z
uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego
obowiązek określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze
wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z
przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10).
Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu
Najwyższego z 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z 22 czerwca 2004 r., III UK
103/04, czy też z 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się
na rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe,
wskazanie orzeczeń, w których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie
wykładany. Należy również podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne
zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już
stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził
swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności
uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16
stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5).
Oceniając wniosek skarżącej przy uwzględnieniu wyżej opisanych kryteriów
Sąd Najwyższy stwierdza przede wszystkim, że nie zawiera on jakiegokolwiek
uzasadnienia, które przedstawiałoby jurydyczną argumentację wykazującą
możliwość różnorodnej oceny problemu zawartego we wniosku a także nie
przedstawia wątpliwości (które muszą być poważne) uzasadniających potrzebę
dokonania wykładni wymienionego tam przepisu. Taką samą wadą dotknięty jest
I USK 125/24
5
wniosek również w odniesieniu do podniesionej w nim oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej. Tymczasem, w myśl art. 3984 § 2 k.p.c., oprócz wymagań
przewidzianych w § 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o
przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Jest to szczególne i samoistne
wymaganie skargi kasacyjnej, którego nie można mylić z wymaganiem
konstrukcyjnym dotyczącym przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia
(art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). Wymaganie wynikające z art. 3984 § 2 k.p.c. wiąże się
bowiem wyłącznie z instytucją przesądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
jednolicie podkreśla się zaś w tym względzie, że ze względu na odmienny cel
instytucji przedsądu oraz jej odrębne i kwalifikowane przesłanki określone w
art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., wskazanie i uzasadnienie okoliczności, które miałby
decydować o poddaniu skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie, nie może polegać
na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Za prawidłowo
sporządzoną skargę kasacyjną można zatem uznać tylko taką skargę, w której oba
te wymagania są spełnione oddzielnie (odrębnie) i autonomicznie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr
424365).
W ramach oceny, czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
nie jest rzeczą Sądu Najwyższego doszukiwanie się w uzasadnieniu podstaw
kasacyjnych argumentacji mającej wykazać istnienie zagadnienia prawnego, które
miałoby istotny charakter, czy też wątpliwości dotyczących wykładni określonego
przepisu, ponieważ że na tym etapie postępowania (przesąd) podstawy kasacyjne i
ich uzasadnienie nie podlegają jeszcze badaniu (por. pośród wielu postanowienie
Sądu Najwyższego z 27 maja 2010 r., II UK 274/09, LEX nr 585794). Wynika to
stąd, że na tym etapie przedmiotem badania dokonywanego przez Sąd Najwyższy
jest jedynie to, czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazuje i wykazuje choć
jedną z podstaw (przesłanek) przedsądu wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.
Podstawy kasacyjne stanowią zaś odrębny od przesłanek przedsądu element
skargi, w związku z czym nie zastępują one (ani ich uzasadnienie) i nie mogą
zastąpić przesłanek przedsądu. Innymi słowy, podstawy kasacyjne podlegają
rozpoznaniu dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.
I USK 125/24
6
Sąd Najwyższy zauważa również, że skarżąca łączy przesłankę oczywistej
zasadności skargi z wystąpieniem potrzeby wykładni przepisów prawa.
Tymczasem, już tylko z samej przedstawionej wyżej istoty ustawowych przesłanek
przedsądu, przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., wynika, że co do zasady
nie mogą one występować jednocześnie. Jeżeli bowiem w sprawie rzeczywiście
występuje potrzeba wykładni, od której rozstrzygnięcia zależy wydanie
prawidłowego orzeczenia co do istoty sprawy, to z natury rzeczy ewentualny błąd
orzeczniczy popełniony przez Sąd drugiej instancji nie może mieć charakteru
oczywistego i podstawowego. Skarga kasacyjna nie może być, z kolei, uznana za
oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć
naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, iż
konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy (por. pośród wielu
postanowienie Sadu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r., II PK 247/10, LEX nr
1274964).
Uwzględniając powyższe motywy Sąd Najwyższy jest więc zdania, że
sformułowany przez skarżącą wniosek o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie wykazuje potrzeby poddania owej skargi merytorycznej ocenie.
Niezależnie od tej konstatacji Sąd Najwyższy zauważa, że odpowiedź na
kwestię podniesioną we wniosku skarżącej wynika z interpretacji spornego przepisu
dokonanej przez Sąd Najwyższy mi.in w: wyroku z 27 kwietnia 2021 r., II USKP
37/21 (LEX nr 3252364), wyroku z 21 marca 2019 r., II UK 548/17 (LEX nr
2638597), wyroku z 20 kwietnia 2021 r., II USKP 38/21 (LEX nr 3358857),
postanowieniu z 27 lutego 2025 r., I USK 45/24 (LEX nr 3844504). Zgodnie z
wykładnią zaprezentowaną w powołanych orzeczeniach, zawarte w art. 9 ust. 4a
u.s.u.s. zastrzeżenie "odsyłające" do ust. 2c tego przepisu powoduje, iż
zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty, pozostający równocześnie w
stosunku pracy, nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z
tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie
uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej
równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a powołanej
ustawy).
I USK 125/24
7
Nie ulega wątpliwościom, że rozstrzygnięcie dokonane przez Sąd Apelacyjny
jest zgodne z zaprezentowaną wyżej już utrwaloną wykładnią Sądu Najwyższego.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono
stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.
M.G.
[SOP]
[a.ł]
