I USK 104/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania R.Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Zabrzu
o prawo do emerytury górniczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 18 marca 2025 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt III AUa 413/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 3 listopada 2023 r., III AUa
413/23 oddalił apelację organu rentowego od wyroku z dnia 17 lutego 2023 r.,
VIII U 1442/22, którym Sąd Okręgowy w Gliwicach zmienił decyzję z 28 listopada
2022 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu w ten sposób, że
przyznał odwołującemu R.Z. prawo do emerytury górniczej poczynając od 1
listopada 2022 r.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił
naruszenie art. 50a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił potrzebą
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
I USK 104/24
2
rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymagającą rozstrzygnięcia, czy na gruncie
art. 50a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, może zostać przyznane prawo do emerytury górniczej
po ukończeniu przez górnika 65 roku życia, czyli po osiągnięciu powszechnego
wieku emerytalnego?
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku,
poprzez oddalenie odwołania oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym według norm prawem przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest uzasadniony.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. na twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów zachodzi wtedy, gdy niejednolita wykładnia
wskazanego przez skarżącego przepisu wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie bądź kiedy przepis ten nie doczekał się
wykładni w kierunku wskazywanym przez skarżącego (por. postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 42436; z dnia
15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231). Nie można uznać, że w
sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął
już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą
żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522 oraz z dnia
16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka 2003 Nr 13, poz. 5).
I USK 104/24
3
Tymczasem kwestia, której wyjaśnienia domaga się skarżący została już
wyjaśniona w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 4 lipca 2023 r.,
I USKP 90/22 (LEX nr 3578526) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że emerytura w
niższym i w powszechnym wieku emerytalnym to odrębne rodzaje emerytur.
Dlatego nie ma przeszkód prawnych, aby ubezpieczony pobierający emeryturę
przyznaną mu w niższym wieku emerytalnym domagał się następnie przyznania
emerytury przysługującej w tzw. powszechnym wieku emerytalnym, ponieważ ze
względu na odmienne przesłanki nabycia prawa do obu tych świadczeń organ
rentowy powinien wydać decyzje w oparciu o różne podstawy prawne
przysługujących ubezpieczonemu świadczeń emerytalnych, a następnie wypłacać
na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej świadczenie wyższe lub wybrane
przez ubezpieczonego (por.m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października
2006 r., I UK 82/06, LEX nr 424489 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca
2013 r., II UZP 4/13, LEX nr 1342169).
Warto także zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 4 lipca
2013 r., II UZP 4/13 (LEX nr 1342169), Sąd Najwyższy podkreślił, że przyjmuje się
odrębność emerytur, wobec różnych podstaw prawnych (tytułów) ich przyznawania,
co oznacza, że na emeryturę można przechodzić kilka razy. W postanowieniu z
dnia 2 marca 2017 r., I UZ 61/16 (LEX nr 2284204) Sąd Najwyższy stwierdził
ponadto, że brak jest regulacji prawnej wykluczającej możliwość nabycia prawa do
emerytury górniczej unormowanej w art. 50a ust. 2 ustawy emerytalnej w
przypadku ubezpieczonego, który uzyskał już prawo do emerytury górniczej z
art. 50e tej ustawy, tj. emerytury przysługującej bez względu na wiek i zajmowane
stanowisko z tytułu wykonywania przez 25 lat pracy górniczej pod ziemią stale i w
pełnym wymiarze czasu pracy. Stanowisko to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie
sądowym (por. uzasadnienia wyroków Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia
26 kwietnia 2016 r., III AUa 1415/15 oraz z dnia 3 listopada 2016 r., III AUa
1200/16). Przepisy art. 50a i art. 50e ustawy emerytalnej stanowią autonomiczne i
odrębne względem siebie podstawy nabycia prawa do dwóch odrębnych emerytur
górniczych. Pierwsza dotyczący emerytury górniczej w wieku obniżonym, która
przysługuje po osiągnięciu wymaganego wieku i odpowiedniego stażu jakiejkolwiek
pracy górniczej i równorzędnej. Druga dotyczy emerytury górniczej bez względu na
I USK 104/24
4
wiek i zajmowane stanowisko, która przysługuje, bez względu na wiek, po
przepracowaniu 25 lat kwalifikowanej pracy górniczej wykonywanej pod ziemią
stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem na emeryturę górniczą można
przechodzić kilka razy.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[SOP]
[a.ł]
