I USK 1003/26

I USK 1003/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki Dnia 7 lipca 2026 r. w sprawie z odwołania P. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie o rentę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt III AUa 206/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE W wyroku z 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt III AUa 206/21, Sąd Apelacyjny w Krakowie – w sprawie z odwołania P. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie o rentę – oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z 23 listopada 2020 r., sygn. akt VII U 3646/19, w którym Sąd Okręgowy zobowiązał Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie do wydania w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku decyzji ostatecznej w przedmiocie renty dla odwołującego się P. S. (punkt I) i stwierdził, iż niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa (punkt II). I USK 1003/26 2 Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego organ rentowy zaskarżył skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy prawa unijnego i polski organ rentowy nie ma samodzielnej kompetencji do oceny spełnienia warunków objęcia zainteresowanego ubezpieczeniem społecznym i ustalenie świadczeń z niego wynikających w innym państwie członkowskim UE z tytułu wykonywania tam pracy najemnej. Wskazano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia wysokości proporcjonalnej polskiej renty w sytuacji niezakończenia postępowania przed holenderską instytucją ubezpieczeniową w zakresie ustalenia prawa do renty holenderskiej. Nie znajduje zastosowania przepis art. 47714 § 3 k.p.c. Ponadto „okolicznością uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa polskiego i unijnego budzących poważne wątpliwości w praktyce sądowej przy ich stosowaniu w zakresie ustalania wysokości i przyznawania proporcjonalnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpatrywana skarga kasacyjna organu rentowego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy (postanowienia Sądu Najwyższego z: 24 lutego 2026 r., I PSK 310/26, LEX nr 4031003; 14 kwietnia 2026 r., I USK 272/26, LEX nr 4083882). I USK 1003/26 3 Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, jak to ujęto w uzasadnieniu wniosku – „potrzeba wykładni przepisów prawa polskiego i unijnego budzących poważne wątpliwości w praktyce sądowej przy ich stosowaniu” (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Skarżący – opierając wniosek o przyjęcie jego skargi do rozpoznania na przyczynie przyjęcia skargi określonej w przepisie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. – powinien nie tylko określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości. Można dodać, że reguły procedury wyznaczają kolejność stosowania dyrektyw wykładni, tj.: językowej, systemowej i funkcjonalnej oraz moment końcowy interpretacji, a takie rozwiązanie jest powszechnie akceptowane w judykaturze (P. Jabłoński, P. Kaczmarek, Reguły egzegezy tekstów prawnych (w:) Ł. Błaszczak, J. Studzińska (red.), Instytucje postępowania cywilnego. System Postępowania Cywilnego. Tom 1, Warszawa 2025, s. 157) danej kultury prawnej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2025 r., SK 53/21, OTK-A 2025, nr 41). Wykładnia jest interpretacją, w której zastosowano wnioskowania prawnicze (M. Zieliński, Wyznaczniki reguł wykładni prawa, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998, nr 3-4, s. 1). W procesie stosowania prawa nie może dochodzić do wykładni prawotwórczej (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 21-22). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Jeżeli skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie sądowym, to jest zobowiązany przytoczyć te rozbieżne orzeczenia Sądów, przy czym musi wykazać, że występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni przepisu albo wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub I USK 1003/26 4 orzecznictwa Sądu Najwyższego. Chodzi przy tym o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie o rozbieżności w jego zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele, jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 lipca 2023 r., I USK 125/22, LEX nr 3582647; 20 stycznia 2026 r., I USK 206/26, LEX nr 4014732). Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 marca 2023 r., I USK 163/22, LEX nr 3570640; 3 listopada 2025 r., III USK 151/24, LEX nr 3938651; 16 grudnia 2025 r., I USK 44/25, LEX nr 4003958; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr 3987252). Twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżący organ rentowy wiąże z naruszeniem wskazanych w uzasadnieniu wniosku przepisów prawa, na których tle jednocześnie pojawia się sugerowana potrzeba wykładni. Taka konstrukcja uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do I USK 1003/26 5 rozpoznania jest wadliwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 (pkt 2) i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r., II PK 247/10, LEX nr 1274964). W postanowieniu z dnia 26 listopada 2013 r. (I UK 291/13, LEX nr 1430990; też z 4 listopada 2025 r., III USK 321/24, LEX nr 3940247) Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, budzi poważne zastrzeżenia. W uzasadnieniu powołanego postanowienia Sąd Najwyższy podkreślił, że w dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy zwracał już uwagę, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawa) zasadniczo wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w punkcie 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy (postanowienie z 26 lutego 2025 r., I PSK 126/24, LEX nr 3847012). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną podziela przedstawione wyżej stanowisko judykatury w zakresie omawianej kwestii. Niezależnie od powyżej stwierdzonej wadliwości uzasadnienia wniosku, skarżący nie przedstawia w uzasadnieniu wniosku odpowiedniej jurydycznej argumentacji, którą wykazałby, że istnieje przyczyna przyjęcia skargi do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie występuje także w sprawie stan oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżący poza prostym zaprzeczeniem podstawom zaskarżonego wyroku Sądu I USK 1003/26 6 drugiej instancji, swoich twierdzeń nie precyzuje we wskazaniu odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, którą wykazałby walor oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Argumentacja uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest oparta na założeniu, że w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia wysokości proporcjonalnej polskiej renty w sytuacji niezakończenia postępowania przed holenderską instytucją ubezpieczeniową w zakresie ustalenia prawa do renty holenderskiej. Tak postawione twierdzenie, w zakresie określenia założeń uzasadnienia wniosku – nie uwzględnia stanowiska zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w zakresie oceny sygnalizowanej kwestii. Sąd Apelacyjny w Krakowie przedstawił, że istota sporu sprawy, stosownie do regulacji art. 47714 § 3 k.p.c., sprowadzała się do wyjaśnienia, czy wobec niekwestionowanego prawa odwołującego się do renty z tytułu niezdolności do pracy, zebrany w sprawie materiał dowodowy umożliwiał określenie jej wysokości w ramach decyzji ostatecznej w miejsce dotychczasowej decyzji zaliczkowej z 11 lutego 2016 r., czy też nie było to możliwe wobec toczącego się postępowania prowadzonego przez holenderską, irlandzką oraz francuską instytucję ubezpieczeniową, w związku z posiadaniem przez odwołującego zagranicznych okresów ubezpieczenia. Renta dla osób legitymujących się okresami zatrudnienia na terenie Polski i innych Państw Członkowskich Unii Europejskiej rozpatrywana jest na podstawie polskich przepisów ubezpieczeniowych oraz rozporządzeń unijnych nr 883/2004 i 987/2009, w konsekwencji czego przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń rentowych uwzględniane są okresy zatrudnienia przebyte na terenie Polski i innych państw UE, przy czym każdy kraj wypłaca świadczenie proporcjonalnie tj. wyłącznie za własne okresy ubezpieczenia odpowiadające stosunkowi okresu zatrudnienia na własnym terytorium do łącznego okresu zatrudnienia w tychże krajach UE (zob. też L. Mitrus: Delegowanie pracowników w świetle dyrektywy 2018/957 oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (w:) Prawo pracy i prawo socjalne. Teraźniejszość i przyszłość. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Herbertowi Szurgaczowi, red. R. Babińska-Górecka, A. Przybyłowicz, K. Stopka, A. Tomanek, Wrocław 2021 oraz Delegowanie pracowników w ramach swobody świadczenia usług: I USK 1003/26 7 wprowadzenie i wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 9 sierpnia 1994 r., C-43/93, Raymond Vander Elst przeciwko Office des Migrations Internationales (OMI), EPS 2026, nr 3, s. 51 i n.). Według Sądu drugiej instancji od 2018 r. organ rentowy miał już kompletne informacje o okresach podlegania przez odwołującego ubezpieczeniom społecznym na terenie ww. krajów Unii Europejskiej, w których pracował i miał prawo do ubiegania się o świadczenia rentowe z tytułu wykonywanej tam pracy. I tak pismami z: 15 października 2015 r. i 20 listopada 2015 r. instytucja irlandzka potwierdziła okresy ubezpieczenia odwołującego (dokument E205 IRL). Pismem z 19 sierpnia 2016 r. instytucja holenderska przesłała dokument E205 NL potwierdzający okresy ubezpieczenia odwołującego, a pismem z 9 listopada 2018 r. instytucja francuska wskazała, że brak jest okresów ubezpieczenia P. S. we Francji. W konsekwencji słusznie Sąd Okręgowy przyjął, że za pismem z 9 listopada 2018 r. ostatecznie została wyjaśniona kwestia wszystkich zagranicznych okresów ubezpieczenia odwołującego. Zgodnie z kartą przebiegu zatrudnienia z 14 marca 2017 r. i wydaną decyzją z 14 marca 2017 r. za udokumentowany uznano w Holandii okres od 8 marca 2012 r. do 22 kwietnia 2012 r. (1 miesiąc i 16 dni) za okres składkowy, a w Irlandii okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 października 2007 r. jako okres składkowy i okres od 1 listopada 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. jako okres nieskładkowy. Staż pracy w Polsce został odwołującemu się ostatecznie ustalony decyzją z 15 lutego 2016 r., w ramach której do okresów ubezpieczenia wykazanych na datę wniosku o rentę, czyli 8 maja 2015 r. (8 lat, 6 miesięcy i 24 dni okresów składkowych i 9 miesięcy okresów nieskładkowych) doliczono staż po uzyskaniu potwierdzenia z Oddziału w Krakowie z tytułu zatrudnienia w FBHU M. w N.. Wobec zestawienia zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa jakichkolwiek wątpliwości nie mogła budzić trafność i prawidłowość konstatacji Sądu Okręgowego, iż na wydanie ostatecznej decyzji w przedmiocie wniosku odwołującego o rentę z tytułu niezdolności do pracy w Polsce jakiegokolwiek wpływu nie miało prowadzone na wniosek holenderskiej czy irlandzkiej instytucji ubezpieczeniowej postępowanie w sprawie o rentę z tych instytucji za wypracowane w tych krajach okresy ubezpieczenia, jak i to czy finalnie świadczenie rentowe zostało odwołującemu w I USK 1003/26 8 tych krajach przyznane, czy też nie. Skoro bowiem przy ustalaniu prawa i wysokości do świadczenia rentowego uwzględniane są okresy zatrudnienia przebyte na terenie Polski i innych państw UE i wówczas każdy kraj wypłaca świadczenie proporcjonalnie, to kluczowe dla wydania decyzji ostatecznej pozostawało tylko i wyłącznie ustalenie okresów ubezpieczenia (co - jak już podkreślono - nastąpiło za pismem z 9 listopada 2018 r. w kwestii braku okresów ubezpieczenia odwołującego we Francji), a nie to, czy w innych państwach ubezpieczonemu zostanie przyznane prawo do renty i jak będzie przebiegało postępowanie w tym zakresie (wynika to również wprost z ogólnodostępnych informacji zamieszczonych na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Niesłusznie zatem organ rentowy wstrzymywał się i wstrzymuje się nadal z wydaniem decyzji ostatecznej (która nie jest zaliczkowa) w kwestii wysokości renty odwołującego, powołując się na to, że „co prawda” 9 listopada 2018 r. instytucja francuska poinformowała o braku prawa odwołującego do renty (wobec braku okresów ubezpieczenia w tym kraju), a następnie w dniu 13 sierpnia 2020 r. irlandzka instytucja poinformowała o przyznaniu prawa do świadczenia, to nadal decyzji w sprawie renty odwołującego nie wydała holenderska instytucja, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych w tej sytuacji może jedynie kierować ponaglenia. W tym kontekście warto również przywołać zawarty w aktach organu rentowego dokument z 29 stycznia 2021 r., stanowiący stanowisko komórki merytorycznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Warszawie - Wydziału Realizacji Umów Międzynarodowych, jakie zostało sporządzone po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji. Stwierdzono w nim bowiem między innymi, że w przypadku odwołującego renta przysługuje „po zsumowaniu okresu polskiego i irlandzkiego”, natomiast „holenderski okres nie jest niezbędny do ustalenia prawa do renty odwołującego z tytułu niezdolności do pracy”. Zważyć przy tym należy, że odwołujący w Holandii pracował jedynie 1 miesiąc i 16 dni, i wysokość nabytego z tego tytułu świadczenia nie będzie miała wpływu na przyznanie mu świadczenia rentowego w Polsce, pamiętając o tym, że każdy kraj wypłaca świadczenia proporcjonalnie w stosunku do okresu ubezpieczenia, któremu odwołujący podlegał na ich terenie. Zdaniem Sądu drugiej instancji organ rentowy dopuścił się rażącego naruszenia prawa w postaci art. 118 ust. 1 w zw. z art. 120 ust. 1 ustawy o I USK 1003/26 9 emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie wydając decyzji ostatecznej (całościowej) w miejsce zaliczkowej w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji (tj. ustalenia ilości zagranicznych okresów ubezpieczeniowych). Skarżący nie przedstawił w uzasadnieniu wniosku przekonującej argumentacji polemicznej, którą zakwestionowałby prawidłowość analiz interpretacyjnych wskazanych przepisów prawa ubezpieczeń społecznych określonych przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Takiej okoliczności strona skarżąca jednak także nie wykazała (postanowienia Sądu Najwyższego z: 29 stycznia 2026 r., I USK 147/26, LEX nr 4080671; 27 lutego 2026 r., I USK 217/26, LEX nr 4029660). Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. [a.ł]