I USK 100/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ewa Stryczyńska
Dnia 12 maja 2026 r.
w sprawie z odwołania L. Ś.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji w Warszawie
o wysokość emerytury i renty inwalidzkiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 12 maja 2026 r. ,
wniosku pełnomocnika ubezpieczonego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego
R. Ż. od rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie I USK 100/26
(poprz. sygn. akt I USK 387/24),
oddala wniosek.
UZASADNIENIE
Pełnomocnik odwołującego się L. Ś. w sprawie przeciwko Dyrektorowi
Zakładu Emerytalno – Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnetrznych i
Administracji o wysokość emerytury i renty inwalidzkiej w piśmie z 18 listopada
2025 r. wniósł o wyłączenie SSN R. Ż. od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej
odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 12 czerwca 2024
r., sygn. III AUa 706/22.
W ocenie wnioskodawcy w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co
do bezstronności i niezależności tego sędziego, a to z kolei wywołuje ryzyko
uznania, że orzeczenie wydane z udziałem tego sędziego zostanie wydane w
I USK 100/26
2
warunkach nieważności postepowania. Argumentacja, mająca uzasadniać takie
twierdzenie, sprowadza się do powołania SSN R. Ż. na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3, zwanej „ustawą o zmianie
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa”), które w świetle uchwały Sądu
Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) oraz wyroku Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r. (C-718/21), może być
okolicznością świadczącą o nieprawidłowej obsadzie sądu.
Jako podstawę prawną wnioskodawca wskazał art. 48 § 1 pk. 1 k.p.c. oraz
art. 49 § 1 k.p.c. powołując się w swoich rozważaniach na orzeczenia Sądu
Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Sąd Najwyższy, zważył, co następuje.
Wniosek strony odwołującej się, jako pozbawiony uzasadnionych podstaw,
podlegał oddaleniu.
Zgodnie z art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., sędzia jest wyłączony z mocy samej
ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim
stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki.
Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych
w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co
do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Zważywszy na przywołaną przez pełnomocnika odwołującego się
argumentację tytułem uzasadnienia wniosku o wyłączenie sędziego, podkreślenia
wymaga, że poza wskazaniem okoliczności powołania sędziego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, wnioskodawca nie wskazał
żadnych okoliczności odnoszących się do osoby sędziego, której wniosek dotyczy
oraz do sprawy I USK 100/26, która ma być rozpoznana na skutek wniesienia
I USK 100/26
3
skargi kasacyjnej przez odwołującego się, a które mogłyby świadczyć o tym, że
sędzia objęty wnioskiem nie jest bezstronny. Pełnomocnik odwołującego się nie
podjął nawet próby uprawdopodobnienia podstaw wyłączenia sędziego przez
wykazanie konkretnych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać
uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Zastosowana przez
wnioskodawcę argumentacja stanowi wywód prawny na temat konsekwencji
wystąpienia wadliwości w toku procesu nominacyjnego na urząd sędziego Sądu
Najwyższego i odnosi się do systemowej wadliwości procesu mianowania w takim
trybie każdego sędziego. Brak jest natomiast w uzasadnieniu wniosku
jakiegokolwiek odwołania się do konkretnych okoliczności sprawy, w której sędzia
objęta wnioskiem została wyznaczona sprawozdawcą, które mogłyby potwierdzić,
że sędzia SN R. Ż. nie jest niezawisła czy bezstronna w tej konkretnej sprawie.
Prowadzi to do konkluzji, że wywiedziony w niniejszej sprawie wniosek o
wyłączenie sędziego obarczony jest wadą o charakterze konstrukcyjnym.
Elementarnym wymogiem każdego wniosku o wyłączenie sędziego,
opartego na art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. lub art. 49 § 1 k.p.c., jako podstawie, jest
uprawdopodobnienie podstaw wyłączenia imiennie wskazanego sędziego, tj.
wskazanie konkretnych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać
uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 49 § 1
k.p.c.). Wniosek o wyłączenie sędziego winien z samej swej istoty mieć charakter
zindywidualizowany zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i być skonkretyzowany w
znaczeniu przedmiotowym przez wskazanie przyczyn uzasadniających wyłączenie.
Te przyczyny muszą odnosić się do konkretnego sędziego i konkretnej
sprawy, skoro wyłączenie może nastąpić w sprawie, w której sędzia jest stroną lub
pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa
na jego prawa lub obowiązki (art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.) bądź też istnieje po stronie
sędziego okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość
co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 49 § 1 k.p.c.).
Pełnomocnik odwołującego się nie sformułował żadnych konkretnych
zarzutów mających świadczyć o braku niezawisłości sędziego Sądu Najwyższego
R. Ż. lub braku jej niezależności. W uzasadnieniu podniesiono jedynie, że została
ona powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej
I USK 100/26
4
Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (…). Wnioskodawca w ramach
okoliczności związanych z powołaniem sędziego powołuje zatem występującą jego
zdaniem wadliwość systemową. Wniosek nie zawiera natomiast przytoczenia
żadnych okoliczności o charakterze zindywidualizowanym, które wskazywałyby na
jakiekolwiek nieprawidłowości zaistniałe w ramach wynikającej z obowiązujących
przepisów procedury nominacyjnej, wobec czego wniosek sprowadza się w istocie
do kwestionowania przyjętych ustawowo rozwiązań.
Reguły stanowiące podstawę instytucji wyłączenia sędziego są ściśle
określone w ustawie i tak też należy je interpretować. Odwołanie się w
uzasadnieniu wniosku do uchwał i orzeczeń Sądu Najwyższego oraz przepisów
prawa europejskiego nie zmienia oceny, że decyduje obowiązująca ustawa zgodna
z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (zob. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 28 lipca 2025 r., I USK 312/24, LEX nr 3907794 i z 5 grudnia
2023 r., I USK 205/23, LEX nr 3649714).
Art. 176 ust. 2 Konstytucji stanowi, że ustrój i właściwość sądów oraz
postępowanie przed sądami określają ustawy. Do wyłącznej kompetencji
ustawodawcy polskiego należy zatem stanowienie regulacji prawnych
kształtujących ustrój sądów, ich właściwość oraz zasady postępowania sądowego
(w tym zasady dotyczące dopuszczalności wyłączenia sędziego jako wyjątku od
reguły).
Powołanie sędziego do pełnienia urzędu jest wyłączną kompetencją
Prezydenta, wynikającą wprost z art. 179 Konstytucji, którą wykonuje na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa. Żadne, wynikające z orzecznictwa sądów czy
trybunałów wnioski nie mogą prowadzić do formułowania takich wyników wykładni
wskazanych przepisów Konstytucji, które skutkowałyby w istocie podważeniem czy
zakwestionowaniem tych prerogatyw. Potwierdza to także ustawa o Sądzie
Najwyższym, która stanowi (w art. 29 § 2, 3 i 4 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym; Dz.U. z 2024 r. poz. 622 ze zm.), że niedopuszczalne jest ustalanie
lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem
powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do
wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności
I USK 100/26
5
towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej
podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub
kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art. 29 § 3 i 4 ustawy).
Orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być w tym zakresie
sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji RP) i nie ma mocy zastąpienia
ustawodawcy, nie jest bowiem powszechnym źródłem prawa i dlatego nie może
zmienić ustawy (art. 87 w zw. z art. 176 ust. 2 Konstytucji). Przywołana przez
wnioskodawcę argumentacja odnosząca się zatem do tych kwestii okazała się
nietrafna.
Z naświetlonych przyczyn wniosek podlegał oddaleniu.
[a.ł]
