I USK 10/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bohdan Bieniek
Dnia 21 maja 2025 r.
w sprawie z odwołania L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Ostrowie
Wielkopolskim
z udziałem zainteresowanego J. P.
o ustalenie ubezpieczenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 21 maja 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 234/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od odwołującej się Spółki na rzecz pozwanego
kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 31 lipca 2024 r., oddalił apelację L.
Sp. z o.o. w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 16 stycznia 2024 r.,
oddalającego odwołanie tej Spółki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
Oddział w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 26 października 2023 r., stwierdzającej,
że J. P. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika
składek L. Spółka z o.o., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, to
I USK 10/25
2
jest emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 12 sierpnia 2017 r. do
31 maja 2018 r., ze wskazaną podstawą wymiaru składek.
W sprawie ustalono, że ubezpieczony z tytułu zawartej umowy zlecenia z L.
Sp. z o.o. (dalej jako Spółka) został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia
zdrowotnego od 12 sierpnia 2017 r. do 31 maja 2018 r. Jednocześnie w okresie
wykonywania tej umowy posiadał inny tytuł ubezpieczenia społecznego z tytułu
zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u innego płatnika składek, przy czym w
okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 31 maja 2018 r., z tytułu powyższej umowy o pracę
nie osiągnął minimalnego wynagrodzenia.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, ubezpieczony, będąc emerytem i pozostając
w zatrudnieniu u innego podmiotu na podstawie umowy o pracę, z której w
określonych w decyzji miesiącach nie osiągał minimalnego wynagrodzenia za
pracę, podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy
zlecenia, wykonywanej na rzecz płatnika składek na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:
Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako ustawa systemowa).
Wyrok Sądu Apelacyjnego płatnik składek zaskarżył w całości skargą
kasacyjną. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
powołał się na oczywistą zasadność skargi oraz na potrzebę wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, wskazując na brak podstaw do przyjęcia za Sądem
Apelacyjnym, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie
„odsyłające” do ust. 2c tego przepisu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do
emerytury lub renty pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie
podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy
zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach
stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego
wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a tej ustawy). Według skarżącego,
zleceniobiorca-emeryt będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom
emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia, o ile nie pozostaje
równocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą.
I USK 10/25
3
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie
od skarżącego na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna strony odwołującej się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej
do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989
§ 1 pkt 2 k.p.c.) oraz twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca
wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w
art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej strona skarżąca
wiąże z naruszeniem przepisów prawa, na tle których jednocześnie pojawia się
sugerowana potrzeba wykładni. Taka konstrukcja uzasadnienia wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wadliwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
przyjmuje się, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 (pkt 2) i 4 k.p.c.
wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście
uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie
I USK 10/25
4
przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne
jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie
zagadnienia prawnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia
2011 r., II PK 247/10, LEX nr 1274964).
W postanowieniach z dnia 9 stycznia 2025 r., I USK 44/24 (LEX nr 3815250)
oraz z dnia 27 lutego 2025 r., I USK 45/24 (LEX nr 3844504), Sąd Najwyższy
odmawiając przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki w
sprawie podobnej jak niniejsza stwierdził, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego
prezentowane jest jednolite stanowisko w powoływanej przez skarżącą kwestii.
W postanowieniu z dnia 16 lutego 2023 r., II USK 35/22 (LEX nr 3549740) Sąd
Najwyższy przyjął, że ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do
emerytury lub renty, pozostającego w stosunku pracy, dokonywana z
uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej powinna „wyprzedzać”
ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy systemowej.
W praktyce możliwość zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca
uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega
obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia
istnieje wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu
pozostawania w stosunku pracy osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a
ustawy systemowej (to znaczy kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę), na co
jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine tej ustawy,
które nie określa przecież wymienionych tam „innych tytułów”, a zatem obejmuje
także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast, gdy podstawa wymiaru
składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie niższa niż kwota
minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub
renty, pozostający w stosunku pracy, będzie podlegał obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia.
Podobnie w wyroku z dnia 21 marca 2019 r., II UK 548/17 (LEX nr 2638597)
Sąd Najwyższy zaprezentował stanowisko, że zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy
systemowej zastrzeżenie „odsyłające" do ust. 2c tego artykułu powoduje, że
zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w
stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z
I USK 10/25
5
tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie
uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej
równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a powołanej
ustawy).
Pogląd ten został podtrzymany w kolejnych wyrokach Sądu Najwyższego:
z dnia 27 kwietnia 2021 r., II USKP 37/21 (LEX nr 3252364) i z dnia 26 maja 2021 r.,
II USKP 99/21 (LEX nr 3245380) oraz w postanowieniach Sądu Najwyższego:
z dnia 16 lutego 2023 r., II USK 35/22 (LEX nr 3549740); z dnia 11 stycznia 2023 r.,
II USK 170/22 (LEX nr 3507355). Zaskarżony wyrok uwzględnia przedstawione
wyżej stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie omawianej kwestii - skarżąca nie
przedstawia w uzasadnieniu wniosku - przekonującej argumentacji polemicznej,
którą zakwestionowałaby prawidłowość powołanego wyżej stanowiska judykatury
Sądu Najwyższego w zakresie analiz interpretacyjnych powołanych w uzasadnieniu
wniosku przepisów prawa ubezpieczeń społecznych.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w
art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
O kosztach orzeczono w myśl art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.
AGM
[a.ł]
