I SPP/Go 92/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 92/22 w sprawie ze skargi B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

B. sp. z o.o. wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 1.352 zł, Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi -1.157.519,23 zł, wartość środków trwałych 468.242,25 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi -236.403,35 zł. Spółka wykazała ujemne saldo na rachunku bankowym w [...](-441,00 zł) oraz zerowy stan w kasie. Wskazała, że jej miesięczne dochody z tytułu umowy najmu wynoszą 500,00 zł, a koszty z tytułu podatku od nieruchomości 14.831,00 zł.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu Spółka przedłożyła sprawozdanie finansowe wraz z bilansem, informacją uzupełniającą oraz rachunkiem zysków i strat sporządzone na dzień [...] grudnia 2021 r., bilans i rachunek zysków i strat sporządzone na dzień [...] czerwca 2022 r., wykaz aktywów trwałych według stanu na [...] czerwca 2022r., roczne zeznanie podatkowe Spółki CIT-8 za 2021 r., wyciąg z rachunku bankowego Spółki w [...] nr [...] za okres [...].09.2022 r.- [...].11.2022 r., a także kopię aktu założycielskiego skarżącej Spółki (akt notarialny Rep. A nr [...] z [...] lipca 2015r.) wraz z uchwałami nr [...] z [...] lipca 2017r. w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki i zmiany umowy Spółki. Jednocześnie, pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. skarżąca oświadczyła, że nie jest płatnikiem podatku VAT i podatku akcyzowego oraz nie prowadzi kasy i obrotu gotówkowego.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż o braku podstaw do udzielenia Spółce wsparcia finansowego przez Skarb Państwa świadczy już sama okoliczność prowadzenia w dalszym ciągu przez Spółkę działalności gospodarczej, mimo podnoszonych przez nią trudności (tj. wykazanych strat, wygenerowanych przez koszty amortyzacji i wysokie koszty pozostałe).

Za odmową udzielenia pomocy we wnioskowanym zakresie przemawiać miały również posiadane przez Spółkę znaczne aktywa trwałe, wysoka wartość jej aktywów obrotowych oraz niewykorzystana możliwość pozyskania środków finansowych w drodze zobowiązania wspólnika do dopłat.

Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podkreśliła, iż z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odnotowuje bardzo duże straty, które nie pozwalają jej na uiszczenie wpisu sądowego. Wskazała także, że jej majątek jest w złym stanie technicznym, co uniemożliwia jego sprzedaż, bądź wynajęcie. Podniosła, że jego sprzedaż uniemożliwiłaby kontynuowanie przez Spółkę działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: P.p.s.a.), od postanowień referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W rezultacie jego rozpatrzenia sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka - jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - na posiedzeniu niejawnym (art. 260 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

W niniejszej sprawie, uwzględniając oświadczenia zawarte we wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, jak również treść przedstawionych przez nią dokumentów źródłowych oraz argumenty podniesione we sprzeciwie, Sąd uznał, że referendarz sądowy - odmawiając Spółce zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika - dokonał prawidłowej oceny jej sytuacji finansowej. Wykazując, że Spółka: osiągnęła w 2021 roku oraz w pierwszej połowie 2022 roku straty z działalności gospodarczej, posiada środki trwałe o wartości 468.242,25 zł, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jak również nie skorzystała z możliwości pozyskania środków finansowych w drodze zobowiązania wspólników do dopłat, słusznie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 stycznia 2023 r. stwierdzone zostało, że brak jest podstaw do uznania spełnienia przez Spółkę przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., co zgodne jest także z przywołanym w zaskarżonym postanowieniu ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym.

Należy wskazać, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania podmiotu z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób prawnych toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt I FZ 43/15 - powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, osoba prawna nie może powoływać się wyłącznie na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11), czego w niniejszej sprawie niewątpliwie zabrakło. Nie może bowiem odnieść zamierzonego przez Spółkę skutku sformułowane w sprzeciwie twierdzenie o złym stanie technicznym majątku Spółki, który uniemożliwiać ma jego ewentualną sprzedaż. Uwzględnić bowiem należy, iż na majątek ten składają się obecnie w głównej mierze grunty, których wartość netto wyceniona została na ponad milion złotych. Oczywistym jest, że sprzedaż części majątku spółki celem uzyskania środków finansowych wiązać się będzie z jego zmniejszeniem. Zmniejszenie to może być nawet nieodwracalne i skutkujące utratą części przychodów. Jednak taka argumentacja nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zmierza bowiem do przerzucenia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego, w sytuacji gdy Spółka koszty te może ponieść z własnego majątku. Przyznanie prawa pomocy z niniejszej sprawie, przy tak przedstawionej sytuacji majątkowej Skarżącej byłoby wyłącznie dofinansowaniem jej działalności gospodarczej, a nie umożliwieniem realizacji konstytucyjnego prawa do sądu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.