I SAB/Wa 37/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. M., M. Z., U. Z., S. Z. i M. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie solidarnie na rzecz T. M., M. Z., U. Z., S. Z. i M. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

Pismem z [...] grudnia 2019 r. T. M., M. Z., U. Z., S. Z. i M. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji administracyjnej w ciągu dwóch miesięcy od daty doręczenia akt organowi, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących kwoty pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sytuacja, o której mowa w powołanym przepisie zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona skarga, w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, jest rozpoznawana merytorycznie (lis pendens) lub nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 19 października 2018 r., I OZ 965/18, z 5 października 2018 r., I OZ 896/18 oraz z 28 lipca 2017 r., I OZ 1133/17, wyraził pogląd, iż inicjowanie kolejnego postępowania na skutek skargi na bezczynność w tej samej podmiotowo i przedmiotowo sprawie jest niedopuszczalne, a skarga w tym zakresie powinna zostać przez Sąd odrzucona z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Sąd w niniejszym składzie powyższy pogląd NSA w całości podziela, jednocześnie nie zgadzając się z poglądem wyrażonym w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2020 r., I OZ 165/20, z 11 grudnia 2019 r., I OZ 1260/19 oraz z 12 czerwca 2018 r., I OZ 407/18, iż w przypadku wniesienia kolejnej skargi na bezczynność Sąd powinien rozpoznać merytorycznie ponowną skargę, dokonując oceny postępowania organu od dnia wydania poprzedniego wyroku do dnia rozpoznania kolejnej skargi.

Kierując się powyższym Sąd zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 481/16, po rozpoznaniu skargi T. M., U. Z. i M. Z. na bezczynność Prezydenta [...], zobowiązał ten organ do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] pochodzącej z "[...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia mają zatem granice powagi rzeczy osądzonej, jakie wyznaczyło ww. rozstrzygnięcie. Z treści sentencji wyroku z [...] sierpnia 2016 r. wynika, że przedmiotem kontroli Sądu było rozpoznanie przez Prezydenta [...] sprawy z wniosku z [...] lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] pochodzącej z "[...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że wniosek złożony przez T. M. datowany jest na [...] lipca 2013 r. Analiza powyższego wyroku i jego uzasadnienia, akt administracyjnych sprawy oraz treści uzasadnienia przedmiotowej skargi nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi z [...] grudnia 2019 r. jest postępowanie organu w zakresie rozpoznania powyższego wniosku z [...] lipca 2013 r. (data prezentaty organu [...] lipca 2013 r.) Zarówno w sprawie niniejszej, jak i zakończonej wyrokiem z [...] sierpnia 2016 r. przedmiot sprawy był więc tożsamy.

Zauważyć należy, że zarówno w sprawie I SAB/Wa 481/16, jak i w sprawie niniejszej zachodzi tożsamość podmiotowa. Podmiotem praw i obowiązków w sprawie I SAB/Wa 481/16 był organ – Prezydent [...] oraz obok skarżących T. M., U. Z. i M. Z. również pozostałe strony postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem z [...] lipca 2013 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy S. Z. i M. T., jak również T. M., U. Z. i M. Z. są następcami prawnymi W. i J. małż. Z.. Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika, że wszystkie wymienione osoby były stronami postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Zgodnie z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Określenie zawarte w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. "pomiędzy tymi samymi stronami", należy rozumieć zgodnie z art. 12 p.p.s.a., zatem tożsamość stron postępowania występuje nie tylko w odniesieniu do skarżącego i strony przeciwnej (art. 32 p.p.s.a.), ale także w stosunku do innych uczestników postępowania. Za stronę postępowania w sprawie I SAB/Wa 481/16 należy więc uznać również m.in. skarżących w przedmiotowym postępowaniu tj. S. Z. i M. T.. Odróżnić należy bycie uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 12 p.p.s.a., od braku brania udziału w tym postępowaniu. To drugie może wywoływać ewentualne dalsze skutki procesowe, ale nie niweczy faktu, że obiektywnie ww. skarżący w przedmiotowym postępowaniu byli uczestnikami postępowania w sprawie I SAB/Wa 481/16.

Powyższy wyrok z [...] sierpnia 2016 stał się prawomocny z dniem [...] października 2016 r., zaś akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone do organu w dniu [...] listopada 2016 r. Powyższe dowodzi, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność jest tożsama zarówno pod względem podmiotów jak i przedmiotu ze skargą rozpoznaną powyższym prawomocnym wyrokiem.

Zaznaczenia wymaga, że w razie niewykonania przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, strona może wnieść skargę żądając wymierzenia temu organowi grzywny (art. 154 § 1 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę w tym przedmiocie ocenia czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wydaniu wyroku miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To właśnie w tym postępowaniu Sąd jest władny ocenić czy po wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwił sprawę, czy też wciąż pozostaje bezczynny lub w dalszym ciągu przewlekle prowadzi sprawę. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. ma możliwość przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zaznaczyć wymaga, że skarżący mogą wnieść do sądu administracyjnego skargę na niewykonanie wyroku z [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 481/16, po uprzednim wezwaniu Prezydenta do jego wykonania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia znalazło swoje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.