I SAB/Wa 290/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Anna Fyda - Kawula po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. C., T.C., J. C., J. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]/[...], objętej hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących R. C., T.C., J. C., J.C. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] sierpnia 2020 r. R. C., T. C. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]/ [...], nr hip. [...].

Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia [...] lutego 1949 r. przeddekretowy właściciel ww. nieruchomości złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Wniosek został podtrzymany pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. w związku z podjętą decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej.

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] w części dotyczącej uwłaszczenia [...] w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, a Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymał ją w mocy.

Decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2019 r. został zatwierdzony podział działki nr [...].

Skarżący w dniu [...] lipca 2020 r. złożyli ponaglenie w przedmiocie bezczynności organu w sprawie rozpatrzenia wniosku dekretowego z [...] lutego 1949 r.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. uznał ponaglenie za uzasadnione.

W złożonej do Sądu skardze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie [...] zł i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że ponaglenie skarżących do dnia wniesienia odpowiedzi na skargę nie zostało rozpatrzone przez organ II instancji, w związku z czym skarga jest bezzasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że

zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 1949 r., podtrzymanego wnioskiem z dnia [...] stycznia 2002 r.

Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie do dnia wyrokowania nie zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta decyzji.

W związku z powyższym zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a.

W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpatrywaniu wniosku dekretowego należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał.

Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce.

Sąd uznał, że od daty wydania przez Prezydenta w dniu [...] marca 2019 r. decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] wchodzącej częściowo w skład przedmiotowej nieruchomości brak było przeszkód do wydania rozstrzygnięcia, zważywszy na okoliczność, że przed wydaniem decyzji podziałowej skarżący zawiadomieni zostali pismem z dnia [...] marca 2016 r. o zgromadzeniu materiału dowodowego, dającego podstawy do wydania decyzji. Do daty wniesienia skargi od daty wydania decyzji podziałowej organ nie informował skarżących o przyczynie niezałatwienia sprawy i nie wskazał terminu jej załatwienia.

Argumentacja Prezydenta podnoszona w odpowiedzi na skargę jest chybiona biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. skarżący zobowiązani byli przed wniesieniem skargi złożyć ponaglenie, co też uczynili pismem z dnia [...] lipca 2020 r.

Żaden przepis prawa nie uzależnia natomiast uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania od wydania przez organ II instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego ponaglenia.

Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Ponadto skarżący w skardze w żaden sposób nie uzasadnili swojego stanowiska przemawiającego za zasadnością przyznania sumy pieniężnej. Nie wystarczy powołać się na okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentami strony skarżącej. Omawiany przepis stwarza jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej, co wymaga do jego uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy wynikających nie tylko z faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy. (por. wyroki NSA z 6 września 2017r. sygn. akt I OSK 451/15, I OSK 292/17, z 10 listopada 2017r. sygn. akt II OSK 268/17, z 19 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1685/17, z 9 września 2017r. sygn. akt I OSK 798/17).

W rozpoznawanej sprawie zawarto w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w kwocie [...] zł, jednak jej uzasadnienie wskazuje jedynie na okoliczność bezczynności i przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania. Strona skarżąca nie przedstawiła argumentów uzasadniających zrekompensowanie jej odniesionej krzywdy, w tym nie wykazała jej istnienia i rozmiaru, przez co brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.