I SAB/Wa 137/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. H. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...],[...] i [...], hip. [...], dz. [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącej E. H. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

E. H. pismem z 15 lutego 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], hip. [...], dz. [...].

Skarżąca wniosła o wyznaczenie Prezydentowi m.st. Warszawy terminu do załatwienia sprawy stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nieruchomość warszawska położona w rejonie ul. [...], hip. [...], dz. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). W dniu 7 listopada 2012 r. złożony został do Prezydenta m.st. Warszawy wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z uwagi na brak podejmowanych działań 6 marca 2015 r. złożone zostało zażalenie, w rezultacie czego Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 3 czerwca 2015 r. nr 740/2015 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do wydania decyzji w ciągu 3 miesięcy od daty doręczenia postanowienia.

Skarżąca podkreśliła, że od daty wydania ww. postanowienia upłynęło ponad sześć lat i sześć miesięcy, a decyzja nie została wydana. Organ nie podjął stosownych czynności w celu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarga jest więc uzasadniona.

Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).

Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

Instytucja skargi na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.

W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skargi co do zobowiązania organu do załatwienia przedmiotowej sprawy zaznaczyć trzeba, że z analizy akt wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 172/16, rozpatrując sprawę ze skargi W. H., w miejsce którego wstąpili W. D., I. R. i A. F. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z dnia 27 czerwca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie w rejonie ulic [...], hip. [...], dz. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1680/17 po rozpoznaniu skargi W. D., I. R., A. F. w przedmiocie niewykonania ww. wyroku z 13 października 2016 r. wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej.

Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezydent m.st. Warszawy zobowiązany już został ww. wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 172/16 do załatwienia sprawy dotyczącej wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość warszawską w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Sąd orzekający w niniejszej sprawie - związany stosownie do art. 153 P.p.s.a. rozstrzygnięciem z dnia 13 października 2016 r. - nie mógł ponownie zobowiązać organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość warszawską w nowym terminie, innym niż wyznaczony już przez WSA w Warszawie ww. wyroku z dnia 13 października 2016 r. W rozpoznawanej sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Oznacza to, że na mocy art. 153 P.p.s.a. Prezydent m.st. Warszawy związany jest czteromiesięcznym terminem wyznaczonym przez Sąd w wyroku z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 172/16.

Wyjaśnić jednocześnie należy, że z analizy akt wynika, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ww. wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 172/16. W rozpoznawanej sprawie nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Innymi słowy nie doszło do prawomocnego osądzenia sprawy objętej skargą pomiędzy tymi samymi stronami (res iudicata). Oczywiste więc jest, że skarga na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, wniesiona przez E. H. jest dopuszczalna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie. Skarga ta służy na zasadach ogólnych, a więc każdemu, kto ma w tym interes prawny oraz innym podmiotom wymienionym w art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. W przypadku wielości stron przysługuje ona każdej z nich. Złożenie skargi na bezczynność organu prowadzącego daną sprawę przez jedną ze stron i rozpoznanie merytoryczne tej skargi (jej uwzględnienie) przez sąd administracyjny nie uniemożliwia ponownego wniesienia skargi na bezczynność przez inną stronę (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt I OZ 407/18). Strona, która twierdzi, że organ administracji publicznej w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności, może zainicjować na nowo postępowanie prowadzące do ponownej kontroli przez Sąd ewentualnej bezczynności czy przewlekłości organu, następuje bowiem zmiana stanu faktycznego. Możliwości tej nie wyklucza wyznaczenie terminu załatwienia sprawy, czy też instytucja skargi na niewykonanie wyroku.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi m.st. Warszawy bezczynność w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Sprawa z wniosku o przyznanie odszkodowania wszczęta w 2012 r. nie została dotychczas załatwiona. Zauważyć przy tym trzeba, że z analizy akt administracyjnych wynika, że po wpłynięciu przedmiotowego wniosku pierwsze czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia podjęte zostały przez organ dopiero w październiku 2017 r. (pisma z 4 i 5 października 2017 r. skierowane do Ministerstwa Finansów, Biura Geodezji i Katastru Delegatury Dzielnicy Mokotów, Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy Mokotów oraz do pełnomocnika skarżących). Kolejne działania w sprawie podjęte następnie zostały dopiero w marcu 2022 r. (pismo z 16 marca 2022 r. skierowane do pełnomocnika skarżącej), co miało miejsce po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy do WSA w Warszawie. Okoliczności powyższe przemawiają za stwierdzeniem, że zaistniała bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazano czynności mające na celu wyjaśnienie i załatwienie sprawy podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Organ nie interesował się na bieżąco sprawą. Pomiędzy kolejnymi podejmowanymi działaniami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 kpa zostały przez organ wielokrotnie przekroczone. Istotne przy tym jest, że w odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy nie podał żadnych okoliczności, które wyjaśniałyby 10-letni okres rozpatrywania złożonego wniosku.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.