I SAB/Wa 133/23

Dnia 22 czerwca 2023 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. G. na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie działania organu postanawia: odrzucić skargę

Z. G. pismem z dnia 29 kwietnia 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie działania organu.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca nawiązała do swojej spawy prowadzonej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, w której zwróciła się do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o wystąpienie ze skargą konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego. Strona skarżąca powołuje się na swoje konstytucyjne prawo do składania petycji, wniosków skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej oraz na to, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie dopełnił obowiązków w sprawie, rozpoznanie sprawy w obecności strony skarżącej, dostęp do akt sprawy przez internet, zezwolenie na nagrywanie wideo z wykonywanych czynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Organ wskazuje, że udzielał stronie skarżącej odpowiedzi w sprawie. Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła korespondencja strony skarżącej adresowana do Prokuratora Generalnego. Rzecznik praw Obywatelskich w odpowiedzi na ww. pismo, wskazał stronie skarżącej odpowiednie adresy na jakie należy kierować korespondencję w sprawach do właściwości Prokuratora Generalnego oraz wyjaśnił, iż nie pośredniczy w przekazywaniu korespondencji innym adresatom. W obowiązującym porządku prawnym, nie występuje norma prawna zobowiązująca Rzecznika Praw Obywatelskich do podejmowania żądanych przez obywateli działań we wszystkich sprawach, w których zwracają się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Do oceny Rzecznika Praw Obywatelskich należy, czy w konkretnej sprawie wystąpiły przesłanki naruszenia praw i wolności obywatelskich uzasadniające działanie Rzecznika Praw Obywatelskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 ze zm..), powoływanej dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a tej ustawy.

Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub z dokonaniem czynności dotyczących uprawnień, lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej.

W tej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego o naruszenie praw obywatelskich.

W tym miejscu należy zauważyć, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej, lecz konstytucyjnym organem ochrony prawa (rozdział IX ustawy zasadniczej - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.). Stosownie do treści art. 210 ustawy zasadniczej jest on w swojej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U.2020.627, tekst jednolity z dnia 8 kwietnia 2020 r.) Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realizacji zasady równego traktowania.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ww. ustawy Rzecznik Praw Obywatelskich po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może podjąć sprawę, poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, przekazać sprawę według właściwości lub nie podjąć sprawy – zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak trafnie wskazał Rzecznik Praw Obywatelskich, ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Dlatego też ocena podejmowanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich działań nie należy do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 3272/14 oraz z dnia 12 maja 2017 r., sygn. I OZ 589/17).

Skoro zatem działania Rzecznika Praw Obywatelskich podejmowane na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, skarga wniesiona w tej sprawie jest niedopuszczalna.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia.