I SA/Wr 572/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Haberka, sędzia WSA Piotr Kieres, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO 4121/353/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich, z dnia 20 października 2022r., Nr FP.3123.1.17.2022.WM-D. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich, z dnia 20 października 2022r., Nr FP.3123.1.17.2022.WM-D w sprawie odmowy uchylenia decyzji Burmistrza Ząbkowic Śląskich Dalej Burmistrz, organ I instancji) z dnia 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WMD w sprawie uchylenia decyzji określającej S. T. (dalej Strona Skarżący) łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok oraz ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok.

Decyzją (nakazem płatniczym) z dnia 11 stycznia 2021 r. nr 614 Burmistrz Ząbkowic Śląskich ustalił Panu S. T. łączne zobowiązanie pieniężne w wysokości 7.188 zł.

W dniu 22 marca 2021 r. do gminnego organu podatkowego wpłynęły informacje: o lasach, o gruntach i o nieruchomościach budowlanych. Informacje te zostały złożone przez Stronę w związku z zajęciem części działki nr [...] na działalność gospodarczą.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2021 r. gminny organ podatkowy wznowił postępowanie podatkowe w sprawie naliczenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok. Następnie, Burmistrz Ząbkowic Śląskich, decyzją z dnia 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D:

1) uchylił ostateczną własną decyzję z dnia 11 stycznia 2021 r. znak FP.3123.614.2021.WM-D ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok w kwocie 7.188 zł,

2) ustalił łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok w kwocie 140.838 zł

3) ustalił raty płatności zobowiązania.

W dniu 22 lutego 2022r. Skarżący złożył wniosek o:

- wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z dnia 13 kwietnia 2021 r.

- uchylenie w/w decyzji i ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 rok w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym.

Strona powołała się na błędne określenie w złożonej deklaracji powierzchni gruntów zajętych na działalność gospodarczą.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2022r. nr FP.3123.1.17.2022.WM-D Burmistrz wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D.

Następnie decyzją z dnia 20 października 2022r. nr FP.3123.17.2022.WM-D Burmistrz odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr FP.3123.1.5.2021.WMD w sprawie uchylenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok oraz ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok. W uzasadnieniu decyzji gminny organ wywiódł, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji odmiennej od dotychczasowej.

Strona złożyła od tej decyzji odwołanie, zrzucając błędne ustalenia faktyczne oraz naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 1a ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 1, ust. 2a pkt 4, art. 2 usta.1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.). art. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 333).

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, wskazując, że w przeprowadzone postępowanie nie wskazało na istnienie przesłanki do zmiany dotychczasowej decyzji a twierdzenia strony o rzeczywistej powierzchni gruntu zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej nie zostały potwierdzone.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

1. postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. dalej O.p.).w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. b) O.p.

2. postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 229 O.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie

3. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 1a ust. 1 pkt. 3, ust. 2 pkt 1, ust. 2a pkt 4, art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 1 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy o podatku rolnym.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał w pierwszej kolejności, że pracownik W. M. brała udział zarówno w wydawaniu decyzji ostatecznej Burmistrza Ząbkowic Śląskich z dnia 13 kwietnia 2021 r Nr FP.3123.1.5.2021.WMD, jak i w postępowaniu wznowieniowym zainicjowanym postanowieniem Burmistrza Ząbkowic Śląskich z dnia 24 lutego 2022 r. Nr FP.3123.1.5.2021 .WM-D a zakończonym decyzją z dnia 29 marca 2022 r. Nr FP.3123.1.17.2022.WM-D [również przygotowaną przez W. M.];

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 wskazało, że pracownik organu podatkowego prowadzący ponowne postępowanie podatkowe, po uchyleniu uprzednio wydanej przez ten organ decyzji nie jest pracownikiem, który podlega z mocy prawa wyłączeniu na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 o.p. (zob. wyrok NSA z 16.06.2000 r., I SA/Lu 367/99).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotowa sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Poddając kontroli zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że akt ten narusza prawo w stopniu eliminującym go z obrotu prawnego.

Za trafny bowiem należy uznać zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z ww. przepisem, funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, pracownik urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby administracji skarbowej, Krajowej Informacji Skarbowej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że istotą instytucji wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistniały określone w Ordynacji podatkowej podstawy wznowienia postępowania. Zatem udział w wydaniu decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym uniemożliwia udział pracownika w postępowaniu wszczętym skutecznie złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego tą decyzją i tym samym udział w wydawaniu rozstrzygnięć, podejmowanych we wznowionym postępowaniu (wyrok NSA z 29 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 1382/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za takim traktowaniem wniosku o wznowienie postępowania na potrzeby art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przemawia konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy. Przemawia za tym sprawiedliwość proceduralna związana z bezstronnością w rozpatrywaniu sprawy. To właśnie wyeliminowaniu wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu danej sprawy służy możliwość wyłączenia pracownika od udziału w tej sprawie. Stanowisko, że zawarte w art. 130 § 1 pkt 6 cyt. ustawy określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy nie tylko orzekania w postępowaniu instancyjnym, a zatem w relacji organ pierwszej instancji - organ odwoławczy, ale także w relacji: postępowanie zwykłe - postępowania nadzwyczajne, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji), zostało zawarte w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych obu instancji, a linia orzecznicza w tym zakresie jest już w zasadzie jednolita (np. wyroki: z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1133/14; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1569/14; z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt I FSK 1965/14; z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2078/14; z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 506/17, z dnia 8 lutego 2018 r., I FSK 525/16; WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 93/19; z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3501/21). Celem regulacji przewidzianej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej było uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji, wydanej przez członka organu kolegialnego, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Omawiany przepis należy interpretować w ten sposób by usunąć wszelkie obawy, że ocena nie będzie obiektywna (por. wyroki NSA: z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1133/14; z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 63/11).

W niniejszej sprawie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną organu I instancji 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D brała udział W. M. Osoba ta podpisywała w toku postępowania postanowienia i – jak wynika z sygnatury – sporządziła projekt decyzji 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że powinna zostać wyłączona od udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wznowienie postępowania. Tego wymagała konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Tymczasem ta sama osoba prowadziła postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącego o wznowienie – brała udział w czynnościach procesowych, sporządzała projekt rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy przez SKO Udział ww. w wydaniu decyzji w trybie zwykłym a następnie w trybie wznowieniowym powoduje, że organ I instancji wydający decyzję z dnia 20 października 2022r. nr FP.3123.17.2022.WM-D, naruszał art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co stanowi przesłankę z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że wykładnia przepisu 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej wyłączająca od orzekania w postępowaniu wznowieniowym pracownika organu, który wczesnej uczestniczył w wydaniu decyzji w trybie zwykłym, służy usunięciu wątpliwości, co do bezstronności i właściwego standardu obiektywizmu organów (wyrok WSA w Rzeszowie z 23 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 754/18). Ponieważ SKO nie dostrzegło powyższej wadliwości, konieczne było wyeliminowanie decyzji obu instancji.

Ponieważ wbrew treści ww. przepisu, w rozpoznawanej sprawie nie wyłączono od załatwienia sprawy pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji ostatecznej, za przedwczesne należy uznać badanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, do czego Sąd byłby zobowiązany na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a.

Organ I instancji zobowiązany będzie rozpoznać ponownie wniosek strony, bez udziału osób podlegających wyłączeniu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.