I SA/Wr 1214/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skarg A. W. i Syndyka masy upadłości O sp. z o.o. w upadłości z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odrzucić skargi.

W dniu 24 listopada 2021 r. wniesiono dwie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS/ organ odwoławczy) z dnia 12 października 2021 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna z dnia 30 czerwca 2021 r. (nr [...]) określającej O sp. z o.o. w upadłości z siedzibą we W. (dalej także jako: Spółka) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2016 r. w wysokości 410.880,00 zł. Organ odwoławczy przyjął, że odwołanie zostało złożone z pominięciem syndyka masy upadłości Spółki.

Z treści skarg wynika, że w jednej z nich jako stronę skarżącą określono: A. W., w drugiej zaś: O sp. z o.o. w upadłości (Syndyk P. H.) i Zarząd Spółki A. W. działająca w imieniu Spółki oraz w imieniu własnym. Obie skargi zostały wniesione i podpisane przez A.. W..

W wyniku wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, Syndyk masy upadłości Spółki – P. H. złożył odpis z KRS, z którego wynika fakt wyznaczenia jego osoby jako Syndyka oraz, że o upadłości Spółki orzeczono w dniu [...] października 2019 r. Syndyk złożył też podpisaną przez siebie skargę, w której jako strona skarżąca wskazana jest wyłącznie A. W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skargi A. W. i Syndyka masy upadłości Spółki podlegały odrzuceniu.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego (niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego), w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 marca 2022 r. sygn. akt II GSK 41/22, dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA).

Stosownie zaś do art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

Wniesienie skargi przez legitymowany podmiot jest warunkiem dopuszczalności skargi. W przypadku niespełnienia rzeczonego warunku Sąd zobligowany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że skargi zostały wniesione w dniu 24 listopada 2021 r., a ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło w dniu [...] października 2019 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że skargi zostały wniesione przez Skarżącą po ogłoszeniu upadłości Spółki. W tej sytuacji, norma prawna art. 144 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe przyznaje legitymację procesową tylko wyznaczonemu Syndykowi masy upadłości Spółki. W konsekwencji, Skarżąca nie posiadała uprawnienia, by zaskarżyć akt wydany w sprawie dotyczącej O sp. z o.o. w upadłości z siedzibą we Wrocławiu.

Dalej wyjaśnienia wymaga, że interes prawny Skarżącej jako strony skarżącej, która będąc członkiem zarządu Spółki, działa w swoim imieniu, nie wystąpiłby także w sytuacji, gdyby wobec Spółki nie była ogłoszona upadłość. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że członek zarządu nie ma własnego interesu prawnego w znaczeniu obiektywnym i materialnoprawnym w postępowaniu podatkowym, którego przedmiotem jest wymiar podatku od towarów i usług należnego od spółki (vide: wyrok WSA w Szczecinie z 19 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 865/19, w CBOSA). Brak jest również interesu prawnego osób ponoszących potencjalnie odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym decyzji wymiarowej (vide: wyrok NSA z 28 września 2018 r. sygn. akt I FSK 1631/16, w CBOSA). Artykuł 116 ustawy - Ordynacja podatkowa daje legitymację materialnoprawną do bycia stroną, ale wyłącznie w postępowaniu zmierzającym do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, jako osoby trzeciej na podstawie przepisów art. 107-118 O.p. Nie daje jednak uprawnienia do występowania w charakterze strony w postępowaniach dotyczących określenia zobowiązań podatkowych osobie prawnej (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 30 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Po 284/19, w CBOSA).

Podsumowując Skarżąca nie miała uprawnienia do złożenia skarg ani w swoim imieniu ani w imieniu Spółki.

Jako niedopuszczalną należy również uznać skargę złożoną przez Syndyka masy upadłości Spółki. Syndyk złożył bowiem podpisaną przez siebie skargę, w której stroną skarżącą jest A. W., nie zaś Spółka reprezentowana przez Syndyka. Zatem Syndyk złożył skargę w imieniu podmiotu, który jak wyżej wyjaśniono, nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi w niniejszej sprawie.

W przedstawionym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargi, o czym orzekł jak w sentencji.