I SA/Wa 888/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...], od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), decyzją z [...] grudnia 2019 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Odwołanie od tej decyzji złożyły [...] S.A., podnosząc, że organ I instancji zaniechał poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosował normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie skarżącego Wojewoda [...] naruszył art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu [...].

Po rozpatrzeniu odwołania oraz zbadaniu sprawy Minister Rozwoju wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, że nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...] (wyroki NSA z 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12 z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2860/12). Aby [...] mogły uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa.

Minister wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu wynika, że Skarb Państwa został ujawniony w dziale [...] ww. księgi wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 2018 r., sygn. akt [...] stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 2003 r. prawo własności, m.in. przedmiotowych działek. Oznacza to, że zarówno 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r. przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do spornej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej.

Natomiast pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r.

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju z [...] lutego 2020 r., złożyły [...] SA w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z 8 września 2000 r., poprzez przeprowadzenie badania spełnienia przesłanek uwłaszczenia w okresie odmiennym od przewidzianego w ustawie, pomimo że podstawą uwłaszczenia jest pozostawanie gruntu własnością Skarbu Państwa oraz w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego na 5 grudnia 1990 r.,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, podczas gdy to na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy,

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 kpa, poprzez wzięcie pod uwagę jedynie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie co skutkowało odmową stwierdzenia nabycia prawa, podczas gdy organ winien dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego,

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 §1 pkt 6 oraz § 3-4 kpa w zw. z art. 11 kpa, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewłaściwy i niepełny, podczas gdy na organie ciąży obowiązek wskazania, które okoliczności uznał za wykazane, nadto dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak też wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozpoznanie sprawy poprzez stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na rzecz [...] S A. w [...], alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] grudnia 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnicy skarżącej, organu i uczestnik postępowania zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", którego treść organ przytoczył.

Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:

- grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa,

- grunt ten 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...],

- do przedmiotowego gruntu [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Treść art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP stanowi, że uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co oznacza, że oprócz posiadania przez [...], także 5 grudnia 1990 r. grunt musiał być własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania [...] poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i ust. 3) oraz nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić przy tym należy, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r.

W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy, bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia, tj. 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Nie była także własnością Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie ustawy o komercjalizacji. Nie ma przy tym znaczenia, że [...] 5 grudnia 1990 r. posiadały nieruchomość, gdyż jak wyżej zaznaczono niespełnienie jednej z przesłanek przy spełnieniu pozostałych nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie.

Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej Skarb Państwa został ujawniony w dziale II księgi wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 2018 r., sygn. akt [...]. Z treści postanowienia wynika, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie prawo własności przedmiotowych działek z dniem [...] stycznia 2003 r. Oznacza to, że 5 grudnia 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem. Wyjaśnienia wymaga, że zasiedzenie biegnie przeciwko właścicielowi. Z tego względu posiadanie, jako przesłanka zasiedzenia, musi mieć jeszcze tę cechę, że posiadacz nie może być jednocześnie właścicielem rzeczy, co wynika zresztą z brzmienia przepisów Kodeksu cywilnego.

Z przyczyn wyżej podanych prawidłowo organy uznały, mając na uwadze treść art. 34 ust.1, ust. 3 i ust.4 ustawy, że brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku [...] SA. Nie doszło więc, wbrew zarzutom skargi, do naruszenia tego przepisu.

Organ przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa i dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Jak wyżej zaznaczono brak tytułu własności Skarbu Państwa na datę istotną w sprawie czyniło niemożliwym uwłaszczenie skarżącego na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 Ppsa.