I SA/Wa 828/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skarg: B. K., A. K., M. K.(1), M. K.(2), J. K. oraz L. M., M. M. i S. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z 16 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz B. K., A. K., M. K.(1), M. K.(2), J. K. oraz L. M., M. M. i S. W. sumę pieniężną w kwotach po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. K., A. K., M. K.(1), M. K.(2), J. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. M., M. M. i S. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

T. K. i A. K. pismem z 30 marca 2020 r. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1487/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 10 września 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., ozn. hip. "D.", w części obejmującej działki nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 5.000 zł, przyznanie na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w kwocie po 2.000 zł. Ponadto wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi podali, że wyrokiem z 16 listopada 2017 r., sygn. akt

I SAB/Wa 1487/16 Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami. Ponadto stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Podali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 listopada

2018 r,. sygn. akt I SA/Wa 971/18 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 500 zł z tytułu niewykonania wyroku z 16 listopada 2017 r.

Pismem z 27 marca 2020 r. skarżący wezwali Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania. Pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd oraz wezwania do wykonania wyroku organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.

Skarżący wskazali, że wymierzona Prezydentowi grzywna w wysokości 500 zł nie odniosła zamierzonego skutku. Zaznaczyli, że od kilku miesięcy organ dysponuje kompletną dokumentacją pozwalającą na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, a pomimo tego nie podejmuje żadnych czynności. Ponadto, uchybia dyspozycji

art. 36 kpa nie podając przyczyn zwłoki oraz nie wskazując nowego terminu załatwienia sprawy.

Zdaniem skarżących przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy. Podnieśli, że przemawia za tym przede wszystkim fakt, iż Sąd wydając wyrok z 16 listopada 2017 r. wskazał, iż bezczynność, której dopuścił się organ nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Ponadto, nałożona wyrokiem z

7 listopada 2018 r. na Prezydenta m. st. Warszawy grzywna, która w zamierzeniu miała być środkiem o charakterze dyscyplinującym, nie spełniła dostatecznie swojej funkcji, zatem w przedmiotowej sprawie przyznanie od organu sumy pieniężnej jest zasadne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 23 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 992/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałej części. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący. T. K. zmarł [...] marca 2021 r., a A. K. zmarł [...] kwietnia 2021 r. Spadkobiercami po T. K. są: M. K. i J. K., a po A. K.: B. K., A. K.(2) i M. K. (akty poświadczenia dziedziczenia z 16 lipca 2021 r., nr [...] i z 25 sierpnia 2021 r., nr [...]). Pismem z 26 sierpnia 2021 r. następcy prawni skarżących poparli skargę

Pismem z 12 października 2020 r. skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tutejszego Sądu z 16 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 złożyli także L. M., M. M. i S. W.

Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 5.000 zł, przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w kwocie po 2.000 zł, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wnieśli także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd oraz wezwania do wykonania wyroku organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Podnieśli, że grzywna w wysokości 500 zł nie odniosła zamierzonego skutku. Zaznaczyli, że od kilku miesięcy organ dysponuje kompletną dokumentacją pozwalającą na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, a pomimo tego nie podejmuje żadnych czynności. Ponadto uchybia dyspozycji art. 36 kpa nie podając przyczyn zwłoki oraz nie wskazując nowego terminu załatwienia sprawy.

Zdaniem skarżących przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy. Podnieśli, że przemawia za tym fakt, iż Sąd wydając wyrok z 16 listopada 2017 r. uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ nosi cechy rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 25 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2441/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałej części. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z 11 marca 2022 r. uchylił wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2020 r. (sprawa o sygn. akt I OSK 1765/21) i z 25 lutego 2021 r. (sprawa o sygn. akt I OSK 1958/21). W uzasadnieniach wyroków wskazał, że zgodnie z art. 51 ppsa kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei według art. 111 § 1 ppsa Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Z zestawienia art. 51 ppsa i art. 111 § 1 ppsa wynika, że w każdej sytuacji, w której skarżący nie skorzystali z przysługującej im formy współuczestnictwa przewidzianej w art. 51 ppsa sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu do połączenia spraw, które mogły być objęte jedną skargą.

Naczelny Sąd Administracyjny polecił Sądowi I instancji połączenie spraw do wspólnego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia (art. 111 § 1 ppsa). Wskazał także, że w wyroku w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 Sąd stwierdził, że przyznanie od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 ppsa stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z kpa.

Postanowieniem z 24 maja 2022 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ppsa połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy: o sygn. akt I SA/Wa 828/22 ze skargi B. K., A. K., M. K., M. K.(2) i J. K., który wstąpili w miejsce zmarłych T. K. i A. K. oraz o sygn. akt I SA/Wa 829/22 ze skargi L. M., M. M. i S. W. oraz postanowił prowadzić je pod sygnaturą akt I SA/Wa 828/22.

Jak wynika z akt administracyjnych postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r. organ zawiesił postępowanie do czasu złożenia przez strony prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po A. i T. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skargi są zasadne.

Skargi zostały złożona w trybie art. 154 ppsa. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do art. 154 § 6 ppsa, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 zd. 2 ppsa). Uwzględniając skargę Sąd, stosownie do treści art. 154 § 7 ppsa może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 16 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 10 września 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., ozn. hip. "D.", w części obejmującej działki wymienione w wyroku, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 7 lutego 2018 r., (data stempla wpływu akt do organu) i od tej daty rozpoczął bieg termin wyznaczony wyrokiem, w jakim sprawa powinna być rozpoznana. W konsekwencji termin ten upłynął 7 czerwca 2018 r.

Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżących organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów godzi bowiem w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Nie może zmienić tej oceny fakt zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie. Jak bowiem stanowi art. 154 § 3 ppsa wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Zważyć należy, że organ zawiesił postępowanie postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r. do czasu wskazania następstwa prawnego po zmarłych A. i T. K. Pismem z 26 sierpnia 2021 r., które wpłynęło do organu 31 sierpnia 2021 r. pełnomocnik przedłożył akty poświadczenia dziedziczenia po zmarłych.

W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Z powodu niewykonania wyroku ze skargi na bezczynność organu została już wymierzona grzywna, jednakże organ nadal nie wykonał wyroku. Wobec powyższego Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą.

Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 16 listopada 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyznaczony w wyroku z 16 listopada 2017 r., termin załatwienia sprawy został przez organ znacznie przekroczony. Pomimo wymierzenia organowi grzywny wyrokiem z 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 971/18 wniosek o odszkodowanie nadal nie został rozpoznany. Skarżący złożyli wniosek we wrześniu 2015 r. Organ wbrew dyspozycji art. 36 kpa nie skierował do skarżących pism informujących o przyczynie zwłoki i nie wskazywał nowego terminu rozpatrzenia sprawy. Tym samym organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z powołanego wyżej przepisu.

Stanowisko organu o braku akt, które zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, nie może być usprawiedliwieniem, gdyż dzisiejsze środki techniczne pozwalają na sporządzanie akt zastępczych.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących. W ocenie Sądu przyznanie sumy pieniężnej uzasadnia rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Kwoty te stanowią także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznana suma pieniężna (w łącznej kwocie 4000 zł) w powiązaniu z wymierzoną grzywną powinna skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i zakończenia postępowania.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. 2 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 i 5 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących B. K., A. K., M. K., M. K.(2), J. K. w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących L. M., M. M. i S. W. w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa.