I SA/Wa 2638/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 października 2022 r. nr DIW.kn.053.1.2022 w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2022 r., nr DIW.kn.053.1.2022, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ") po rozpatrzeniu wniosku W. D. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie 28 września 2021 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu pisma.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z 23 lipca 2022 r. W. D. wniósł do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismo dotyczące żądania "rekompensaty pieniężnej w wysokości [...] zł za wyrządzoną krzywdę przez funkcjonariuszy publicznych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz dyrektora Instytutu [...] w R., którzy działając w złej wierze, uniemożliwili wykupienie wnioskodawcy mieszkania zakładowego, znajdującego się w B. przy [...], [...]." Ponadto, ww. piśmie wnioskodawca wskazał, że zostały naliczane nieuzasadnione opłaty za ogrzewanie budynku, wywóz nieczystości stałych, za wodę zimną i ścieki.

Powołanym na wstępie postanowieniem z 28 września 2022 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwrócił wnioskodawcy pismo z 23 lipca 2022 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący podniósł, że "nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy. Czynność taka nie jest objęta zakazem prawnym, ale zostaje podjęta dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Nieważna jest także czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W piśmiennictwie zasady współżycia społecznego przedstawia się jako powszechnie obowiązujące reguły postępowania nawiązujące do rozsądku, rzetelnego, lojalnego czy uczciwego zachowania. Jako czynność prawną sprzeczną z zasadami współżycia społecznego w orzecznictwie sądowym uznaje się czynność prawną rażąco krzywdzącą jedną ze stron. Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o podjęcie stosownych czynności prawnych w celu ochrony praworządności, ochrony praw człowieka i obywatela."

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Minister stwierdził, że podstawę prawną kwestionowanego aktu stanowi art. 66 § 3 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania albo gdy z podania wynika, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu

Organ wyjaśnił, że w dniu 1 lipca 2009 r. Instytut [...] w R. zawarł z W. D. umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], w B.. Tak więc, pomiędzy ww. podmiotami został nawiązany stosunek cywilnoprawny, na podstawie którego stronami ww. umowy najmu stali się W. D. oraz Instytut [...] w R., reprezentowany zgodnie z art. 24 ust 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych przez dyrektora Instytutu.

Wobec powyższego Minister stwierdził, że przedmiotem podania z 23 lipca 2022 r., są roszczenia wnioskodawcy wynikające ze stosunku prawnego łączącego W. D. z Instytutem. Zawarte w ww. piśmie żądania wnioskodawcy dotyczą więc zdarzeń cywilnoprawnych polegających na błędnie, zdaniem wnioskodawcy, naliczanych opłatach za ogrzewanie budynku, wywóz nieczystości stałych, za wodę zimną i ścieki, oraz na braku możliwości wykupu przez wnioskodawcę zajmowanego mieszkania położonego w B. przy ul. [...].

Tym samym, w ocenie Ministra, sprawa objęta podaniem z 23 lipca 2022 r. jest sprawą w rozumieniu art. 1 kodeksu cywilnego, a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, do której stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie wniósł W. N..

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa w zakresie gospodarowania majątkiem Skarbu Państwa. Wskazał, że ww. postanowienie jest obarczone wadą prawną, narusza skarżącego prawa podstawowe oraz art. 58 Kodeksu cywilnego.

Wobec powyższego skarżący wniósł o:

1) uznanie, że postanowienie organu w niniejszej sprawie jest wydane z rażącym naruszeniem prawa i narusza godność człowieka, ma cechy i znamiona korporacyjnej solidarności środowiska oraz nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalającej na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołującej dotkliwe skutki społeczne i indywidualne;

2) uznanie, że rażącym naruszeniem prawa jest decyzja Kierownika Oddziału [...] B. z 31 marca 2009 r., znak: [...] (wypowiedzenie umowy najmu);

3) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującym prawem, tj.: przyznanie kompensaty pieniężnej zgodnie z wnioskiem,

4) wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a);

5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania;

6) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a ).

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał przedstawił argumenty na poparcie zarzutów skargi, podkreślając że odmawiając skarżącemu zgody na wykupienie mieszkania zakładowego, Kierownik Oddziału [...] w B. naruszył prawo.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2022 r., przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż ww. postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności.

Podstawę prawną postanowienia Ministra z 28 września 2022 r. utrzymanego w mocy postanowieniem tego organu z 14 października 2022 r., stanowi art. 66 § 3 k.p.a., zgodnie z którym "Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie."

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym: "Organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych" (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1466/10).

W tym miejscu wskazać należy, że sprawy dotyczące stosunku najmu, sprzedaży nieruchomości, zostały uregulowane w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Jak zostało wyjaśnione w sprawie i co wynika z materiału dokumentacyjnego, w dniu 1 lipca 2009 r. Instytut [...] w R. zawarł z W.D. umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w B., którą następnie wypowiedział 31 marca 2009 r., załączając nową umowę obowiązującą od 1 lipca 2009 r. z wyższymi stawkami czynszu. Skarżący wielokrotnie podejmował próby wykupu tego mieszkania (co wynika z pisma [...] z 7 lutego 2018 r.), zakończone negatywnie - wobec braku zgody Instytutu.

Skoro więc zakres przedmiotowy wyżej wskazanych spraw (umowy z zakresu prawa cywilnego) należy do właściwości sądów powszechnych, to nie są rozstrzygane w trybie administracyjnym. W konsekwencji, z uwagi na istnienie właściwości sądu powszechnego w sprawach wynikających np. ze stosunku najmu, prawidłowo Minister (kierując się treścią art. 66 § 3 k.p.a.) zwrócił wnoszącemu pismo, albowiem nie był uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań, które nie należą do jego kognicji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.