I SA/Wa 2491/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant referent Wiktoria Sosnowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 29 sierpnia 2022 r., nr KOA/2232/Sr/22, po rozpatrzeniu odwołania M. C.

(dalej jako skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] nr 4702.81.22 z 4 maja 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 9 grudnia 2021 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy [...]

o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia

lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem - S. C..

Po rozpatrzeniu tego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją nr 4702.36.22 z 9 lutego 2022 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W rezultacie rozpatrzenia odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 23 marca 2022 r., nr KOA/752/Sr/22, uchyliło w całości powyższą decyzję Wójta Gminy [...] z 9 lutego 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji - wskazując na konieczność uwzględnienia utrwalonej linii orzeczniczej przy wykładni przepisów art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), dalej jako u.ś.r.

Rozpatrując po raz drugi przedmiotową sprawę Wójt Gminy [...] decyzją z 4 maja 2022 r., nr 4702.81.22, ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - z uwagi na niespełnione przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 29 sierpnia 2022 r., nr KOA/2232/Sr/22, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 4 maja 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowa jest wykładnia art. 17 u.ś.r.- którego treść przytoczyło.

W ocenie SKO, organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni, dochodząc do wniosku, iż okoliczność, że nie da się ustalić, od kiedy powstała niezdolność do samodzielnej egzystencji S. C. oznacza, iż nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Kolegium wskazało, że przepis ten był badany przez Trybunał Konstytucyjny pod kątem zgodności z Konstytucją RP. W wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Podkreśliło także, że niezależnie od zakresowego (interpretacyjnego) charakteru powyższego wyroku Trybunatu Konstytucyjnego, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, nie negując faktu, że orzeczenie TK stanowi dyrektywę interpretacyjną dla ustawodawcy w procesie stanowienia prawa, zawiera on zalecenia dla organów i sądów wyłączenia skutku zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie

w jakim różnicuje sytuację prawną podmiotów ze względu na czasokres powstania niepełnosprawności w sposób, który zagwarantuje realizację konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Jednakże w ocenie Kolegium (pomimo powyższych ustaleń) decyzja organu I instancji i tak jest zgodna z prawem, albowiem w okolicznościach sprawy brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem.

Nie została zatem przez nią spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Kolegium ustaliło, że według oświadczenia skarżącej z 8 lutego 2022 r., w latach 2007-2015 nie podejmowała ona zatrudnienia ze względu na bezrobocie, zaś od 2015 r. zajmuje się bratem. Skarżąca nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu męża.

Powyższe wskazuje zatem na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a koniecznością rezygnacji z pracy lub niepodejmowaniem zatrudnienia.

Następnie Kolegium podniosło, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.

Przy czym świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia

w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest swoistą kompensacją strat materialnych. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16).

Ponadto brak aktywności zawodowej lub jej zaprzestanie sam w sobie (będąc wyborem życiowym danej osoby) nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją bądź z nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Oczywiście, osoba bierna zawodowo w poprzednich latach może wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a ona odstąpiła od jego podejmowania z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną.

Jednakże tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła w tej sprawie.

Podsumowując Kolegium uznało, że skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca - wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W jej ocenie - biorąc pod uwagę, że jej rodzina na przestrzeni kilkudziesięciu lat była szczególnie obciążona chorobami psychicznymi i nowotworowymi, a osoby nimi dotknięte wymagały opieki, którą w miarę swoich możliwości świadczyli pozostali członkowie rodziny - bezduszne jest stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, że brak aktywności zawodowej lub jej zaprzestanie, sam w sobie (będąc wyborem życiowym danej osoby) nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z bądź nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie - podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Podniosło, że nie kwestionuje ustaleń co do trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny skarżącej, jednakże decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną i prawo to może zostać przyznane jedynie po spełnieniu wszystkich przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną (w danym przypadku bratem skarżącej).

Biorąc zaś pod uwagę, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogą mieć wpływ na zajęte stanowisko - dlatego też wniosek o oddalenie skargi jest w pełni uzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 29 sierpnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 4 maja 2022 r. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem - S. C..

Podstawą prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), dalej jako u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich,

są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie

lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Podkreślić należy, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Jak podkreśla się bowiem w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie, na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia ustawowe wymagania do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca od grudnia 2021 r. mieszka z bratem -S. C., który jest kawalerem, jego rodzice nie żyją, nie ma dzieci i nie jest objęty pomocą w formie usług opiekuńczych, choruje na schizofrenię paranoidalną. Mieszkają z drugim bratem - też chorym na schizofrenię paranoidalną. Skarżąca całodobowo opiekuje się bratem - podaje mu leki, posiłki, pali w piecu, robi pranie, zakupy, dba o czystość w domu, pomaga też bratu w toalecie. Ponadto, wykonuje wszelkie inne czynności niezbędne do codziennego funkcjonowania.

Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS

z 24 marca 2021 r. wynika, że brat skarżącej - S. C. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, przy czym nie można ustalić daty powstania niezdolności do samodzielniej egzystencji.

W świetle art. 3 pkt 21 lit. e) u.ś.r. znaczny stopnień niepełnosprawności oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Spełniona zatem została określona w art. 17 ust. 4 u.ś.r. pozytywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - dotycząca sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (w tej sprawie orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji).

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Podstawowym obowiązkiem organu jest dokładne, prawidłowe i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy. Na organie ciąży bowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z prawdą (zasada prawdy obiektywnej). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Dopiero zatem prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Podstawowym dowodem w niniejszej sprawie jest sporządzony przez pracownika socjalnego wywiad środowiskowy z 22 kwietnia 2022 r.

Z wywiadu tego wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jednak ustalenie to pozostaje w sprzeczności z pozostałą częścią zgromadzonego materiału dowodowego - z którego ewidentnie wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskiej. Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wprost wskazano, że skarżąca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu męża. Również na rozprawie sądowej w dniu 28 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że w domu mieszkają cztery osoby - skarżąca, jej mąż i dwóch jej braci.

W świetle art. 3 pkt 16 u.ś.r. przez rodzinę rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny - małżonków (...).

Trudno zatem w tej sytuacji uznać, że prawidłowe jest ustalenie organu,

iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Odnieść się należy również do samego wywiadu środowiskowego.

Zgodnie z art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy

z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji tych wątpliwości.

Sposób i terminy przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wzór kwestionariusza wywiadu określa rozporządzenie Ministra Rodzinny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893).

Zgodnie z § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy.

Tymczasem analiza przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wskazuje, że został on sporządzony bardzo pobieżnie i powierzchownie. Nie dostarcza on podstawowych informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej i jej rodzinny. Nie wynikają z niego właściwie żadne istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia tej sprawy. A nawet, jak wskazano wyżej, wywiad przedstawia okoliczność sprzeczną z pozostałą częścią materiału dowodowego (prowadzenie przez skarżącą jednoosobowego gospodarstwa domowego).

Ponadto, analiza formularza przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wskazuje, że organ I instancji zastosował nieprawidłowy formularz. Na pierwszej stronie tego formularza widnieje adnotacja "Część VIII - Dotyczy Wywiadu, o którym mowa

w art. 23 ust. 4e ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo aktualizacji wywiadu na podstawie art. 23 ust. 4f tej ustawy".

Zastosowany formularz wywiadu środowiskowego dotyczy zatem ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a u.ś.r.) lub aktualizacji wywiadu, podczas gdy przedmiotem niniejszej sprawy jest przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

(art. 17 u.ś.r.). Zatem chodzi o inne świadczenie rodzinne określone w u.ś.r. Przy czym wymaga podkreślenia, że podstawą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi powołany wyżej art. 23 ust. 4aa u.ś.r.

Należy też podnieść, że Kolegium prawidłowo stwierdziło, że nie została spełniona przez skarżącą przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak jest bowiem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem.

Poza sporem jest, że skarżąca nie pracuje od 2007 r. W latach 2007-2015 nie podejmowała zatrudnienia ze względu na bezrobocie. Natomiast od 2015 r. zajmuje się bratem. W tym samym okresie zajmowała się również matką, która zmarła we wrześniu 2021 r. Skarżąca nie jest również zarejestrowana w urzędzie pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu męża.

W ocenie Sądu, tak znaczny upływ czasu od zaprzestania pracy do momentu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w grudniu 2021 r. nie pozwala na przyjęcie, że rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w związku koniecznością opieki nad bratem - S. C.. Niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą - jej bierność zawodowa - ma bowiem charakter stały

i długotrwały, bo trwa ponad piętnaście lat (od 2007 r. - okres ostatniego zatrudnienia skarżącej).

Oznacza to, że skarżąca nie spełnia określonej w art. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego odnoszącej się do rezygnacji

z zatrudnienia w celu sprawowania nad osobą wymagającą opieki.

Podkreślić jednak należy, że drugą przesłanką określoną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. dotyczącą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - jest okoliczność niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą wymagającą opieki.

W ocenie Sądu, stanowisko organu odwoławczego, iż brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem aktualnie przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem - jest co najmniej przedwczesne.

Z akt sprawy wynika bowiem, że od wielu lat (co najmniej od początku lat dziewięćdziesiątych XX w.) brat skarżącej S. C. choruje na chorobę psychiczną - schizofrenię paranoidalną.

Tymczasem organy orzekające obu instancji w ogóle nie odniosły się do rodzaju choroby brata skarżącej. Nie rozważały, czy ten fakt może mieć wpływ na niepodejmowanie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - począwszy od daty śmierci matki we wrześniu 2021 r. czy też od daty zamieszkania skarżącej wraz z bratem tj. od grudnia 2021 r.

Nie ustaliły też, jaki przebieg ma choroba psychiczna brata skarżącej - czy może on samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki i pomocy skarżącej, czy też może dotknięty jest na tyle głębokim defektem psychicznym, iż wymaga stałej, codziennej opieki albo stałej obecności skarżącej.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 24 marca 2021 r. stwierdził trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji S. C. - wskazując, że rozpoznano u niego zespół rzekomo neurasteniczny pogranicze upośledzenia. Jest on wycofany, zaniedbany, bezkrytyczny co do objawów chorobowych, nie przyjmuje leków, psychotyczny, w wywiadzie zachowanie agresywne.

Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się dokumentacja medyczna dotycząca S. C.. Lekarz specjalista chorób wewnętrznych stwierdził między innymi, że przy przyjęciu do oddziału wewnętrznego wywiad niemożliwy do zebrania od pacjenta (tj. brata skarżącej), brak kontaktu słowno-logicznego, niezorientowany autopsychicznie (tj. niezorientowany co do własnej osoby, własnych stanów psychicznych) i allopsychicznie (brak świadomości co do miejsca, czasu, przestrzeni i sytuacji własnej) W zaleceniach lekarskich wskazano na konieczność nadzoru rodziny nad przyjmowaniem leków (k.78 akt admin). Ponadto, brat skarżącej w grudniu 2021 r. przeszedł zawał serca.

Przy czym Sąd w całości akceptuje stanowisko Kolegium, że podany w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą zakres i forma faktycznie sprawowanej opieki nad bratem nie stanowią czynności, które wskazują na konieczność sprawowania stałej opieki nad bratem - bowiem pomoc świadczona przez skarżącą nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w przeciętnym gospodarstwie domowym, a zakres, rodzaj i charakter tych czynności mieszczą się w zakresie prawidłowych i wzorcowych relacji rodzinnych, jakie powinny występować pomiędzy rodzeństwem.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i dokonana dodatkowych, koniecznych ustaleń faktycznych.

Przede wszystkim ponownie przeprowadzi rodzinny wywiad środowiskowy posługując się przy tym prawidłowym formularzem rodzinnego wywiadu środowiskowego i ustali, czy stan zdrowia S. C., zwłaszcza choroba psychiczna na którą choruje od wielu lat, sprawia, że konieczna jest stała, codzienna opieka lub stała obecność skarżącej. Wyjaśni też, czy okoliczność ta ma istotny wpływ na niepodejmowanie obecnie przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Następnie zaś organ ponownie oceni - na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego - czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie i uzasadnieni je zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw.

z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.