I SA/Wa 2439/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr DNI.ge.604.18.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r., DNI.ge.604.18.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne postanowienie z 30 czerwca 2022 r.,

znak: DNI.ge.604.10.2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 30 kwietnia 2021 r. znak: GZge-057-604-17-1/11.

Powodem odmowy wszczęcia postępowania było stwierdzenie, że Skarżący, G. B., nie ma interesu prawnego we wszczęciu niniejszego postępowania.

Minister ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że decyzja co do której Skarżący wnosi o stwierdzenie jej nieważności dotyczyła gruntów oznaczonych po scaleniu jako działki [...] (obecnie [...]) i nr [...] położonych we wsi K., gm. B. Stronami tamtego postępowania byli Z. K., J. K., M. O., R. M., Z. Z., A. K., W. K., W. K. i M. K.

Organ wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentów na okoliczność posiadania przez niego tytułu prawnego do ww. nieruchomości. Skarżący przedstawił akt notarialny z 17 października 1994 r. nr rep. [...] z którego wynika, że jest on właścicielem działki [...] graniczącej z działką nr [...]. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że był stroną w sprawie toczącej się przed WSA w Krakowie III SA/Kr 293/02 organ wskazał, że dotyczyła ona ewidencji gruntów i budynków a Skarżący nie brał w tej sprawie udziału jako strona.

Tym samym, zdaniem Ministra, Skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Skutkuje to w świetle art. 61a § 1 kpa odmową wszczęcia postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący.

Zarzucił:

1. naruszenie art. 76 § 1 kpa i 153, 277, 33 § 3 ppsa poprzez podważenie stanowiska WSA w Krakowie, w którym Sąd stwierdził, że Skarżący posiada interes prawny w postępowaniu administracyjnym;

2. naruszenie zasady prawa zakazującej rozpoznawania sprawy która już wcześniej została rozstrzygnięta, co ma miejsce w tej sprawie, poprzez dokonywanie przez Ministra ustaleń co do posiadania przez Skarżącego interesu prawnego mimo, że kwestię tę przesądził WSA w Krakowie;

3. naruszenie art. 76 kpa poprzez podważenie dowodu jakim jest projekt scalenia zatwierdzony decyzją Wojewody Kieleckiego nr WBG-S.C.-4724/1/79 dla działek nr [...], [...] przez powołanie się, że działka [...] powstała w wyniku projektu scalania i położona jest pod poz. [...] czym podważa również ustalenia wykluczające te zawarte w dokumentacji geodezyjnej nr [...], decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 21 listopada 2002 r. wskazujące, że nie można przyjąć takiego ustalenia, jak również to że osoby ubiegające się o ujawnienie swego prawa własności do tych nieruchomości na podstawie posiadanych tytułów własności nie są do tego uprawnione;

4. art. 7, 77 § 1, 12 § 1 kpa poprzez zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i ograniczenie się do pobieżnej oceny w sposób z góry ukierunkowany, wybiórczą interpretację dowodów w sprawie i ograniczenie się do oceny dwóch z 20 dowodów w sprawie;

5. art. 7, 77 § 1 kpa poprzez nie odniesienie się do dowodu powołanego w sprawie, że zaskarżona decyzja zawiera oczywistą omyłkę w postaci błędnego powołania numeru działki której dotyczy tj. [...] podczas gdy powinno być [...];

6. art. 12 § 1 kpa poprzez zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i znajdujących się w niej dokumentów z których wynika, że działka [...] jest tożsama z działkę [...] w granicach której położony jest budynek mieszkalny nr [...] a wskazanie że taką posiadają jego lokatorzy m.in. Z. K. i pozostali wymienieni przez Ministra czemu przeczy decyzja RR.VI.7714-17/02 a oni nie byli ujawnieni w operacie ewidencyjnym jako właściciela bądź władający tą nieruchomością.

Skarżący wniósł o uchylenie obu postanowień i zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 sierpnia 2022 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia przez Ministra był art. 61 a § 1 kpa.

Rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61 a kpa ma charakter formalny i oznacza, że organ po wstępnej analizie dochodzi do wniosku, że brak jest możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego z uwagi na brak przedmiotu rozstrzygnięcia lub brak wniosku uprawnionego podmiotu. Organ na tym etapie postępowania nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Tak też się stało w niniejszej sprawie. Tym samym wszystkie zarzuty skargi dotyczące meritum decyzji nieważnościowej nie były bo być nie mogły przedmiotem oceny ani organu ani sądu.

Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z przyczyn podmiotowych (podanie pochodzi od podmiotu nie będącego stroną) lub przedmiotowych tj. wtedy gdy z "innych uzasadnionych przyczyn" postępowanie nie może być wszczęte.

Skarżący swój interes prawny wywodzi z aktu notarialnego z 17 października 1994 r. z którego wynika, że jest właścicielem działki [...], która graniczy z działką [...]. Poza tym wskazuje, że w sprawie prowadzonej w Krakowie, II SA/Kr 337/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przysługuje mu przymiot strony.

Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes ten musi być aktualny i wynikać z przepisów prawa materialnego.

Jak wynika z ustaleń Ministra wniosek nieważnościowy dotyczy decyzji z 30 kwietnia 2021 r. znak GZge-067-604-17-1/11, którą stwierdzono nieważność ostatecznej decyzji Wojewody Kieleckiego z 24 grudnia 1979 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi K. w części dotyczącej gruntów oznaczonych po scaleniu jako działki [...] (obecnie [...]) i [...]. W postępowaniu nieważnościowym z reguły udział biorą te same osoby (lub ich następcy prawni) które brały udział w postępowaniu zwykłym. Podmiot trzeci, który chce zakwestionować taką decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego, winien wykazać, że legitymował się interesem prawnym, który nie został uwzględniony. Co równie istotne nie jest wystarczające powoływanie się na prawo własności lub inne prawo rzeczowe, ale koniecznym jest dysponowanie wiążącym prawnie dokumentem potwierdzającym istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień wydania kwestionowanej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 10 lutego 2017 r., I OSK 2099/16, wyraził pogląd, iż "brak przedłożenia powyższego dokumentu (...) uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji (tam: komunalizacyjnej). Bez istnienia tego rodzaju dokumentu stwierdzającego prawo rzeczowe do nieruchomości, której dotyczyło postępowanie nie można stwierdzić interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym. W konsekwencji już na etapie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego można w takiej sytuacji stwierdzić, że podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji albo o wznowienie postępowania zakończonego tego rodzaju decyzją nie posiada legitymacji procesowej.

Jak wynika z ustaleń Ministra Skarżący nie był stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej ani też postępowania scaleniowego. W sprawach zakończonej wyrokiem WSA w Krakowie III SA/Kr 293/19 czy II SA/Kr 3370/02 również Skarżący nie był stroną ani uczestnikiem postępowania. Pierwsza ze spraw dotyczyła żądania wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 3370/02 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia 21 listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów. Sąd wskazał, że G. B. nie był stroną tego postępowania ani nawet nie wnosił o dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Druga sprawa dotyczyła skargi Z. K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia 21 listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów w której sąd umorzył postępowanie sądowe z uwagi na upływ 3 letniego terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Tym samym w żadnej z ww. spraw na które powołuje się Skarżący Sąd nie przesądził aby G. B. miał przymiot strony w postępowania dotyczącym ewidencji gruntów.

Powyższe czyni niezasadnymi zarzuty naruszenia przez organ przepisu art. 153 ppsa. Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy dokonał wstępnej oceny wniosku i uznał, że Skarżący nie jest uprawniony do wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Organ do którego skierowano wniosek dokonywał wyłącznie czynności mających na celu ustalenie czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego a więc wyłącznie czynności o charakterze formalnym. W tym aspekcie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonych postanowień z obrotu prawnego.

Konkludując, w ocenie Sądu organ w sposób wystarczający poczynił ustalenia w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia i doszedł do niewadliwych wniosków o braku podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego. Ustalenia tego rodzaju były oczywiste i nie wymagały złożonych ustaleń faktycznych, co obligowało organ do zastosowania art. 61 a § 1 kpa.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.