I SA/Wa 2396/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.

Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...] , działka nr [...] o powierzchni [...] m2, [...]

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 292 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...] , działka nr [...] o powierzchni [...] m2.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Spółka [...] wniosła odwołanie. W uzasadnieniu zarzuciła organowi I instancji, że w toku postępowania zaniechał poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosował normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie skarżącego Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu Spółki [...] .

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. została wydana między innymi na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] , którego treść organ przywołał. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, Minister wyjaśnił, że w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z art. 34 ustawy komercjalizacyjnej jest to, żeby nieruchomość, która dnia 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] , stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...] . W ocenie Ministra wykładnia, którą proponuje skarżąca Spółka, jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...] mogły uzyskać prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast, że Wojewoda na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, decyzją z dnia [...] maja 2016 r. stwierdził nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności nieruchomości przedmiotowej działki nr [...] , co potwierdza odpowiedni wpis w księdze wieczystej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymała w mocy powyższą decyzję Wojewody. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2107/17 oddalił skargę [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...]. Wyrok ten został utrzymany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 2103/18 oddalającym skargę kasacyjną [...] . Tym samym decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2016 r. stwierdzająca nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości (działka nr [...] ) stała się ostateczna. W tej sytuacji Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka wynikająca z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., tj. przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 1999 r. i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r.

Na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka [...] . W uzasadnieniu zarzuciła decyzji naruszenie przepisów:

I – postępowania, czyli:

- art. 7 w zw. z art. 8, w zw. z art. 77 ust. 1 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie całości materiału dowodowego, pomimo ciążącego na organach obowiązku,

- art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji przyjęcie, że nie jest możliwe stwierdzenie, że Spółka nabyła ex lege użytkowanie wieczyste nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311 ze zm.) oraz zebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 2 kpa poprzez wadliwe jego zastosowanie i utrzymanie w mocy niezgodnej z prawem decyzji, pomimo że organ II instancji powinien był stwierdzić wystąpienie podniesionych naruszeń po stronie organu I instancji, a w konsekwencji uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy bądź alternatywnie skierować sprawę do ponownego rozpoznania.

II - materialnego, czyli art. 34 z dnia 8 września 2000 r. poprzez bezzasadne przyjęcie, że [...] S.A. nie nabyły z dniem [...] października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości i prawa własności urządzeń znajdujących się na nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " (t.j. z 2021 r. Dz. U. poz. 146). Zgodnie z treścią art. 34 ust. 1, 3 i 4 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu [...] , co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] . Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach o których mowa stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...] . Nabycie praw o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich.

Jak wynika z akt sprawy, sporna działka nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2016 r., na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, została z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. skomunalizowana na rzecz Gminy [...] . Prawidłowość tej decyzji została potwierdzona zarówno wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2107/17, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Fakt ten znalazł również potwierdzenie w odpowiednim wpisie w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości, którego kopia znajduje się w aktach sprawy organu I instancji. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, posiada charakter deklaratoryjny i stanowi potwierdzenie dokonanych ex lege zmian odnośnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, które dokonały się ze skutkiem na dzień [...] maja 1990 r. Oznacza to, że objęta kontrolowaną decyzją działka w wymaganej ustawą o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " dacie [...] grudnia 1990 r. nie stanowiła już własności Skarbu Państwa zarówno, jak prawidłowo uznały organy obu instancji, według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r. W tej sytuacji nie zostały spełnione ustawowe przesłanki zawarte w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " warunkujące prawną możliwość skorzystania z zawartej w tym przepisie regulacji prawnej.

Decyzja zatem Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zasadnie organ II instancji przyjął w tej sytuacji, że kwestia pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu strony skarżącej według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. w realiach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia, skoro sporna działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r.

Zwrócić należy uwagę, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1417/11 dotyczącym zakresu zastosowania przepisów art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] , Sąd ten jednoznacznie uznał, że "Przepisy art. 34 i 34a ustawy z 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] nie dotyczą gruntów, których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa - art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, lecz gruntów o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy". Oznacza to, że uwłaszczenie, dokonywane w oparciu o przepisy ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] ", może dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego na dzień wejścia w życie tej ustawy, tj. na dzień 27 października 2000 r., własność ogólnonarodową (państwową). W rozpatrywanej zaś sprawie w tej dacie niewątpliwie sporna nieruchomość została z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. skomunalizowana na rzecz Gminy [...] , czyli stanowiła mienie samorządu gminnego.

Podkreślić także należy, że data ([...] października 2000 r.), stanowiąca zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " przesłankę nabycia użytkowania wieczystego, określona została przez ustawodawcę jako data późniejsza w stosunku do daty [...] maja 1990 r., czyli daty wywołującej oznaczone ustawowo skutki prawne w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych. Oznacza to, że nabycie użytkowania wieczystego przez [...] na podstawie powołanej ustawy komercjalizacyjnej nie powodowało, że w dacie [...] maja 1990 r. grunty nabywane nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt 677/16). Sąd orzekający podziela także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12, zgodnie z którym nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...] mogły uzyskać prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] zostało przeprowadzone prawidłowo, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym i przepisów powołanych w skardze. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. W zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organy przedstawiły swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organów, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.