I SA/Wa 236/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego W. z [...].10.2022r nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją KOC/6698/Sr/22 z 7 grudnia 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej też jako SKO/kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 25 października 2022 r., nr XI-WSZ-SR/001231/2022 w przedmiocie odmowy przyznania M. G. (dalej jako skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na opiekę nad ojcem. W uzasadnieniu decyzji kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia została oparta na braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tym zakresie za organem I instancji SKO podało, że pracownik socjalny 15 września 2022r. udał się do miejsca zamieszkania ojca skarżącej i jej tam nie zastał, jak również że nie zastał jej w jej miejscu zamieszkania. Organ nie wykluczył przesłanek sprawowania opieki nad ojcem, podał, że jest to osoba legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności a przy tym osoba wymagająca stałej opieki (w kontakcie bezpośrednim osoba, z którą nie można było nawiązać sensownej rozmowy (...)). Organ uznał jednak, że brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wyłącznej winy skarżącej wyklucza przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

W podstawie prawnej SKO wskazało na art. 23 ust. 4aa ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej jako ustawa), nie wypowiedziało się natomiast na temat przesłanek z art. 17 ust. 1 ww ustawy.

W skardze na ww decyzję zarzucono SKO:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie czy skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i zapoznanie się z treścią wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było przyznanie skarżącej świadczenia w postaci opieki wytchnieniowej.

- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2022 r. nr KOC/6698/Sr/22 oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta miasta st Warszawy z dnia 25 października 2022 r w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie M. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Organ nie zbadał istoty sprawy, nie wskazał też wprost przepisu, wg którego w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie jest możliwe przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Decyzja odmowna w niniejszej sprawie została oparta o jednorazową wizytę pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania ojca wnioskodawczyni, co w ocenie Sądu nie jest jednoznaczne z odmową przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Na tym etapie sprawy Sąd nie wypowiada się merytorycznie w sprawie, gdyż jest to zdecydowanie przedwczesne. Wątpliwości nie budzi, co przyznał organ wprost w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ojciec skarżącej tj. urodzony w dniu [...] 1943 r. R. G. orzeczeniem z dnia 6 lipca 2022 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe a także z uwagi na stan zdrowia, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ podał także, że wnioskodawczyni jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Co do pozostałych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ nie zajął stanowiska, zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia w ocenie Sądu jest przedwczesna, a zaskarżona decyzja nie nadaje się do kontroli sądowoadministracyjnej.

W kontrolowanej sprawie organ nie podał powodu decyzji odmownej. Istota sprawy sprowadza się do tego, że organ nie zastając skarżącej w domu ojca podczas nieumówionej jednorazowej wizyty arbitralnie przyjął, że ww odmawia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ nie zajął natomiast stanowiska co do meritum sprawy i wszystkich przesłanek określonych w przepisach ustawy.

Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien merytorycznie uzasadnić swoją decyzję, opierając się przy tym na dokumentach znanych mu z urzędu (pochodzących z innych postępowań) bądź w przypadku zanegowania danych tam zawartych – uzasadnić swoje stanowisko na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych. Jednorazowe niezastanie opiekuna osoby niepełnosprawnej w miejscu jej zamieszkania nie może być uznane za odmowę przeprowadzenia wywiadu czy niewypełnianie obowiązków opieki w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia. Sąd na tym etapie nie przesądza wyniku sprawy, wskazuje jedynie, że decyzja organu nie została uzasadniona – ani gdy chodzi o okoliczności faktyczne sprawy ani gdy mowa o podstawie prawnej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia (art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 17 ustawy w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ppsa). Z oczywistych względów Sąd nie mógł sam rozpoznać merytorycznie wniosku, stąd, uchylenie obu zaskarżonych decyzji do ponownego rozpoznania.