I SA/Wa 1821/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. P. na akt Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie powołania z dniem [...] czerwca 2022 r. na etatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] postanawia: odrzucić skargę.

Prezes Rady Ministrów aktem z [...] maja 2022 r., działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570) dalej: "ustawa o SKO", powołał A. Z. z dniem [...] czerwca 2022 r. na etatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

M. P. pismem z [...] czerwca 2022 r. wniosła skargę na ww. akt Prezesa Rady Ministrów zarzucając mu naruszenie:

• art. 8 ust. 1 i 2 ustawy SKO w związku z § 1 – § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 maja 1999 r. w sprawie trybu przeprowadzania konkursu na członków samorządowego kolegium odwoławczego (Dz.U. z 1999 r. Nr 47, poz. 462) dalej: "rozporządzenie", poprzez powołanie etatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] bez przeprowadzenia konkursu ogłoszonego w dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym, a przez to pozbawienie skarżącej możliwości wzięcia udziału w konkursie na etatowego członka tegoż kolegium;

• art. 60 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącej dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach;

• art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie i dyskryminację w obsadzeniu etatów orzeczniczych w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...];

• art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że powołanie członka etatowego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] może nastąpić z pominięciem procedury konkursowej opisanej w § 1 – § 5 rozporządzenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach skargi wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu oraz o zasądzenie od Prezesa Rady Ministrów na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że [...] czerwca 2022 r. na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pojawiła się informacja dotycząca składu Zgromadzenia Ogólnego SKO w [...], z której wynika, iż od dnia [...] czerwca 2022 r. dotychczasowy członek pozaetatowy Kolegium – A. Z. został powołany na etatowego członka tegoż kolegium. Podniosła, że uniemożliwiono jej ubieganie się o etatowe członkostwo w Kolegium. Jednocześnie stwierdziła, że ma legitymację skargową do zaskarżenia ww. aktu, gdyż bezsprzecznie narusza on jej interes prawny poprzez uniemożliwienie jej ubiegania się o ww. stanowisko, mimo istnienia jednoznacznych zapisów prawnych (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o SKO i § 1 – § 5 rozporządzenia) regulujących tryb przeprowadzania konkursu na członków samorządowych kolegiów odwoławczych oraz konstytucyjnej zasady zapewnienia obywatelom równego dostępu do służby publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej, gdyż nie jest ona adresatem zaskarżonego aktu, lecz jest nim A. Z.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Poza sporem pozostaje i nie wymaga szerszych rozważań - bo stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie i piśmiennictwie sądów administracyjnych, jak i nie było sporne w tej sprawie - że zaskarżony akt powołania przez Prezesa Rady Ministrów członka etatowego samorządowego kolegium odwoławczego jest aktem lub czynnością wymienioną w 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) dalej: "p.p.s.a."

Kluczowy w rozpatrywanej sprawie jest art. 50 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Przepis ten określa dwie kategorie podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W odniesieniu do podmiotów innych niż prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności art. 50 § 1 p.p.s.a. statuuje wymóg legitymowania się interesem prawnym. Jak słusznie zauważa się w doktrynie, o interesie prawnym w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 50, pkt 3). Dodatkowo w orzecznictwie wskazuje się, że źródłem interesu prawnego może być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Dla stwierdzenia więc interesu prawnego wymagane jest ustalenie owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. wyrok NSA z11 grudnia 2002 r., II SA 4000/01). Ponadto podkreśla się, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2004 r., OSK 919/04).

W uchwale składu 7 sędziów NSA z 30 czerwca 2022 r., I OPS 1/22, uznano, że ścisła więź, jaka musi zaistnieć pomiędzy interesem indywidualnym a normą prawną, na której się on opiera, aby interes taki mógł być zakwalifikowany jako interes prawny, wyraża cechę bezpośredniości interesu prawnego. Bezpośredniość interesu prawnego oznacza bezpośredniość i aktualność związku pomiędzy normą prawa materialnego a sytuacją jednostki.

W związku z powyższym należy przyjąć, że interes skarżącej w odniesieniu do aktu w przedmiocie powołania etatowego członka SKO ma charakter pośredni, a nie bezpośredni. Aktem tym nie ukształtowano sytuacji prawnej skarżącej, stanowi on jedynie źródło praw innego uczestnika postępowania (A.Z.). Tym samym w rozpatrywanej sprawie brak jest bezpośredniego związku pomiędzy normą prawną a sytuacją strony skarżącej.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.