I SA/Wa 1417/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W., B. W., D. K., R. W. i P. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.

Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w Dzielnicy [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...] przeznaczone pod ul. [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Burmistrz Gminy [...] decyzją z [...] września 1996 r. nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w [...] położonej w Gminie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] w obrębie [...] na działki ewidencyjne m.in. nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² przeznaczone pod ul. [...]. W dniu wydania decyzji obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Zgodnie z art. 10 ust. 5 tej ustawy grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Decyzja z [...] września 1996 r. skierowana została do ówczesnych właścicieli nieruchomości – W. W. i B. W., którzy [...] maja 1996 r. oświadczyli, że wyrażają zgodę na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego [...] oraz na nieodpłatne przekazanie na rzecz Gminy terenów przeznaczonych w planie pod budowę ulic. [...] września 1996 r. W. W. i B. W. oświadczyli, że dobrowolnie rezygnują z odszkodowania za grunt stanowiący m.in. działki nr [...] oraz [...] i nie będą występować z żadnymi roszczeniami z tytułu przejęcia przez Gminę ww. gruntu.

W. W., B. W., D. K., R. W. i P. C. (następcy prawni ww. właścicieli) wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. wystąpili o ustalenie oraz przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...] przeznaczone pod budowę ulicy.

Prezydent [...] decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania podnosząc, że współwłaściciele nieruchomości, W. W. i B. W., skutecznie zrzekli się przyszłych roszczeń o odszkodowanie.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podnosząc że współwłaściciele nieruchomości złożyli oświadczenia o dobrowolnej rezygnacji z odszkodowania [...] września 1996 r., a więc przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, w wyniku którego powstały działki przeznaczone pod ulicę [...], tj. dz. ewid. nr [...] i nr [...]. Ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje natomiast dopiero, kiedy decyzja o zatwierdzeniu podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości stanie się ostateczna.

Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2018 r. odmówił W. W., B. W., D. K., R. W. i P. C. ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, stanowiącą działki ewid. nr [...] i nr [...] uznając, że ówcześni współwłaściciele nieruchomości, W. W. i B. W., skutecznie zrzekli się przyszłych roszczeń o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.

W. W., B. W., D. K., R. W. i P. C. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji.

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 98 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz zaznaczył, że z uzasadnienia decyzji z [...] września 1996 r. wynika, że zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 maja 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ww. działki wydzielone pod budowę u. [...], przechodzą na własność Gminy [...] z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Z dalszej treści uzasadnienia wynika, że w decyzji "nie orzeczono o odszkodowaniu z uwagi na zrzeczenie się dokonane przez właściciela w/w nieruchomości."

Wojewoda [...] zaznaczył, że z treści odpisu księgi wieczystej Nr [...] wynika, że jako właściciel działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m², wpisana jest Gmina [...]. Wpisu dokonano na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej nr [...] z [...] września 1996 r. W dziale III "Prawa, roszczenia i ograniczenia" i w dziale IV "Hipoteka" przedmiotowej księgi - brak jest wpisów.

Organ wskazał, że z treści oświadczenia z [...] września 1996 r. wynika, że W. W. i B. W. (właściciele nieruchomości uregulowanej w [...], stanowiącej działkę ewid. nr [...] z obrębu [...]) dobrowolnie zrezygnowali z odszkodowania za grunt o pow. [...] m² pochodzący z w/w nieruchomości, stanowiący działki nr [...], [...], [...] i [...] w związku z przejęciem przedmiotowego gruntu na własność przez Gminę [...] pod budowę ulicy. Jednocześnie oświadczyli, że w przyszłości nie będą występować z żadnymi roszczeniami z tytułu przejęcia przez Gminę w/w gruntu. Ponadto w oświadczeniach z [...] maja 1996 r., ww. współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego [...] zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] z [...] grudnia 1992 r. wraz ze zgodą na nieodpłatne przekazanie na rzecz Gminy terenów przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę ulic.

Wojewoda [...] zaznaczył, ze z akt sprawy wynika ponadto, że w oświadczeniu z [...] września 1996 r. W. W. i B. W., zrezygnowali z przysługującego im środka zaskarżenia decyzji z [...] września 1996 r.

Organ odwoławczy przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, w tym wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 349/14, z 18 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3454/15, z których wynika dopuszczalna co do zasady możliwość zwolnienia z długu przyszłego, przy konieczności określenia tej przyszłej wierzytelności, a więc dostatecznego sprecyzowania obowiązku świadczenia - przy istnieniu decyzji o określonej treści i podanej powierzchni działek przeznaczonych pod drogi, rzutującej na wysokość długu przyszłego.

Zdaniem organu odwoławczego analiza złożonych przez W. W. i B. W. oświadczeń wskazuje, że właściciele nieruchomości świadomie i w sposób wyraźny jednoznacznie zrzekają się roszczeń z tytułu wywłaszczenia działek nr [...] i nr [...].

Na poparcie twierdzeń organ odwoławczy przytoczył ponadto wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt V CSK 261/17, w którym Sąd Najwyższy wskazał, że wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Tym samym - w ocenie Wojewody [...] - kwestia odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę - ul. [...], stanowiący działki ewid. nr [...] i nr [...] na podstawie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...] została rozstrzygnięta wraz z podpisaniem przez W. W. i B. W. powołanych wyżej oświadczeń o dobrowolnej rezygnacji z odszkodowania. Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości datowana jest na dzień [...] września 1996 r., a jej ostateczność ustalono również na dzień [...] września 1996r. przy rezygnacji przez dotychczasowych właścicieli z odszkodowania wskazanej w jej treści i wobec rezygnacji z prawa odwołania się od tej decyzji.

W świetle powyższego Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko, że wnioskodawcy zrzekli się uprawnień do uzyskania odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie mają obecnie możliwości jego dochodzenia w w/w trybie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. W., B. W., D. K., R. W. oraz P. C. zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że jest możliwe skuteczne zrzeczenie się roszczenia o odszkodowanie za działki gruntu wydzielone pod drogi, które z mocy prawa stały się własnością jednostki samorządu terytorialnego, oświadczeniem złożonym przed datą, kiedy stała się ostateczna decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, a w konsekwencji błędne uznanie, że istnieją podstawy do odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skarżącym za działki gruntu wydzielone pod drogę,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na nieuwzględnieniu skargi na decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r. pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a postępowanie było dotknięte wadami, które uzasadniały jej uchylenie i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Wojewodę [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...], zobowiązanie do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy, a z uwagi na przewlekłe prowadzenia postępowania potwierdzone wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 194/17 oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając według tych kryteriów zaskarżoną decyzję należy uznać, że organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu utraty przez W. W. i B. W. prawa własności działek nr [...] i [...] położonych w [...] w dzielnicy [...], które jako przeznaczone pod drogę, przeszły ostatecznie na własność Gminy [...]. Zdaniem organów obu instancji w niniejszej sprawie między stronami doszło już do uzgodnienia tej kwestii w drodze umowy, bowiem poprzednicy wnioskodawców zrzekli się prawa do odszkodowania.

Materialnoprawną podstawą działań organu były przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa, m.in. w art. 98 ust. 3 u.g.n.

Jak zaś stanowi art 98 ust. 3 u.g.n., za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, które przeszły z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, podstawą prawną dokonanego podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] był przepis art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że art. 10 ustawy z 1985 r. stanowił, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 10 ust. 1); podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału (art. 10 ust. 3) a grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 10 ust. 5). Z obu przytoczonych regulacji prawnych, czyli obowiązującego w dniu wydania decyzji podziałowej art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. i obowiązującego w dniu wniesienia wniosku o odszkodowanie i w dniu rozstrzygania sprawy art. 98 ust. 3 u.g.n., wynika że odszkodowanie przysługiwało (przysługuje) wyłącznie za grunty (działki gruntu) wydzielone z nieruchomości w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela pod ulicę (drogę publiczną) przechodzące odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa (z mocy prawa na własność Państwa) z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna lub orzeczenie o podziale prawomocne. Należy również podkreślić, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, możliwe było prowadzenie rokowań w kwestii wypłacenia odszkodowania oraz jego wysokości (por. art. 53 ust. 1 oraz 54 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w pierwotnym brzmieniu). Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 958/06), gdzie trafnie stwierdzono, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. (w brzmieniu nadanym w tekście jednolitym ogłoszonym w dniu 4 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127)) nie wyklucza prowadzenia rokowań w trakcie prowadzania postępowania podziałowego, jak i nie wyraża zakazu ustalania odszkodowania w wyniku rokowań.

Analizując natomiast treść art. 98 ust. 3 u.g.n. wskazać należy, że iż regulacja ta zawiera mieszany, to jest cywilno- administracyjny system zaspokajania roszczeń przysługujących z tytułu przejścia – z mocy prawa – własności wydzielonych, w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości, działek gruntu jako przeznaczonych pod drogi publiczne. Okoliczność tę przesądził zresztą Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 596/13 dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzając, iż przyjąć należy, że art. 98 ust. 3 przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania i ma charakter cywilnoprawny, podczas, gdy drugi tryb polega na ustaleniu odszkodowania przez organ administracyjny w trybie decyzji administracyjnej. Wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania jest możliwe, gdy wysokość odszkodowania nie zostanie ustalona w wyniku uzgodnień. Zatem tryb decyzyjny ustalenia odszkodowania jest obligatoryjnie poprzedzany trybem cywilnoprawym – konsensualnym, a obie formy ustalenia odszkodowania, pozostając pełnoprawnymi trybami, wykluczają się wzajemnie, w tym sensie, że ustalenie odszkodowania w trybie cywilnoprawnym wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania. Tylko niepowodzenie trybu cywilnoprawnego umożliwia wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania, gdyż w takim przypadku wypełniona zostaje przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W konsekwencji należy uznać, że żądanie odszkodowania zgłoszone przez skarżących może być przedmiotem postępowania administracyjnego tylko w wypadku, gdy kwestia odszkodowania nie została załatwiona w sposób właściwy dla metody cywilnoprawnej. O ile jednak dopuszczenie ustalenia między stronami kwoty odszkodowania za wywłaszczone grunty nie budzi wątpliwości, to kwestią sporną jest możliwość dokonania takich wiążących ustaleń jeszcze przed wydaniem i uprawomocnieniem się decyzji podziałowej.

Odnosząc się do tej kwestii sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, wypracowane na gruncie wyroku Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 261/17 i zaakceptowane także w wyroku NSA z 30 października 2018r., sygn. akt I OSK 31/17 (publik. CBOSA ), że wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Orzeczenie Sądu Najwyższego doprowadziło do zmiany dotychczasowego stanowiska w omawianej kwestii, prezentowanego m.in. w orzeczeniach przytoczonych w skardze i obecnie nie budzi wątpliwości, że były właściciel jest uprawniony do uzgodnienia wysokości odszkodowania z organem, przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że w toku postępowania organy ustaliły, że w dniu [...] września 1996 r. W. W. i B. W. ( poprzedni współwłaściciele przedmiotowych działek) złożyli do organu pisemne oświadczenie, że rezygnują z odszkodowania za grunt stanowiący m.in. działki nr [...] i [...] w związku z przejęciem ww. gruntu na własność przez Gminę [...] pod budowę ulicy. Jednocześnie oświadczyli, że nie będą występować z żadnym roszczeniem z tytułu przejęcia przez gminę ww. gruntu. W związku z tym, w decyzji zatwierdzającej podział z [...] września 1996 r. organ nie zawarł rozstrzygnięcia dotyczącego odszkodowania za ww. działki wydzielone pod ulicę [...], które przeszły na własność jednostki samorządu terytorialnego. W świetle przedstawionych i zaakceptowanych przez sąd poglądów, nie stanowiło to przesłanki do złożenia przez właściciela wniosku o odrębne ustalenia tego odszkodowania w drodze administracyjnej, gdyż roszczenie to zostało już skonsumowane w drodze cywilnoprawnej. Na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt, że ustalenia odnośnie odszkodowania zostały przeprowadzone jeszcze przed wydaniem decyzji o podziale, gdyż warunkiem skuteczności takich działań jest odpowiednie skonkretyzowanie sytuacji prawnej, z której roszczenie o odszkodowanie ma wynikać. Jak natomiast wskazuje analiza treści oświadczenia z [...] września 1996 r. byli właściciele wiedzieli jakie działki będą podlegać podziałowi, jakie działki w konsekwencji tego powstaną i o jakim przeznaczeniu. W oświadczeniu też wyraźnie wskazano numery działek, które przechodzą na własność Gminy [...] pod budowę ulicy. W ocenie sądu, treść ww. oświadczenia nie budzi wątpliwości co do przedmiotu czynności, zatem sytuacja prawna była dostatecznie ukształtowana, ażeby uprawniona osoba mogła skutecznie mogła zająć stanowisko co do przysługującego jej odszkodowania, w tym także dokonać jego zrzeczenia się. Sąd nie podziela zatem poglądu wyrażonego w treści skargi, że oświadczenie o zrzeczeniu sią odszkodowania w świetle art. 98 ust. 3 u.g.n. jest skuteczne tylko po dniu, w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna. Zrzeczenie się odszkodowania jest możliwe, jeżeli jest oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej, sytuacji prawnej. Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy treść oświadczenia z dnia [...] września 1996 r. nie budzi wątpliwości co do przedmiotu czynności, a kontekst jego złożenia pozwala na uznanie, że sytuacja prawna była dostatecznie ukształtowana, ażeby uprawniona osoba mogła skutecznie zrzec się prawa do odszkodowania.

Niezasadne jest także stanowisko skarżących, że stan faktyczny przedstawiony w wyroku Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018 r., w sprawie o sygn. akt V CSK 261/17 jest nieadekwatne do niniejszego stanu faktycznego. Sąd Najwyższy w powyższym wyroku zwrócił m.in. uwagę, że po uostatecznieniu się decyzji o zatwierdzeniu podziału, dotychczasowy właściciel nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną nie jest już jej właścicielem (własność przeszła już z mocy prawa). Ostatecznie Sąd Najwyższy sformułował tezę, że wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem nieruchomości a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. W dalszej części omawianego wyroku Sąd Najwyższy odniósł się także do kwestii tzw. zrzeczenia się przez właściciela nieruchomości odszkodowania poprzez pryzmat instytucji zwolnienia z długu przyszłego (art. 508 kodeksu cywilnego ) i zaznaczył ( powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 2008 r. I CSK 125/08), że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszcza się możliwość zwolnienia z długu przyszłego ( art. 508 kc.). Zasadnie zatem przyjęły orzekające w sprawie organy, że do ustaleń w kwestii odszkodowania za konkretne działki doszło w drodze cywilnoprawnej przez zrzeczenie się odszkodowania.

W tych okolicznościach sąd uznał, że zarzuty skargi nie zdołały podważyć legalności zaskarżonej decyzji. Nie znajdują uzasadnienia zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, co wynika z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, to zaś umożliwiło organom ustalić nie budzący wątpliwości stan faktyczny. Te działania doprowadziły natomiast do prawidłowych wniosków - opartych na aktualnych poglądach orzecznictwa, które zweryfikowały dotychczasowe stanowisko prezentowane także przez skarżących w kwestii możliwości dokonywania ustaleń w przedmiocie odszkodowania w drodze cywilnoprawnej przed uprawomocnieniem się decyzji podziałowej. W tym stanie rzeczy wykluczona była możliwość ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt w trybie administracyjnym, jak domagali się tego skarżący.

Na koniec zauważyć należy, że przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji organu odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2008 r. II OSK 2042/06 (publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł, iż postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej. W tej sytuacji, w razie zaistnienia sytuacji uniemożliwiającej wydanie przez organ administracji decyzji, organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że oba rozstrzygnięcia (umorzenie postępowania bądź odmowa przyznania odszkodowania) prowadzą do tego samego skutku (braku możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania). Konkludując, niezależnie od przyjętej koncepcji prawnej w okolicznościach sprawy, za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji.

Z tych powodów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.