I SA/Wa 1284/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi M. S. i E. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 marca 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-534/2021/ICh w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz M. S. i E. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 25 marca 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-534/2021/ICh Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku M. S. i E. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 6 marca 1992 r. nr 20173, stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], działka nr [...], umorzył postępowanie administracyjne w sprawie.

W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 6 marca 1992 r. stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja

1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] nr [...] i nr [...] z dnia 28 maja 1946 r., nieruchomości gruntowe położone w [...], przy ul. [...], oznaczone nr hip. [...] oraz [...], stanowiły własność A.S. Nieruchomość ta objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, powoływanego dalej również jako dekret).

Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 1948 r. adwokat W. C. zwrócił się do Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy o przyznanie właścicielowi nieruchomości prawa własności czasowej do tej nieruchomości.

Decyzją z dnia 15 kwietnia 1972 r. nr GKM-IV/6210/162/72/EG Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy odmówiło A. S. ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu i stwierdziło jednocześnie przejście własności wszystkich budynków znajdujących się na tym gruncie na rzecz Skarbu Państwa.

Mocą aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2016 r. Rep. A nr [...] A. S. sprzedał M. S. i E. S. "a. wszelkie jego prawa do budynku opisanego w § 1 lit. ff tego aktu, niezależnie od ich podstawy prawnej i niezależnie od tego czy zostały wyraźnie opisane w niniejszej umowie czy też nie, b. wszelkie przysługujące mu prawa i roszczenia do nieruchomości hipotecznej, niezależnie od ich podstawy prawnej i niezależnie od tego czy zostały wyraźnie opisane w niniejszej umowie, czy też nie".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 25 maja 2020 r. nr KOC/2357/Go/19, po rozpatrzeniu wniosku M. S. i E. S., stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 15 kwietnia 1972 r., a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr KOC/2881/Go/20. Ostateczna decyzja Kolegium została zaskarżona do sądu administracyjnego, jednak skarga na tę decyzję nie została jeszcze rozpoznana.

Organ zauważył, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 15 kwietnia 1972 r. rodzi po stronie Prezydenta m.st. Warszawy obowiązek rozpatrzenia wniosku dekretowego z dnia 16 kwietnia 1948 r. Z informacji przekazanej przez Urząd m.st. Warszawy Biuro Spraw Dekretowych zawartej w piśmie z dnia 17 marca 2022 r. wynika, że wniosek ten nie został rozpatrzony.

Tymczasem, od chwili wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., budynki znajdujące się na nieruchomości stawały się przedmiotem odrębnej własności dotychczasowego właściciela, dekret wprowadził bowiem czasowe odstępstwo od zasady superficies solo cedit. Status prawny utrwalał się w razie uwzględnienia wniosku. Natomiast w przypadku odmowy uwzględnienia wniosku, albo bezskutecznego upływu terminu do jego złożenia, budynek z powrotem stawał się częścią składową nieruchomości gruntowej, co następowało z mocy prawa. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne jest zatem, zdaniem Ministra, ustalenie czy budynek posadowiony na skomunalizowanej działce spełniał przesłanki z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r., jednak rozstrzygnięcie tego, wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Organem właściwym do ustalenia powyższej kwestii jest bowiem Prezydent m.st. Warszawy, jako organ właściwy do rozstrzygania spraw objętych dekretem.

W konsekwencji organ przyjął, że skoro w niniejszej sprawie wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej nadal pozostaje nierozpoznany, to brak jest na obecnym etapie postępowania podstaw do twierdzenia, że w dniu 27 maja 1990 r. opisywany budynek stanowił własność prywatną.

Organ zauważył również, że w dniu 27 maja 1990 r. w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości figurował Skarb Państwa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Minister stwierdził, że wnioskodawcy nie przedłożyli dokumentów potwierdzających, iż posiadali w dacie komunalizacji tytuł prawny do budynku położonego przy ul. [...] w [...] zlokalizowanego na działce nr [...], a tym samym nie są legitymowani do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 6 marca 1992 r., co winno skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

M. S. i E. S. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, poprzez nieuzasadnione uznanie, że:

a. jedynym dowodem, a zarazem wiążącą przesłanką w przedmiocie wykazania przysługującej w tej sprawie skarżącym legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 6 marca 1992 r. może być wyłącznie ostateczna decyzja Prezydenta m.st. Warszawy rozstrzygająca ponownie wniosek złożony na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, podczas gdy wynik postępowania dekretowego nie będzie miał bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a legitymacja skarżących winna zostać ustalona przez organ na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a prawidłowa ocena tego materiału, a w szczególności: zaświadczeń Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] nr [...] i [...] z dnia 28 maja 1946 r., wniosku dekretowego złożonego przez adw. W. C., umowy z dnia 6 kwietnia 2016 r. Rep. A [...] zawartej przez skarżących z A. S. oraz ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2021 r. prowadzi do wniosku, że skarżącym przysługuje status strony;

b. z uwagi na nierozpoznanie wniosku dekretowego w zakresie nieruchomości, Minister nie ma podstaw do stwierdzenia, czy w dniu 27 maja 1990 r., budynek przy ul. [...] w [...] spełniał warunki art. 5 dekretu, bowiem Minister nie jest legitymowany do oceny w przedmiotowym postępowaniu, czy doszło do skutecznego złożenia wniosku dekretowego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, a w konsekwencji nie jest uprawniony do oceny, czy doszło do zachowania przez poprzedników prawnych skarżących odrębnej od gruntu własności budynku przy ul. [...] w [...], podczas gdy dokonując w tej sprawie należytej oceny dowodów, w szczególności na podstawie akt własnościowych, jak również treści księgi wieczystej nr [...] Minister powinien bez przeszkód dokonać oceny spełnienia przez budynek przy ul. [...] w [...] w dniu 27 maja 1990 r. przesłanki z art. 5 dekretu;

2. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19 poz. 147) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 76 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że Minister jest związany domniemaniem wiarygodności wpisu prawa własności nieruchomości ujawnionej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wniosku Prezydium Rady Narodowej w Warszawie z dnia 9 czerwca 1972 r. w księdze hipotecznej nr Hip [...] i [...], co miałoby świadczyć o braku przysługującego skarżącym interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy:

a. księgi hipoteczne Hip. Nr [...] i [...] na dzień 27 maja 1990 r. prowadzone były dla nieruchomości gruntowej, a nie dla odrębnej od gruntu nieruchomości budynkowej spełniającej warunki art. 5 dekretu, wobec czego archiwalne wpisy ujawniające własność gruntu na rzecz Skarbu Państwa w ww. księdze hipotecznej nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek ustaleń w zakresie statusu prawnorzeczowego nieruchomości budynkowej w dniu 27 maja 1990 r.;

b. wobec zamknięcia księgi hipotecznej Hip. Nr [...] i [...] i zachowania przez nią wyłącznie mocy dokumentu urzędowego Minister nie był uprawniony do stosowania domniemania wiarygodności z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., a co więcej podstawa prawna tego wpisu tj. decyzja PRN z dnia 15 kwietnia 1972 r. została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym (ex tunc), na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2021 r.;

c. organ związany był domniemaniem wiarygodności wpisu w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości budynkowej z którego wynika, że właścicielami budynku stanowiącego odrębną własność posadowionego na nieruchomości są skarżący, co przesądza istnienie po ich stronie interesu prawnego;

3. art. 5 oraz art. 7 ust. 1 i art. 8 dekretu w zw. z art. 46 § 1 k.c. zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię powyższych przepisów i w konsekwencji mylne uznanie przez Ministra, że stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 15 kwietnia 1972 r. wywołuje jedynie skutek prawny w postaci przywrócenia możliwości ubiegania się właścicieli o ustanowienie "surogatu" istniejących obecnie praw majątkowych względem tych przewidzianych w art. 7 dekretu, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią tych przepisów stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej wywołuje w tej sprawie skutek wsteczny (ex tunc), a zatem taki skutek, jak gdyby wniosek dekretowy nigdy nie został rozpoznany, co z kolei powoduje że budynek przy ul. [...] w [...] stanowił w dniu 27 maja 1990 r. odrębną od nieruchomości nieruchomość budynkową należącą do poprzedników prawnych skarżących ergo nieruchomość budynkową niezależną od gruntu należącego do Skarbu Państwa (wyjątek od zasady superficies solo cedit), a w konsekwencji w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, nieruchomość nie stanowiła mienia państwowego, skoro budynek należał do przedwojennego właściciela;

4. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 5 i 7 ust. 1 i art. 8 dekretu oraz w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 46 § 1 k.c. mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez niezasadne umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej i tym samym uznanie, że postępowanie to zostało wszczęte w sytuacji, gdy poprzednicy prawni skarżących nie posiadali w dniu 27 maja 1990 r. prawnorzeczowego tytułu do położonego na nieruchomości budynku przy ul. [...] w [...], podczas gdy postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przez uprawnionych następców prawnych przedwojennego właściciela budynku, na dodatek ujawnionych obecnie w Dziale II księgi wieczystej jako właściciele budynku, co powoduje, że skarżący posiadają interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej;

5. art. 106 § 1 i 5 k.p.a. poprzez uznanie przez Ministra, że wydanie decyzji w przedmiocie nieważności decyzji komunalizacyjnej uzależnione jest od uprzedniego wskazania przez inny organ administracji publicznej tj. w tej sprawie Prezydenta m.st. Warszawy, czy budynek położony na nieruchomości spełnia przesłanki z art. 5 dekretu, podczas gdy ustalenie tej okoliczności było możliwe w toku niniejszego postępowania, a Minister zobowiązany był okoliczność tę ustalić.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że decyzja SKO stwierdzająca nieważność decyzji dekretowej wywołała skutki prawne ex tunc, a zatem od dnia jej wydania zakwestionowany w trybie nadzoru akt administracyjny podlegał unieważnieniu (został wyeliminowany z obrotu prawnego). W wyniku powyższego nastąpiło przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, a zatem nieruchomość "powróciła" do przedwojennych właścicieli dekretowych (poprzednika prawnego skarżących).

Skarżący powołali się na orzecznictwo wydane w analogicznych sprawach wskazujące wprost, że następcom prawnym poprzedniego właściciela nieruchomości budynkowej przysługuje interes prawny we wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Skarżący zauważyli ponadto, że Minister w sposób wybiórczy podchodzi do domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Z jednej bowiem strony powołuje się na to domniemanie w odniesieniu do zamkniętych ksiąg hipotecznych, a z drugiej strony w ogóle nie uwzględnił treści księgi wieczystej [...], z której wynika, że budynek stanowiący odrębny od gruntu przedmiot własności stanowi własność skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 marca 2022 r. umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 6 marca 1992 r. Organ jako przyczynę swojego rozstrzygnięcia wskazał brak legitymacji skarżących do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, bowiem – zdaniem organu – nie posiadają oni interesu prawnego w tej sprawie.

Należy zgodzić się z organem, że w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych, tj. w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania nie pochodzi od strony, zachodzi obligatoryjną przesłanka do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ zasadnie przyjął również, że w postępowaniu komunalizacyjnym stroną jest Skarb Państwa oraz właściwa gmina, a także podmiot, który wykaże, że na dzień 27 maja 1990 r. posiadał tytuł prawny do nieruchomości objętej postępowaniem komunalizacyjnym. Stanowisko organu w tym zakresie nie jest również kwestionowane przez skarżących.

W ocenie Sądu, organ nieprawidłowo uznał jednak, że skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 6 marca 1992 r., nie wykazali tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a w konsekwencji niezasadnie umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie.

Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia 25 maja 2020 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 15 kwietnia 1972 r. odmawiającej dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu. Decyzja z dnia 29 kwietnia 2021 r., pomimo jej zaskarżenia do sądu administracyjnego, jest ostateczna, co oznacza, że podlega ona wykonaniu. Skutkiem powyższego i w związku z uzyskaną przez organ informacją zawartą w piśmie Urzędu m.st. Warszawy z dnia 17 marca 2022 r. należało przyjąć, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej na spornym gruncie nie został jeszcze rozpoznany.

Tymczasem w myśl art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r., budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (art. 7 ust. 1 dekretu).

Z kolei art. 8 dekretu stanowi, że w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. W świetle przytoczonych przepisów warunkiem przejścia budynku na własność gminy jest zatem nieprzyznanie wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy dotychczasowemu właścicielowi gruntu.

W rozpoznawanej sprawie wniosek dotychczasowego właściciela z dnia 16 kwietnia 1948 r. nie został do dnia wydania zaskarżonej decyzji rozpoznany, co oznacza, że w stosunku do budynku położonego na spornej nieruchomości nie zaistniała określona w art. 8 dekretu przesłanka "nieprzyznania wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy". W konsekwencją budynek ten pozostaje własnością dotychczasowych właścicieli (tj. do dnia 6 kwietnia 2016 r. A. S., zaś następnie na skutek przeniesienia prawa własności wspomnianego budynku prawo to przeszło na skarżących). Prawo własności skarżących do budynku potwierdza również znajdujący się w aktach administracyjnych wypis z księgi wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości budynkowej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prawa, (por. M. Kaliński, Rejent z 2012 r. Nr 9, s. 146-151 i K. Sokołowski, Orzecznictwo Sądów Polskich 2013/4/46; dostępne w Systemie Prawnym Lex, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I CSK 160/12, LEX nr 1265540), cofnięcie skutku spowodowane stwierdzeniem nieważności decyzji odmawiającej prawa własności czasowej wskazuje, że od czasu ostatniej wojny budynek posadowiony na nieruchomości warszawskiej pozostaje własnością dawnego jej właściciela. We wskazanym wyroku Sąd Najwyższy, podkreślił, że wsteczne działanie stwierdzenia nieważności dotyczy wszelkich skutków prawnych wadliwej decyzji, a więc oznacza powrót do takiego stanu prawnego, jaki istniał przed wydaniem wadliwej decyzji. Nie ma zatem podstaw do ograniczenia wstecznego działania stwierdzenia nieważności do niektórych tylko skutków wadliwej decyzji, w tym do niektórych tylko skutków wadliwej decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Sąd Najwyższy stwierdził zatem, że ze względu na upadek z mocą wsteczną, przewidzianego w art. 8 dekretu skutku prawnorzeczowego decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku dekretowego, w następstwie stwierdzenia nieważności tej decyzji, przełamujący zasadę superficies solo cedit przepis artykuł 5 dekretu uzasadniał w związku z art. 7 i 8 dekretu, kwalifikowanie budynku jako odrębnej od gruntu nieruchomości, stanowiącej własność dawnego właściciela, a następnie jego spadkobierców lub sukcesorów prawnych. Podobne stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 3949/18 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1716/19; z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2643/20 oraz z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2203/19, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt I CSK 160/12, należy ocenić jako odosobniony pogląd powoływany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zawarty w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2011 r. sygn. akt I CSK 288/10, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów warszawskich przyznania prawa wieczystej dzierżawy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek prawny, że przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu – ale nie powoduje prawnorzeczowego skutku w postaci restytucji prawa własności budynków znajdujących się na gruncie (art. 5 dekretu).

Zdaniem Sądu, nieuprawniona jest zatem teza organu, że skarżący nie wykazali tytułu prawnego do budynku położonego na spornym gruncie na dzień 27 maja 1990 r., a co za tym idzie, że nie mają oni interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Przepisem prawa materialnego, z którego skarżący mogą wywodzić swój interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, jest art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Natomiast, wbrew twierdzeniom organu, bez znaczenia dla ustalenia interesu prawnego skarżących jest wynik postępowania z wniosku złożonego na podstawie art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jak już bowiem wyjaśniono, w myśl art. 8 dekretu przejście na własność gminy budynku położonego na spornym gruncie następuje dopiero po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienia tego wniosku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie istotny z prawnego punktu widzenia, co zresztą podkreślał również organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest stan prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a w tym dniu właścicielem budynku, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 15 kwietnia 1972 r. był dotychczasowy właściciel gruntu, który jest poprzednikiem prawnym skarżących. Skoro zatem skarżący posiadają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, należało uchylić zaskarżoną decyzję.

W związku z uchyleniem decyzji umarzającej postępowanie organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania Sądu i przeprowadzi merytoryczne postępowanie w sprawie z wniosku M. S. i E. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 6 marca 1992 r., wydając decyzję co do istoty sprawy. Wymaga podkreślenia, że na obecnym etapie postępowania Sąd nie jest uprawniony do przesądzania wyniku tego postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji. W zakresie kosztów postępowania Sąd w pkt 2 sentencji orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).