I SA/Wa 1066/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r. - po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy:

- uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] czerwca 2013 r. nr [...] i- stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...];

- stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem z [...] września1969 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, objętej Kw nr [...], o powierzchni [...] z całej nieruchomości o powierzchni [...], ujawnionej w księdze wieczystej Kw nr [...] jako współwłasność [...] (punkt 7 orzeczenia).

W dniu [...] grudnia 2008 r. [...] wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako 1. kat. 26 (punkt 7 orzeczenia). W uzasadnieniu wskazała, że jeden ze współwłaścicieli tj. [...] w dacie prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego już nie żył.

Minister Infrastruktury decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie zaś decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] marca 2011 r.

Pismem z [...] października 2011 r. Minister Infrastruktury - na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. - przekazał do Wojewody [...] do rozpoznania według właściwości wniosek [...] z [...] grudnia 2008 r.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. Prezes Rady Ministrów rozstrzygnął spór kompetencyjny między Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej a Wojewodą [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia ww. orzeczenia z [...] września 1969 r. - stwierdzając, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Decyzją z [...] czerwca 2013r nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami nr [...] oraz stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami [...], została wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), dalej jako ustawa - zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należało ocenić kwestionowane orzeczenie.

W związku z tym podniósł, że zgodnie z art. 2 ustawy wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, o co ubiegać się mógł zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe.

W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie na rzecz Państwa wystąpiła Dyrekcja Inwestycji Miejskich III w [...].

Wskazał też, iż zgodnie z art. 3 ust. 1-2 ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa Ośrodka Turystycznego dla [...] w [...]. Niezbędność wywłaszczenia niniejszej nieruchomości na wskazany cel potwierdza decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] października 1968 r. nr [...], zmieniona następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] sierpnia 1969 r. nr [...].

W związku z powyższym Minister uznał, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na cele użyteczności publicznej, a więc spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ustawy.

Wskazał także, że z akt sprawy wynika, iż pismem z [...] czerwca 1969 r. Dyrekcja Inwestycji Miejskich III w [...] wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wywłaszczenie m.in. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...], stanowiącej współwłasność [...] (punkt 10).

Zawiadomieniem z [...] lipca 1969 r. organ wywłaszczeniowy zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia m.in. przedmiotowej nieruchomości oraz o wyznaczeniu terminu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Następnie orzeczeniem z [...] września1969 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o powierzchni [...] z całej nieruchomości o powierzchni [...] objętej KW nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...] jako współwłasność [...] (punkt 7 orzeczenia).

Dodał, że w myśl art. 28 ust. 1 ustawy decyzję wywłaszczeniową należało doręczyć na piśmie wnioskodawcy, właścicielowi (posiadaczowi) nieruchomości i osobom zainteresowanym.

Zgodnie z poświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w [...] z [...] lutego 1969 r. prawo własności nieruchomości objętej lwh. [...] kw nr [...], gm. kat. [...], działka 1. kat. 26 obręb nr [...], wpisane było na rzecz [...].

W związku z tym w niniejszej sprawie decyzja wywłaszczeniowa skierowana została do ujawnionych w księdze wieczystej współwłaścicieli nieruchomości, których adresy organ pozyskał od ubiegającego się o wywłaszczenie.

Jednakże w dacie orzekania tj. w dniu [...] września 1969 r. żadna z osób wskazanych jako współwłaściciele już nie żyła.

Jak wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...] stycznia 1973 r. sygn. akt [...] [...] zmarł w dniu [...] listopada 1967 r. tj. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zaś prawa spadkowe po nim nabyli [...], z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczyli [...].

Zaś z postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...] grudnia 1965 r., sygn. Akt [...] wynika, że [...] zmarł w dniu [...] lipca 1965 r., tj. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zaś prawa spadkowe po nim nabyli [...].

Natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 1990 r., sygn. Akt [...] wynika, że [...] z d. [...] zmarła w dniu [...] stycznia 1949 r., tj. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zaś prawa spadkowe po niej nabyli [...].

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Decyzja stwierdzająca wywłaszczenie nieruchomości, jak każda inna decyzja administracyjna, jest wydawana w sprawie indywidualnej i musi mieć konkretnego adresata, mogącego być podmiotem praw i obowiązków. Z powyższego wynika, iż [...] - jako osoby zmarłe - nie mogły być stronami postępowania zakończonego orzeczeniem z [...] września 1969 r. - bowiem z chwilą śmierci utraciły zdolność prawną. Zatem rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła należy uznać za rażąco naruszające prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - co musi skutkować stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji.

Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji.

Podniósł, iż z dokumentów nadesłanych przez Urząd Miasta [...] Wydział Geodezji przy piśmie z [...] lutego 2009 r. wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca część 1. kat. 26, oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...], odpowiada obecnym działkom nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]), nr [...] (KW nr [...]) i nr [...] (KW nr [...]).

Działka nr [...] stanowi własność [...] na podstawie umowy sprzedaży z [...] lipca 1997 r. rep. A nr [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] oraz znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] i na podstawie umowy dzierżawy z [...] kwietnia 1997 r. pozostaje we władaniu "[...]" sp. z o.o. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] i na podstawie umowy dzierżawy z [...] kwietnia 1997 r. pozostaje we władaniu "[...]" sp. z o.o. Natomiast zgodnie z opisem zmian z [...] maja 2008 r. działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...].

Wobec powyższego Minister uznał, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej działek oznaczonych obecnie numerami [...] oraz [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne - bowiem organ działając w trybie administracyjnym nie może odwrócić skutków zawarcia umów cywilnoprawnych. Działka nr [...] stanowi drogę krajową ul. [...], a zatem jest drogą publiczną - zaś nadanie wywłaszczonej nieruchomości charakteru drogi publicznej, powoduje nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Jednocześnie uznał, że w części dotyczącej działek oznaczonych numerami [...] zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. - bowiem dzierżawa, jako prawo jedynie obligacyjne, nie tworzy nieodwracalnych skutków prawnych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent [...] podnosząc, że stwierdzenie, iż adresaci decyzji nie żyli w dacie jej wydania stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie do stwierdzenia jej nieważności.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] października 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] czerwca 2013 r. - podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent [...] w imieniu Skarbu Państwa oraz Gminy Miejskiej [...] - zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również wydanie decyzji i wskazanie w jej sentencji przedmiotu postępowania w sposób nieprawidłowy co w konsekwencji może prowadzić do błędnego ustalenia stron niniejszego postępowania.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] czerwca 2013 r.

Wyrokiem z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2883/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013 r. nr [...] - stwierdzając, że skarga podlega uwzględnieniu ponieważ argumenty wskazane na jej potwierdzenie są częściowo zasadne.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w pełni podziela pogląd organu, iż kontrolowana decyzja z [...] września 1969 r. skierowana została do nieżyjących w chwili jej wydania właścicieli nieruchomości - co oznacza, że jej adresatami były osoby zmarłe, a zatem nie posiadające zdolności prawnej. Fakt ten przesądza, iż doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 p.2 k.p.a.

Jednakże Minister - badając aktualny stan faktyczny i prawny nieruchomości będącej przedmiotem postępowania - zaniechał pozyskania aktualnych dokumentów na jego potwierdzenie, co mogło mieć wpływ na treść dokonanego rozstrzygnięcia. W swoich ustaleniach dotyczących aktualnego stanu prawnego nieruchomości oparł się bowiem na informacjach i danych zawartych w piśmie skierowanym do niego w 2009 r. przez Urząd Miasta [...] Wydział Geodezji Oddział Katastru Nieruchomości. Tymczasem po tej dacie, jak wynika z treści skargi, nastąpiły podziały geodezyjne działek, czego organ nie odnotował, a także nie ustalił czy powyższemu towarzyszyły zmiany w dotychczasowej strukturze ich własności.

Tym samym zasadny jest zarzut skargi, że organ nie zweryfikował danych pochodzących z przed 5 lat poprzedzających wydanie decyzji - czym naruszył treść art. 77 k.p.a., który to przepis nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób pełny i wyczerpujący. Uchybił on także treści art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej zachowanie zasady praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Z treści skargi wprost wynika, że po 2009 r. tj. dacie wystawienia dokumentów, którymi posłużył się Minister, podziałom geodezyjnym uległy działki nr [...].

O ile podział, a następnie scalenie z inną nieruchomością działki nr [...] pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia decyzji, z tej przyczyny, że wymieniona nieruchomość stanowiła nabytą w drodze cywilnoprawnej własność p. [...], a tym samym zaistniały wobec niej nieodwracalne skutki prawne, o tyle w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy podział działki nr [...] pociągnął za sobą zmiany w zakresie prawa własności powstałych z niej nieruchomości.

Sąd dodał, że Minister winien także wyjaśnić, czy jakikolwiek wpływ na treść jego decyzji ma orzeczenie Wojewody [...] z [...] października 2009 r. znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: Rozbudowa skrzyżowania ulic: [...] w [...] wraz z rozbudową infrastruktury: odwodnienia, oświetlenia, sygnalizacji świetlnej oraz kolidującego uzbrojenia podziemnego sieci: kanalizacji sanitarnej, wodociągowej, gazociągowej, elektroenergetycznych i teletechnicznej. Skarżący sygnalizuje bowiem, że wymieniona decyzja obejmuje część działek ewidencyjnych występujących w niniejszym postępowaniu.

Podsumowując Sad stwierdził, że rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni uwagi poczynione wyżej i dokona ustaleń niezbędnych dla potrzeb wydania decyzji.

Rozpoznając po raz kolejny przedmiotową sprawę Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2016r. nr [...]:

- uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] czerwca 2013 r. nr [...] i

- stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...];

- stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. 26, o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...].

W uzasadnieniu podniósł, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten w pkt 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt V SA 876/99, LEX 50137).

Następnie stwierdził, że w niniejszej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2883/13 - który w uzasadnieniu wyroku podzielił stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez skierowanie decyzji wywłaszczeniowej do osób zmarłych. Jednakże Sąd podniósł, że organ nadzoru, w ustaleniach stanu prawnego nieruchomości, oparł się na danych z 2009 r. - tymczasem z treści skarg wynikało, że wystąpiły podziały geodezyjne nieruchomości.

Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

Nawet w przypadku sporu w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku sądu mają moc wiążącą, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu - patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 665/13.

Minister dodał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) - zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należy ocenić kwestionowane orzeczenie.

Wskazał, iż w niniejszej sprawie decyzja wywłaszczeniowa skierowana została do ujawnionych w księdze wieczystej współwłaścicieli nieruchomości, których adresy organ pozyskał od ubiegającego się o wywłaszczenie. Tymczasem w dacie orzekania tj. w dniu [...] września 1969 r. żadna z osób wskazanych jako współwłaściciele już nie żyła. Ponadto żaden ze spadkobierców zmarłych współwłaścicieli nie ujawnił swoich praw do nieruchomości w księdze wieczystej.

Zatem [...], jako osoby zmarłe, nie mogły być stronami postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [...] września 1969 r. - bowiem z chwilą śmierci utraciły zdolność prawną (art. 8 k.c. w związku z art. 30 § 1 Kpa).

Tym samym oznacza to, iż decyzja została skierowana do osób zmarłych.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych, (por. wyrok NSA z dnia 11.03.2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 20.09.2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33; wyrok WSA w Warszawie z 20.08.2006 r. IV S.A/Wa 1973/05, LEX 258282; wyrok WSA w Poznaniu z 6.05.2010 r. IV SA/Po 853/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutem Prezydenta [...], że w niniejszej sytuacji mamy do czynienia z przesłanką wznowieniową tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skoro zatem stwierdzono rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.- to organ winien stwierdzić nieważność kwestionowanej decyzji.

Jednocześnie zgodnie z art 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji.

W świetle utrwalonego orzecznictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23.11.1987 r. sygn. akt 1406/86, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28.05.1992 r. sygn. akt III AZP 4/92) nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. oznacza w szczególności sytuację w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło tego prawa Za nieodwracalny skutek prawny uważa się również zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zgodnie zaś z art. 156 § 2 k.p.a., zaistnienie nieodwracalnego skutku prawnego stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. W takim przypadku organ nadzoru zobligowany jest do stwierdzenia, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.).

Następnie Minister podniósł, że wykonując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pismem z [...].08.2015 r. wystąpił do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] z prośbą o nadesłanie aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości.

Pismem z [...].10.2015 r. Wydział Geodezji Urzędu Miasta [...] wskazał, że wywłaszczona w punkcie 7 orzeczenia z dnia [...].09.1969 r. część nieruchomości o pow. [...] (oznaczona jako działka nr [...]) z działki nr [...] o pow. [...] obręb [...] odpowiada obecnie działkom nr [...] oraz częściom działek nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...]. Jednocześnie wskazano, że działka nr [...] powstała z działek nr [...] znajdujących się w liniach rozgraniczających teren inwestycji określonych decyzją nr [...] Wojewody [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...].10.2009 r. znak [...]. Zatem wskazane w piśmie z dnia [...].10.2015 r. oznaczenia działek nie odpowiadają numeracji działek z daty orzekania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].06.2013 r. - co oznacza, iż działki uległy dalszym podziałom lub scaleniom.

W celu wyjaśnienia zmiany numeracji działek, które w dacie orzekania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stanowiły działki nr [...], zaś teraz to działki nr [...] - organ nadzoru wystąpił kolejnym pismem z [...].10.2015 r. do Urzędu Miasta [...] Wydział Geodezji z prośbą o nadesłanie wykazów zmian gruntowych.

Na okoliczność jednoznacznego wyjaśnienia, jakim obecnie działkom odpowiada wywłaszczona nieruchomość organ nadzoru zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie stosownej opinii geodezyjnej. Jak wynika z ww. opinii geodezyjnej - wykonanej po analizie wszystkich pozyskanych dokumentów z Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] - uprawniony geodeta ustalił, że w chwili obecnej działka nr [...] o pow. [...] objęta orzeczeniem z dnia [...].09.1969 r. Prezydium Rady Narodowej [...] o wywłaszczeniu, stanowi grunt oznaczony jako działki nr [...] cz. z obrębu nr [...], jedn. ewidencyjna [...]. Dawna działka nr [...] została oznaczona na wydruku z systemu [...] Infrastruktury Informacji Przestrzennej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] http://miip.geo"[...]".pl/imap/. Jednocześnie z opinii wynika, że część działek tj. nr [...] objęte decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...].06.2013 r. nie stanowiły części dawnej działki nr [...] - co oznacza, że w decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...].06.2013 r. organ błędnie ustalił stan prawny wywłaszczonej nieruchomości, w związku z powyższym należało uchylić zaskarżoną decyzję i orzec ponownie już w prawidłowym stanie faktycznym i prawnym odnośnie wywłaszczonej działki nr [...].

W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, że - jak wynika z księgi wieczystej nr [...] - działka nr [...] stanowi drogę.

Zaś nadanie wywłaszczonej nieruchomości charakteru drogi publicznej, powoduje nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Stosownie do art. 2 a ust. 1 ustawy o drogach publicznych z 21 marca 1985 r. (Dz. U. 2007 r. Nr 19 poz. 115) drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Powyższe oznacza, że z woli ustawodawcy drogi publiczne zostały zaliczone do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie, a jedyna dopuszczalna forma obrotu takimi nieruchomościami polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w ww. art. 2a, w razie zmiany przynależności drogi publicznej do określonej kategorii (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1438/09).

Tym samym w stosunku do działki nr [...] wystąpiły nieodwracalne skutki prawne - co oznacza, że organ nie może w tej części stwierdzić nieważności, tylko zobligowany jest do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Nieodwracalne skutki wystąpiły również w stosunku do działek nr [...], które - jak wynika z księgi wieczystej [...] - są w użytkowaniu wieczystym [...].

Natomiast w stosunku do działek nr [...] nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Jak wynika z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. działek ich właścicielem jest Gmina [...].

Następnie Minister odniósł się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w wyroku z 27.11.2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2883/13 -w przedmiocie wyjaśnienia, czy na treść decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...].06.2013 r. jakikolwiek wpływ ma decyzja Wojewody [...] z [...].10.2009 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Wyjaśnił, że ww. decyzją nie zatwierdzono podziału żadnej z działek ewidencyjnych stanowiących dawną działkę nr [...] o pow. [...] objętą orzeczeniem z [...].09.1969 r. o wywłaszczeniu. Natomiast z treści decyzji Wojewody wynika, iż działki nr [...] z obrębu [...], [...], znajdują się w liniach rozgraniczających teren inwestycji, zaś działka nr [...] znajduje się na terenach, dla których ustalono niniejszą decyzją obowiązek przebudowy dróg innych kategorii oraz obowiązek dokonania przebudowy istniejących sieci uzbrojenia terenu.

Wobec powyższego Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił własną decyzję [...] czerwca 2013r. nr [...] i orzekł jak w sentencji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent [...] działający w imieniu Skarbu Państwa i Gminy Miejskiej [...] - zaskarżając ją w zakresie tej części, w której Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1.kat.[...], o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...].

Zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania a to:

- art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 6 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie,

- art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w szczególności w sytuacji gdzie naruszenie prawa w niniejszej sprawie nie miało charakteru oczywistego i rażącego.

- art. 156 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że od daty wydania orzeczenia przez Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 roku, nie upłynął znaczny upływ czasu, podczas gdy od daty wydania tej decyzji upłynęły 47 lata, co winno być uznane przez organ jako znaczny upływ czasu.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w ww. części oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Minister w zaskarżonej decyzji uznał, iż decyzja wywłaszczeniowa skierowana została do ujawnionych w księdze wieczystej współwłaścicieli nieruchomości, którzy w dacie orzekania tj. w dniu [...] września 1969 r. już nie żyli. W związku z tym stwierdził, że rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła należy uznać za rażąco naruszające prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Tymczasem w aktach przedmiotowej sprawy brak jest potwierdzenia śmierci czwartego współwłaściciela - [...].

Ponadto naruszenie prawa w tym przypadku nie ma charakteru oczywistego i rażącego - bowiem w chwili wydawania orzeczenia przez Prezydium obowiązywał stan prawny, na mocy którego współwłaściciele byli ujawnieni w księdze wieczystej. Prezydium, przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, przeprowadziło postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie kręgu stron postępowania, nie miało zatem podstaw by sądzić, iż stan ten jest błędny. Tym samym spadkobiercy współwłaścicieli nieruchomości - nie dopełniając obowiązku ujawnienia zmian właścicielskich w księdze wieczystej nieruchomości - sami narazili się na niekorzystne skutki prawne związane z brakiem dokonania tej czynności.

Skoro Prezydium nie miało podstaw do tego, aby przypuszczać, że współwłaściciele ujawnieni w księdze wieczystej nie żyją - to potwierdzenie tego faktu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, jest to też przesłanka do uchylenia decyzji przez Sąd w celu ponownego ustalenia przez organ stron postępowania.

Mając powyższe na uwadze nie można zgodzić się z przedstawioną w przedmiotowej decyzji argumentacją dotyczącą rażącego naruszenia prawa przez Prezydium przy wydawaniu orzeczenia z [...] września 1969 r.

Ponadto skarżący podniósł, że Minister Infrastruktury i Budownictwa w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, który orzekł, iż art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naruszył w ten sposób zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - gdyż miał obowiązek zbadania, czy zachodzi przesłanka znacznego upływu czasu i zastosowania przepisu art. 156 § 2 k.p.a. w pełni uwzględniając ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że nie zawierają one nowych okoliczności, które nie zostałyby ujęte w zapadłym rozstrzygnięciu.

Podniósł, że w niniejszej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2883/13 - którego zalecenia i stanowisko zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zaś zarzutu niezastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. wskazał, że jest to wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym. Trybunał nie spowodował zmiany normatywnej, w szczególności nie dokonał derogacji przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł. Nie przesądził też jaki okres ustawodawca winien uznać za "znaczny" pozostawiając mu w tym zakresie swobodę. Wyrok ten nie ingeruje w tekst przepisu art. 156 § 2 k.p.a., nie eliminuje z porządku prawnego, ani nie zmienia obowiązującego przepisu art. 156 § 2 k.p.a. Art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym obecnie (nie zmienionym wskutek rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego) nie zawiera upoważnienia dla organu do dokonania oceny kryterium "upływu czasu" upoważniającego do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w związku z jego upływem. Przepis ten przewiduje jedynie, że w razie ustalenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa organ zobowiązany jest stwierdzić jej nieważność, bez względu na upływ czasu, o ile nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w myśl art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako: p.p.s.a., ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Rozpatrywana sprawa była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2883/13 uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013 r. nr [...]. Powołane orzeczenie zawiera wiążącą ocenę prawną w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach i wskazania, co do dalszego postępowania organu ją rozpatrującego.

Przede wszystkim Sąd wskazał, że w pełni podziela pogląd organu, iż kontrolowana decyzja z [...] września 1969 r. skierowana została do nieżyjących w chwili jej wydania właścicieli nieruchomości - zatem fakt ten przesądza, iż doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 p.2 k.p.a.

Ponadto stwierdził, że Minister - badając aktualny stan faktyczny i prawny nieruchomości będącej przedmiotem postępowania - zaniechał pozyskania aktualnych dokumentów na jego potwierdzenie, co mogło mieć wpływ na treść dokonanego rozstrzygnięcia. Nastąpiły bowiem - jak wynika z treści skargi - podziały geodezyjne działek, czego organ nie odnotował, a także nie ustalił czy powyższemu towarzyszyły zmiany w dotychczasowej strukturze ich własności. Dodał, że o ile podział działki nr [...] pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia decyzji, o tyle w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy podział działki nr [...] pociągnął za sobą zmiany w zakresie prawa własności powstałych z niej nieruchomości.

Sąd nakazał także Ministrowi wyjaśnienie, czy jakikolwiek wpływ na treść jego decyzji ma orzeczenie Wojewody [...] z [...] października 2009 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: Rozbudowa skrzyżowania ulic: [...] w [...] wraz z rozbudową infrastruktury: odwodnienia, oświetlenia, sygnalizacji świetlnej oraz kolidującego uzbrojenia podziemnego sieci: kanalizacji sanitarnej, wodociągowej, gazociągowej, elektroenergetycznych i teletechnicznej.

Obecnie przedmiotem rozpatrywanej skargi jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016 r. którą:

1) uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] czerwca 2013 r. nr [...] i

2) stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. [...], o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...];

3) stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. [...], o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...].

Przy czym skarżący ograniczył swoją skargę tylko do pkt 2 tej decyzji.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 k.p.a.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są enumeratywnie określone

w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Z uwagi jednak na fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach k.p.a. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Z rażącym naruszeniem prawa może być utożsamiane tylko takie naruszenie prawa, które dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaskarżona decyzja stwierdzająca nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako 1. kat. [...], o pow. [...] z całej nieruchomości o pow. [...] (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek nr [...] - została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Rozpoznając po raz kolejny sprawę Minister Infrastruktury i Budownictwa uwzględnił ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Przede wszystkim - zgodnie z oceną Sądu (którą był związany) i swoim wcześniejszym poglądem - ponownie uznał, iż fakt skierowania decyzji z [...] września 1969 r. do nieżyjących w chwili jej wydania właścicieli nieruchomości przesądza o tym, że do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 p.2 k.p.a.

Poza tym uzupełnił materiał dowodowy - odnośnie dokonanych podziałów działek i ich aktualnej numeracji - stwierdzając nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. w części dotyczącej działek nr [...], których właścicielem jest Gmina [...].

Natomiast odnośnie działek nr [...] - stwierdził wydanie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1969 r. z naruszeniem prawa, gdyż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne

Wyjaśnił również, że na treść jego decyzji nie miała żadnego wpływu decyzja Wojewody [...] z [...] października 2009 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - gdyż tą decyzją nie zatwierdzono podziału żadnej z działek ewidencyjnych stanowiących dawną działkę nr [...] o pow. [...] objętą orzeczeniem z [...] września 1969 r. o wywłaszczeniu.

Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu nieuwzględnienia przez organ wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (Z.U. z 2015 r., Nr 5A, poz. 62) wskazać należy, iż przywołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, w związku z powyższym orzeczeniem, pojawiły się rozbieżne oceny co do jego wpływu na wykładnię art. 156 § 2 k.p.a., a w dalszej kolejności co do stosowania tego przepisu na tle konkretnych spraw administracyjnych.

W części orzeczeń sądowych przyjmowano, że rzutuje on bezpośrednio na wykładnię ww. przepisu. W konsekwencji, uwzględniając zawarte w wyroku Trybunału wskazówki interpretacyjne, nakazujące uwzględnienie w procesie interpretacji art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko zasady praworządności (art. 7 Konstytucji), ale również wywodzonej z art. 2 Konstytucji zasady bezpieczeństwa prawnego i zaufania obywatela do państwa, formułowano ocenę o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa, a stanowiącej podstawę nabycia prawa lub ekspektatywy, ze względu na znaczny upływ czasu od jej wydania (np. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 583/14).

W innych orzeczeniach z kolei prezentowany był pogląd, iż ze względu na charakter zakresowy wyroku Trybunału i stwierdzoną nim niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie pominięcia prawodawczego, orzeczenie Trybunału nie prowadzi do zmiany normatywnej treści ww. przepisu, a w szczególności derogacji jego przepisu i konieczne jest w tym względzie dopiero - jak stwierdził sam Trybunał - dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. W drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można określać terminu, po upływie którego byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 651/14).

Ten właśnie pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Przyjęcie bowiem odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej aktualnie obowiązującym brzmieniem przepisu art. 156 § 2 k.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., ale również arbitralnego ustalania jej normatywnej treści. Warunek "znacznego upływu czasu" mógłby w konkretnej sprawie administracyjnej zostać spełniony zarówno w sytuacji upływu 10, jak i 20, czy też innej dowolnej liczbie lat, od wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Taki sposób działania organu, a w dalszej kolejności Sądu, byłby sprzeczny z zasadą pewności prawa. Przy czym należy podnieść, że Trybunał nie przesądzał w swoich rozważaniach jaki termin prekluzyjny, będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, iż w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (vide pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Tym bardziej nie może tego za ustawodawcę czynić organ administracji publicznej.

Reasumując omawiany wyrok nie powoduje zmiany normatywnej, w tym znaczeniu, iż nie skutkuje derogacją przepisu z systemu prawnego. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Minister Infrastruktury i Budownictwa wnikliwie i rzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał wszechstronnej oceny okoliczności niniejszej sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy - zaś wydane w sprawie rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.