I SA/Sz 27/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 10 września 2020 r. nr [...]

M. D. zaskarżył do sądu decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 26 listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 10 września 2020 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 6 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. jako bezprzedmiotowe.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Skarżący 3 kwietnia 2020 r. złożył do organu wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku, organ wydał - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.); dalej: "ustawa o przeciwdziałaniu COVID-19" - ww. decyzję z dnia 10 września 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj-marzec 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec-maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że w 2019 r. i w 2020 r. wykonywał jednoosobową działalność gospodarczą, dlatego też był zwolniony z obowiązku składania comiesięcznych deklaracji rozliczeniowych jako warunku uzyskania zwolnienia z opłacania składek.

Nadto, skarżący wyjaśnił, że z dniem 29 kwietnia 2020 r. nastąpiła zmiana sposobu rozliczania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż - na podstawie decyzji ZUS z dnia 25 maja 2020 r. - uzyskał emeryturę, jednak załączone do tej decyzji pouczenie nie zawierało jakiegokolwiek pouczenia o konieczności złożenia deklaracji, tym bardziej, że decyzję o przyznaniu emerytury wydał ten sam organ. Jednocześnie do wniosku skarżący załączył kopie deklaracji z dnia 9 października 2020 r. ZUS ZWUA, ZUS ZZA oraz 3 deklaracje ZUS DRA.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. organ utrzymał w mocy decyzję z dnia 10 września 2020 r. umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 3 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec-maj 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że deklaracja rozliczeniowa za maj 2020 r. została złożona 15 października 2020 r., tj. po terminie wyznaczonym ustawą, czyli do 30 czerwca 2020 r., zaś za marzec i kwiecień 2020 r. deklaracje nie zostały złożone.

Nadto, organ wskazał, że skarżący nie złożył jako płatnik deklaracji cz. II (DR 2) za rok 2020, a także deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA od stycznia do lipca 2020 r. Brak wskazanych deklaracji rozliczeniowej uniemożliwił dokonania zwolnienia z opłacania składek na zasadach, o których mowa w ustawie o przeciwdziałaniu COVID-19.

Skarżący wniósł skargę do sądu, zaskarżając w całości ww. decyzję organu oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1. art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 18c, art. 47 ust. 2a, art. 48c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że skarżący był zobowiązany do składania deklaracji lub raportów za marzec, kwiecień, maj;

2. art. 31zo ust. 2, art. 31zq ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 poprzez niezwolnienie skarżącego od opłacenia składek pomimo spełnienia przez niego przesłanek wynikających z ww. przepisów;

3. art. 7 w zw. art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego załatwienia sprawy, w tym w szczególności poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych;

4. art. 31zq ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 poprzez wydłużony ponad przeciętną miarę czas oczekiwania na wydanie przez organ decyzji;

5. art. 35 w zw. z art. 36 k.p.a. i art. 31zq poprzez niedotrzymanie terminów wskazanych w tych przepisach oraz poprzez nieuczynienie zadość ciążącemu na organie obowiązkowi zawiadomienia stron o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że nieprawdziwa jest teza organu, że jako płatnik składek zgłosił się dobrowolnie do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż - wobec braku innego tytułu do ubezpieczeń - podlegał tym ubezpieczeniom obowiązkowo na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). Dobrowolnie natomiast - na podstawie art. 11 i art. 12 tej ustawy - zgłosił się do ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego, zgodnie bowiem z art. 47 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i opłacająca składki wyłącznie za siebie zwolniony był z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarował do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność,

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.) i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego.

Skarżący wskazał, że w ten sposób opłacał składki do 31 grudnia 2018 r. i nie składał żadnych deklaracji, a ponieważ nie osiągał dużych przychodów, od 1 stycznia 2019 r. zgłosił się do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych na podstawie art. 18 c ustawy i systemie ubezpieczeń społecznych (w ramach tzw. "małego ZUS"). Złożył wówczas wszystkie niezbędne deklaracje tj.: wyrejestrował się z ubezpieczeń (druk ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 10 i zgłosił się do ubezpieczeń społecznych (druk ZUS ZUA) z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90. Nadal jednak nie miał - zgodnie z art. 18 c ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązku składania imiennych raportów miesięcznych. Od 1 lutego 2020 r. wprowadzono nowe przepisy dotyczące opłacania składek na ubezpieczenia społeczne ustawą z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, tzw.: "mały ZUS plus", a ponieważ miał wątpliwości co do obliczenia należnej składki - obowiązujące wówczas deklaracje ZUS DRA cz. II zawierały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe liczoną od przychodu, jak w roku 2019, a przepisy wprowadzone od 1 lutego 2020 r. odnosiły obliczenie podstawy wymiaru składek od dochodu - w dniu 19 marca 2020 r. napisał w tej sprawie do ZUS pismo, które do chwili obecnej pozostało bez odpowiedzi (kserokopia pisma została załączona do skargi).

Ponadto skarżący podniósł, że - na podstawie art. 48c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązkiem organu, a nie płatnika jest dbanie o ustalenie prawidłowego wymiaru składek obowiązujących w ramach tzw. "małego ZUS plus".

Odwołując się dalej do brzmienia art. 31zq ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, skarżący stwierdził, że nie byłem zobowiązany do przesłania za marzec, kwiecień i maj 2020 r. żadnych deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych. W treści samej decyzji jest jedynie mowa o deklaracji cz. II (DR 2) za rok 2020. Jednak - na podstawie art. 18c ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - nie miał żadnego obowiązku składania deklaracji, o których mowa w przepisach art. 31zq ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 31zo ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, tj. 3 kwietnia 2020 r.: " Na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne łub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.".

Według skarżącego, skoro spełniał ww. kryteria, to powinienem otrzymać zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek należnych za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r.

Nadto, w piśmie uzupełniającym skargę, skarżący zarzucił, że organ wydał decyzję z dnia 10 września 2020 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., uznając postępowanie za bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy przedmiot postępowania istnieje - jest nim uprawnienie do zwolnienia z opłacania składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze m.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z dnia 5 marca 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadami proceduralnymi dwojakiego rodzaju: po pierwsze - oznaczenie rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, tj. utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe, zawiera sprzeczność samą w sobie, gdyż postępowanie nie było bezprzedmiotowe, a jednocześnie organ w zaskarżonej decyzji - wprawdzie bardzo lakonicznie - jednak odniósł się do meritum sprawy, uznając istnienie przedmiotu do rozstrzygnięcia. Po drugie - organ, odnosząc się do meritum sprawy, w ogóle nie uzasadnił swojego stanowiska w powiązaniu z bardzo obszerną argumentacją skarżącego co do braku obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, w tym deklaracji ZUS DRA (cz. II), jak też do okoliczności związanych z jego przejściem na emeryturę.

Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a., decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji, a - zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Umorzenie postępowania jest więc orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania administracyjnego powinno więc być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 września 1998 r. sygn. akt IV SA 1634/96; niepubl.), co wynika z wystąpienia trwałej przeszkody uniemożliwiającej wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (por. wyrok WSA

w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 689/07).

Głównym problemem interpretacyjnym jest zakres pojęcia bezprzedmiotowości, która często jest mylona z bezzasadnością. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego żądanie wnioskodawcy może być bezzasadne, ale nie jest to równoznaczne z bezprzedmiotowością. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 572/09). W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2004 r. sygn. akt IV SA 3439/02; wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II GSK 910/09). Natomiast, jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 72/05; wyrok NSA z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1393/09), niezależnie od tego, czy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej przed datą wszczęcia postępowania, czy utraciła taki charakter w jego toku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 461/13). Z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 k.p.a., mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku deklaracji rozliczeniowych płatnika za marzec-maj 2020 r. Zdaniem składu orzekającego w sprawie, niespełnienie któregokolwiek z warunków wymienionych w art. 31zq ww. ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, winno skutkować wydaniem decyzji merytorycznej (rozstrzygającej sprawę co do istoty), odmawiającej zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, a nie umorzeniem postępowania. Powód umorzenia postępowania przez organ mógł być zatem jedną z przesłanek do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na brak spełnienia przez skarżącego warunków uprawniających do zwolnienia, które zostały wskazane w art. 31zq ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19. Jednak, materiał dowodowy sprawy potwierdza, że sprawa nie była bezprzedmiotowa, gdyż istniał spór co do zasadniczej kwestii, tj. czy skarżący w terminie do 30 czerwca 2020 r. złożył deklaracje rozliczeniowe płatnika za marzec-maj 2020 r., która to okoliczność ma istotny wpływ na uprawnienie skarżącego do uzyskania zwolnienia z opłacania składek.

Nadto warunki zwolnienia z opłacania składek zostały wprost unormowane w ustawie o przeciwdziałaniu COVID-19. Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, za marzec, kwiecień i maj 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 - za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie także z art. 31zq ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Na podstawie zaś art. 31zq ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. do dnia 31 października 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie także z art. 31zq ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19, zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Natomiast, przepis art. 31zo ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji.

Zaskarżona decyzja - jak już wskazano - pozbawiona jest w istocie uzasadnienia prawnego i stanowiska co do argumentacji skarżącego. Organ, wskazując na obowiązki skarżącego co do składania deklaracji ZUS, nie wskazał z jakich przepisów te obowiązki wynikają, naruszając tym samym przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie takie, to wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej wyraźnie wymienionego aktu prawnego wraz z miejscem jego publikacji, nie zaś enigmatyczne odesłanie do bliżej nieokreślonego przepisu i bliżej nieokreślonego aktu. Każdy tymczasem obowiązek strony winien wynikać z konkretnego przepisu, wyraźnie wskazanego przez organ w decyzji.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, gdyż wydane one zostały z naruszeniem art. 105 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd wskazuje, aby organ rozpoznając sprawę ponownie rozważył, czy skarżący spełnia przesłanki do uzyskania ww. zwolnienia oraz, czy organ nie nadużył zaufania skarżącego do organu przez niewyjaśnienie w rozsądnym terminie skarżącemu - który już 3 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek - że do 30 czerwca 2020 r. powinien był złożyć wymagane dokumenty rozliczeniowe, lecz opóźniał wydanie decyzji w sposób znaczny (pierwsza decyzja z 10 września 2020 r., kolejna z 26 listopada 2020 r.). Wskazane kwestie powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji i być spójne z rozstrzygnięciem decyzji.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.