I SA/Sz 241/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 lutego 2023 r. nr 9016-2023-110/M-8110 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie (organ) odmówił Z. P. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (organ I instancji) wydanej 9 grudnia 2022 r. w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi.

W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Z. P. otrzymał wspomnianą decyzję organu I instancji 14 grudnia 2022 r. W związku z tym ustawowy termin przewidziany na wniesienie odwołania upłynął 28 grudnia 2022 r.

Następnie 1 stycznia 2023 r. Z. P. wniósł o przywrócenie terminu na złożenie odwołania od decyzji organu I instancji z 9 grudnia 2022 r. z tego powodu, że od 7 grudnia 2022 r. do 28 grudnia 2022 r. przebywał w szpitalu. Jedocześnie Z. P. dołączył do wniosku o przywrócenie terminu szpitalną kartę informacyjną wystawioną 28 grudnia 2022 r.

Odnosząc się do wniosku Z. P. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 9 grudnia 2022 r., organ nawiązał do art. 58 § 1 - § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 ze zm. - K.p.a.) i przyjął, że Z. P. wykazał brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania tej czynności w proceduralnej.

Jednak, zdaniem organu, omawiany wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bo Z. P. nie złożył odwołania od decyzji organu I instancji z 9 grudnia 2022 r.

Z. P. (skarżący) złożył skargę na powyższe postanowienie organu.

Zarzucił naruszenie:

- art. 8 K.p.a., gdyż "niezachowanie 7 dniowego terminu do złożenia odwołania było ode mnie niezależne i wystąpiło z przyczyn obiektywnych, a nadto zgodnie z przepisami COVID Organ winien zawiadomić mnie o uchybieniu terminu i wyznaczyć dodatkowy termin";

- art. 58 § 2, art. 59 K.p.a., art. 15zzzzzn˛ ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2023.1327 ze zm. - ustawa COVID-19), z których "wynika dłuższy, 30 dniowy termin, w którym doszło do złożenia odwołania, a nadto obowiązek zawiadomienia o uchybieniu terminowi";

- art. 10 K.p.a. z tego względu, że organ nie wyjaśnił istoty sprawy, tylko odmówił przywrócenia terminu.

W następstwie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu formułowanych zarzutów i wniosków skarżący zasadniczo stwierdził, że nie złożył odwołania przez pomyłkę. W takiej sytuacji organ miał obowiązek wezwać skarżącego do uzupełnienia braku wniosku o przywrócenie uchybionego terminu przez dołączenie odwołania. Jednocześnie zaznaczył, że do skargi dołączył odwołanie od decyzji organu I instancji z 9 grudnia 2022 r.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu nie jest zgodne z prawem.

Organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 9 grudnia 2022 r. wyłącznie z tego powodu, że skarżący, wnosząc o przywrócenie terminu, nie dołączył do tego wniosku odwołania.

Wobec tego organ przyznał, że skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 9 grudnia 2022 r. z zachowaniem ustawowego terminu oraz zgodził się ze skarżącym co do tego, że do uchybienia terminowi doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego.

W świetle tak zarysowanego sporu skarżącego z organem przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 K.p.a.).

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.).

Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 K.p.a.).

W myśl art. 59 K.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, a na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie (art. 59 § 1 K.p.a.)

O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 K.p.a.).

Następnie według art. 64 K.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania (art. 64 § 1 K.p.a.).

Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.).

W tym stanie prawnym skarżący, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z 9 lutego 2022 r., miał obowiązek jednocześnie dołączyć do tego wniosku spóźnione odwołanie. Wynika to z art. 58 § 2 K.p.a. Jeśli skarżący tego nie uczynił, to w konsekwencji omawiany wniosek o przywrócenie terminu był dotknięty brakiem formalnym.

W takiej sytuacji organ miał obowiązek zastosować tryb z art. 64 § 2 K.p.a. i wezwać skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania przez dołączenie tego środka zaskarżenia. Natomiast bez wezwania skarżącego do uzupełnienia omawianego braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu przez złożenie odwołania organ nie był uprawniony do odmowy przywrócenia terminu.

Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia organu, należy odnotować uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. II FPS 9/08 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę - na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy - do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Jakkolwiek wymieniona uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego została podjęta na gruncie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, to jednak zawarte w niej stanowisko i argumenty są w pełni adekwatne do instytucji przywrócenia terminu unormowanej także w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. W analizowanym zakresie instytucja przywrócenia terminu zarówno w ustawie Ordynacja podatkowa, jak i w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, została skonstruowana przez ustawodawcę według tego samego modelu. W następstwie nie ma żadnych argumentów, które pozwalałyby odejść od uchwały w sprawie sygn. II FPS 9/08 przy wykładni i stosowaniu art. 58 § 2 i art. 64 § 2 K.p.a. (por. szerzej między innymi sprawy sygn.: I OSK 3332/18, II OSK 153/22 - strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl).

W motywach kontrolowanego postanowienia organ pominął związek art. 58 § 2 z art. 64 § 2 K.p.a. oraz stanowisko prawne przyjęte w uchwale sygn. II FPS 9/08, konsekwentnie aprobowane w orzecznictwie sądowym.

W podsumowaniu sąd ocenia, że organ w dotychczasowym postępowaniu naruszył art. 7, art. 8 w powiązaniu z art. 58 § 2, art. 64 § 2 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Weźmie przy tym pod uwagę, że skarżący, po otrzymaniu zaskarżonego postanowienia, złożył pismo z 23 marca 2023 r. nazwane odwołaniem.

Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.).

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi ([...]