I SA/Rz 744/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 października 2022 r., nr UP-786/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za poszczególne okresy lat 2014-20117 oddala skargę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] którą odmówił umorzenia skarżącemu A. C. należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarcza, będącą jednocześnie płatnikiem, w łącznej kwocie 41.307,77 zł.

W stanie faktycznym sprawy skarżący wystąpił o umorzenie mu zaległości składkowych, łącznie z odsetkami i kosztami upomnienia. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazał, między innymi, że kwota zaległości wynika z niewiedzy. Okres którego dotyczą zaległości nie jest wliczony do emerytury. OFE także domaga się spłaty zaległości za ten okres.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał między innymi, że z tytułu renty w 2020 r. uzyskał dochód w wysokości 980 zł, posiada zobowiązania prywatne w wysokości 7.000 zł. W ramach ponoszonych wydatków wydaje miesięcznie: na opłaty eksploatacyjne 1.250 zł, leczenie 120 zł. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1 ha. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną uzyskującą dochód w wysokości 600 zł oraz dwoma synami uzyskującymi dochody w wysokości po 2.500 zł. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej.

ZUS po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., odmówił umorzenia skarżącemu jego zaległości. W tym zakresie podkreślił, że w stosunku do niego nie sposób jest stwierdzić nieściągalności jego zaległości, w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., zwanej dalej ustawą systemową bądź u.s.u.s.).

ZUS nie stwierdził również zaistnienia przesłanek umorzenia, o których mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej zwanego

rozporządzeniem). Z uzyskiwanych prze rodzinę skarżącego dochodów po opłaceniu stałych wydatków związanych z utrzymaniem pozostaje kwota 6.949 zł z której

zaspokaja ona podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że pozostaje on w ubóstwie. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z dnia [...] października 2022 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje stanowisko, co do braku podstaw do umorzenia zaległości z tytułu składek.

Wnosząc skargę na decyzję ZUS z dnia [...] października 2022 r. skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji decyzji organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przez decyzję przepisów w stopniu który powinien skutkować jej uchyleniem, biorąc pod uwagę brak odniesienia się do generalnego zarzutu podnoszonego przez skarżącego w zakresie składek o które upomina się ZUS, a które de facto mu nie przysługują, podmiotem dysponującym jest OFE, który nie przyjmuje tych składek, ponieważ umowa względem skarżącego skończyła się w 2019 r. ZUS zdaniem skarżącego zamierza niepoprawnie zagospodarować składki, na jego niekorzyść, poprzez m. in. brak ich naliczenia do jego emerytury, zaś skarżący może być w przyszłości narażony na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, albowiem trend ogólnego wzrostu cen dóbr i usług umniejsza realne dochody, co przemawia za tym aby organ wyjaśnił zasadność relacji świadczeń ZUS-OFE w sytuacji takiej, w jakiej znalazł się skarżący;

2. art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, poprzez brak umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne skarżącego, podczas gdy przepis ten daje taką możliwość w ,,uzasadnionych przypadkach" pomimo braku ich całkowitej nieściągalności;

3. § 3 ust. 1 rozporządzenia, poprzez brak umorzenia należności z tytułu składek podczas gdy skarżący jako zobowiązany wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, a nadto stan majątkowy jest zinterpretowany niewłaściwie, zaś zaświadczenie MGOPS utraciło aktualność albowiem pochodzi z marca 2022 r., obecnie sytuacja uległa diametralnej zmianie co do realnego dochodu i wydatków skarżącego, z uwagi na czynniki obiektywne i niezależne od skarżącego;

4. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez - nieprawidłowe przeliczenie dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącego, podczas gdy przeliczenia tego dokonał Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. (zaświadczenie z dnia 22 marca 2022 r. zalega w aktach sprawy) i określił go na kwotę 556,44 zł,

- poprzez nieuwzględnienie w tym zakresie argumentu, że z każdym kolejnym miesiącem roku 2022 r. wskutek czynników obiektywnych takich jak inflacja, ogólny wzrost cen towarów i usług, dochód ten jest realnie mniejszy,

- nierozpoznanie w sposób całościowy zebranych dowodów w postępowaniu oraz poprzez niewyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego w sposób dokładny, polegające na bezzasadnym pominięciu okoliczności przedstawionych przez skarżącego w zakresie dobrowolnego składania przez niego za okres od sierpnia 2014 r. do grudnia 2017 r. deklaracji i opłacania składki zdrowotnej, albowiem wówczas ZUS nie kierował do skarżącego wezwań (skierował je po 2019 r.), przez co skarżący był utwierdzony w przekonaniu prawidłowości swoich działań, a skutkowało to doniosłymi konsekwencjami - brakiem odprowadzania przez ZUS w tym okresie składek do OFE, a w efekcie brakiem naliczenia do emerytury;

- pominięcie okoliczności, że skarżący był zatrudniony na umowę o pracę od dnia 25 marca 2016 r. do 31 stycznia 2020 r. jako asystent projektanta w S. spółka z o.o. w [...] i dysponował wówczas tytułem ubezpieczenia, odprowadzane były stosowne składki do ZUS, zaś on sam przeszedł na emeryturę z dniem 31 stycznia 2020 r.;

- brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji momentu, w którym ZUS winien poinformować skarżącego, że wysokość składki jest zbyt mała, momentu zareagowania, nie zaś odczekania, przyczyn i okoliczności postawy ZUS który nie zadeklarował, że dołoży skarżącemu do świadczenia emerytalnego, podczas gdy nie skorzystał on w żaden sposób z wydanych pieniędzy (pieniądze winny przez OFE ,,przejść" i wrócić), dnia 31 stycznia 2020 r. przeszedł na emeryturę, OFE nie zobowiązywało go umową i system nawet nie mógł przyjąć świadczenia ,,do tyłu" z uwagi na brak umowy,

- brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności, że ZUS nie może ,,dopłacić" do emerytury skarżącego z uwagi na brak umowy, a umowa zawarta była z OFE, nie zaś z ZUS-em, zaś organ zabezpieczenia społecznego ma obecnie do dyspozycji pieniądze z których skarżący nie może skorzystać, ani też nie ma wyższego świadczenia emerytalnego, zatem jego prawo do zabezpieczenia społecznego jest umniejszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za niezasadną.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

W rozpoznawanej sprawie kontroli sądowej została poddana decyzja ZUS z dnia [...] października 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2022 r. którą odmówił on umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarcza, będącą jednocześnie płatnikiem, w łącznej kwocie 41.307,77 zł.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest prawidłowo powołany przez ZUS art. 28 u.s.u.s. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, solidarnościowy fundusz wsparcia osób niepełnosprawnych, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (w stanie prawnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do uznania niewypłacalności skarżącego, tj. ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ zasadnie przeanalizował ustalony stan faktyczny pod kątem każdego punktu przywołanego przepisu i prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzą żadne z podstaw wskazujących na całkowitą nieściągalność.

W dalszej kolejności należy odnieść się do zastosowania przez organ przepisów warunkujących umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Jak stanowi art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności w tych sytuacjach określa - na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. - rozporządzenie, którym jest powoływane wyżej rozporządzenie w sprawie umarzania należności.

Podstawą umorzenia należności na podstawie powołanych przepisów są okoliczności inne niż świadczące o całkowitej nieściągalności, które da się zakwalifikować jako "uzasadnione przypadki". Okoliczności takie należy ocenić przez pryzmat ważnego interesu osoby zobowiązanej (pojmowanego w kategoriach stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej) oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia). Są to sytuacje przykładowo wyliczone w § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, które poprzez opłacenie należności mogą wywołać zbyt ciężkie skutki dla utrzymania koniecznego zobowiązanego i jego rodziny. Należą do nich takie przypadki, jak: niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny na skutek opłacenia należności z tytułu składek; poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubranie itp.), czy trudności płatnicze mają charakter

okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej.

Niewątpliwie celem regulacji określonej w art. 28 ust. 3a ustawy oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego zobowiązanego i jego rodziny oraz niedoprowadzanie do niepożądanych z punktu widzenia społecznego skutków (aby koszty społeczne nie okazały się wyższe od korzyści fiskalnych), a wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. Udzielenie ulgi powinno zatem następować przede wszystkim wtedy, gdy odmowa uwzględnienia żądania mogłaby zachwiać podstawami egzystencji danej osoby. Jednak ciężar wykazania okoliczności określonych w § 3 rozporządzenia (przykładowo tam wyliczonych lub innych, które w świetle art. 28 ust. 3a ustawy systemowej można traktować jako "uzasadnione przypadki" mogące wywołać "zbyt ciężkie skutki"), ciąży na osobie ubiegającej się oudzielenie ulgi.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ ustalił, że skarżący utrzymuje się z emerytury i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną utrzymującą się z renty i dwoma synami otrzymującymi wynagrodzenie za prace.

Sąd zauważa, że pomimo powołanej trudnej sytuacji finansowej nie wykazano w trakcie postepowania przed organem, że skarżący podjął działania, mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej ze środków instytucji socjalnych. Nie wykazał bowiem korzystania z zasiłków stałych, okresowych czy celowych dedykowanych osobom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej.

Należy zgodzić się z organem, że umorzenie należności powinno być zarezerwowane dla zupełnie wyjątkowych okoliczności, związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, w sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie korzysta z żadnej pomocy finansowej.

Ponadto skarżący nie zalega z regulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych. Trudno zatem w takich okolicznościach przyjąć konieczność definitywnej rezygnacji przez ZUS z odzyskania zaległych składek, skoro w okolicznościach tych organ dopatruje się szansy na odzyskanie zaległości składkowych.

W tej sytuacji zaskarżonej decyzji nie można ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została dostatecznym wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, a podjęte rozstrzygnięcie zostało w należyty sposób uzasadnione, czym dopełniono także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania, skodyfikowanej w art. 11 k.p.a. i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Tym samym nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 77 § 1 i 2 art. 80 k.p.a.

Według Sądu, organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącego, wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności, stwierdzając ostatecznie, że brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna i zdrowotna ma charakter trwały, pogłębiający się i w żaden sposób nie rokuje możliwością spłaty należności.

Sąd uznał za nieusprawiedliwiony zarzut skargi wskazujący, że organ nie ocenił w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Nie budzi wątpliwości, że ustalenia w tym zakresie czynione są głównie w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę, co wprost wynika z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia ("jeśli zobowiązany wykaże"), a więc to na nim, co do zasady, spoczywa ciężar dowodu (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 12 stycznia 2012 r., II GSK 1416/10, z dnia 6 czerwca 2012 r., II GSK 685/11 oraz z dnia 8 marca 2013 r., II GSK 2410/11). Jakkolwiek to organ odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń, to ze względu na specyfikę spraw

o umorzenie, obowiązek wynikający z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ realizuje szczegółowo analizując wszystkie ujawnione przez stronę dane dotyczące jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej. Powyższe potwierdza jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in wyrok NSA z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt I GSK 343/21), z którego wynika, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to znaczy, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. W postępowaniu toczącym się wskutek wniosku o umorzenie należności z tytułu składek to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa obowiązek współdziałania z organem na okoliczność wykazania, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia. (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13,). Warunkiem skuteczności wniosku o umorzenie jest jednak wykazanie realnej sytuacji wnioskodawcy stosownym materiałem dowodowym we współdziałaniu z organem (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 764/18).

W ocenie Sądu przedstawione okoliczności są wystarczające do uznania, że w sprawie doszło do wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ przy ocenie stanu sprawy z punktu widzenia przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności w sposób szczegółowy przeanalizował sytuację finansową i życiową słusznie wskazując na łączny dochód gospodarstwa domowego.

Reasumując, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest przesłanek określonych przepisami art. 28 ust 3a u.s.u.s. i rozporządzenia. W przypadku skarżącego nie miały miejsca sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia mającego wpływ na możliwości płatnicze i możliwości pozyskiwania dochodów (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Nie wystąpiła również sytuacja określona w § 3 ust.

1 pkt 3 rozporządzenia, która pozwala umorzyć należności z tytułu składek w przypadku wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka rodziny, ograniczającej bądź całkowicie uniemożliwiającej zarobkowanie zobowiązanemu lub - w przypadku choroby członka rodziny - powodującej konieczność sprawowania opieki, która wyklucza zobowiązanemu możliwość zarobkowania.

Należy podkreślić, że nie można oczekiwać od ZUS, by wniosek o umorzenie rozpatrywany był pod kątem wsparcia socjalnego. ZUS - w przeciwieństwie do jednostek pomocy społecznej - nie jest bowiem instytucją wspierającą osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, dlatego instytucja umorzenia winna się sprowadzać jedynie do sytuacji wyjątkowych. Natomiast na dłużniku jako płatniku składek winno ciążyć poszukiwanie sposobu poprawy jego sytuacji finansowej.

Skarżący w trakcie postępowania przed ZUS nie wskazywał, że korzysta ze środków pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Korzystanie z form wsparcia, jakie oferuje pomoc społeczna nie jest obowiązkowe, jednak dla prowadzącego postępowanie organu stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dana osoba znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jej dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes

publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Podkreślić należy że działalność gospodarcza jest obarczona ryzykiem osoby ją prowadzącej, na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Natomiast ZUS ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności. Ich publicznoprawny charakter oraz cele, na które są przeznaczone, obligują ZUS do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. W przypadku, gdy świadczenia w postaci składek nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Trudno zatem oczekiwać, by ZUS uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie osób niepłacących należności.

Powodu dla uchylenia decyzji nie mogły też stanowić powoływane przez skarżącego okoliczności związane z powstaniem zaległości czy też przekazywaniem składem pomiędzy ZUS a OFE. Okoliczności te nie były i nie mogły być objęte przedmiotem niniejszego postępowania.

Końcowo natomiast podnieść należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez sąd może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.