I SA/Po 662/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 06 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 20 maja 2022 r. oddalił skargę W. M. na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu ruchomości, dokonane protokołem z 10 sierpnia 2016 r., uzupełnionym 14 kwietnia 2022 r. oraz protokołem z 14 kwietnia 2022 r.

Przedstawiając przebieg postępowania organ wskazał, że na podstawie decyzji z dnia 21 lipca 2016 r. w dniu 29 lipca 2016 r. wystawił zarządzenie zabezpieczenia nr [...] obejmujące podatek od towarów i usług za okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r., na kwotę [...]zł. Zarządzenia zabezpieczenia zostały doręczone 1 sierpnia 2016 r. W dniu 10 sierpnia 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego ruchomości - samochodu osobowego [...], rok produkcji [...]. Protokół zajęcia strona odebrała w tym samym dniu.

Na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 stycznia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] 21 marca 2022 r. wystawił tytuły wykonawcze nr: [...] - obejmujący należności za okres od 1 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. oraz [...] - obejmujący należności za okres od 1 września 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.

Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone wraz z zawiadomieniem z 23 marca 2022 r. Przedmiotowym pismem organ egzekucyjny zawiadomił również, że zajęcie zabezpieczające ruchomości z 10 sierpnia 2016 r., dokonane na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 29 lipca 2016 r. nr [...], przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem 21 marca 2022 r. Zawiadomienie doręczono stronie 25 marca 2022 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze w dniu 14 kwietnia 2022 r. m. in. sporządził protokoły:

1. zajęcia ruchomości - ładowarki teleskopowej [...], rok produkcji [...],

2. uzupełniający do zajęcia z 10 sierpnia 2016 r., dotyczący zajęcia samochodu osobowego marki [...], oznaczając wartości szacunkową ruchomości.

Jak wynika z protokołów, egzekucji podlega należność w wysokości [...] zł. Protokoły zostały doręczone stronie w dniu ich sporządzenia, tj. 14 kwietnia 2022 r.

Pismem z 21 kwietnia 2022 r. W. M. złożył skargę na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), na dokonane w dniu 14 kwietnia 2022 r. czynności egzekucyjne, tj. zajęcie samochodu oraz ładowarki teleskopowej. Strona zarzuciła naruszenie art. 154 § 1 pkt. 4 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej: "O.p.") w części dotyczącej przedawnionego zobowiązania za okres od kwietnia do listopada 2014 r.

W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 7 stycznia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zawiadomił Dyrektora Izby Skarbowej, w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji nr [...], o terminach przedawnienia zobowiązań. Zgodnie z przedstawionym pismem zaległości za okres od maja do listopada 2014 r. przedawniły się w dniu 26 lutego 2022 r., a zaległość za grudzień 2014 r. ulegnie przedawnieniu w marcu 2023 r. Strona wskazała, że złożenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 20 stycznia 2022 r. w dniu 3 marca 2022 r. zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania tylko za grudzień 2014 r. Mając na uwadze powyższe, strona wniosła o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] – w całości oraz na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - w części dotyczącej okresów od września do listopada 2014 r.

W piśmie uzupełniającym z 14 maja 2022 r. strona podkreśliła, że organ egzekucyjny nie bada zasadności merytorycznej podstawy wystawienia tytułów wykonawczych. Jednakże, ma obowiązek badania z urzędu dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Zobowiązany wskazał, że w skardze w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśniono i uzasadniono stopień naruszenia ustawy, poprzez prowadzenie egzekucji w stosunku do przedawnionego zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od maja do listopada 2014 r.

Powołanym na wstępie postanowieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że z uwagi na niekonkurencyjność środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego. Skarga nie może obejmować prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego.

W zażaleniu z dnia 26 maja 2022 r. strona wniosła o uchylenie dokonanych w dniu 14 kwietnia 2022 r. czynności egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów regulujących procedurę zastosowania czynności egzekucyjnej. O wszystkich działaniach organu egzekucyjnego strona była prawidłowo informowana, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zgłoszony zarzut przedawnienia nie podlega kontroli w ramach postępowania skargowego.

W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ubocznie organ zaznaczył, że strona skorzystała z przysługującego prawa i pismem z dnia 2 czerwca 2022 r. złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W tej kwestii organ I instancji zajął stanowisko w postanowieniu z 29 czerwca 2022 r. odrzucając zgłoszony zarzut.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r. Dyrektor Izby Skarbowej uzupełnił postanowienie w zakresie pouczenia.

W skardze z dnia 11 sierpnia 2022 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył postanowienie z 6 lipca 2022 r. i 15 lipca 2022 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień Dyrektora Izby Skarbowej z 6 lipca 2022 r. i 15 lipca 2022 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 20 maja 2022 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie norm prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, art. 11 oraz art. 75 § 1 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej: "K.p.a."), poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zaś nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych w sprawie dowodów w tym nie przeprowadzenie badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji;

2. art. 54 § 1 pkt 1 w zw. z art. 29 § u.p.e.a., poprzez przeprowadzenie czynności egzekucyjnych z ruchomości z naruszeniem ustawy, tj. egzekwowania niewymagalnego zobowiązania z pominięciem badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji;

3. art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez przeprowadzenie czynności egzekucyjnych z ruchomości z naruszeniem ustawy, tj. braku badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji przedawnionego zobowiązania podatkowego;

4. art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że jest związany granicami środka zaskarżenia i nie jest zobowiązany do zbadania dopuszczalności egzekucji oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w przypadku stwierdzenia, że tytuł wykonawczy nie spełnia warunków określonych w art. 27 u.p.e.a. w sytuacji, gdy organ rozpoznający zażalenie jest zobowiązany do usunięcia wszelkich naruszeń prawa materialnego i procesowego, których dopuścił się organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca rozwinęła argumentację zarzutów.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.").

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do art. 134 P.p.s.a.

Stosownie do art. 54 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym:

1. oddala skargę na czynność egzekucyjną;

2. uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną:

a. w całości

b. w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.

Zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie. § 6. W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny:

1. uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;

2. usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.

Z przepisów art. 54 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Zgodnie z art. 166b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I oraz art. 168d. W świetle poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle ww. przepisu, w postępowaniu zabezpieczającym stosowanie przepisów odpowiednio oznacza, iż wskazane w art. 166b u.p.e.a. przepisy mają zastosowanie, lecz z niezbędnymi modyfikacjami, podyktowanymi specyfiką postępowania zabezpieczającego. Zajęcie zabezpieczające, dokonane przez organ egzekucyjny, nie zmierza bowiem do wykonania obowiązku, ale jedynie zabezpiecza jego realizację w przyszłości. Jego cel jest odmienny od celu zajęcia egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku. Na rozróżnienie obu zajęć wskazuje jednoznacznie art. 154 § 4 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 3650/16 – wszystkie powołane orzeczenia dostępnie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]).

Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi na czynności organu egzekucyjnego, jak słusznie dostrzegły organy, jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie mogą być rozważane inne okoliczności, w tym np. istnienie egzekwowanego obowiązku, czy przedawnienie. Powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają również odpowiednio zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające ze względu na treść art. 166b u.p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. np. wyroki WSA w Warszawie: z 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07; z 3 grudnia 2007 r., III SA/Wa 1580/07). Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z art. 164 § 1 u.p.e.a., środkiem zabezpieczającym w postępowaniu zabezpieczającym, dotyczącym należności pieniężnych, jest zajęcie ruchomości.

Na gruncie badanej sprawy prawidłowo organy stwierdziły, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy podkreślić, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce wtoku postępowania egzekucyjnego. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III FSK 247/21).

W przypadku, gdy podstawą wniesienia skargi jest naruszenie przepisów ustawy, ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego od strony formalnoprawnej, które odnoszą się do prawidłowości przeprowadzenia skarżonej czynności egzekucyjnej. Badając zasadność skargi, organ winien więc ograniczyć się do kontroli zgodności z prawem konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej i to jedynie do jej aspektu formalnego (tj. zgodności z przepisami u.p.e.a. regulującymi sposób i formę dokonania danej czynności), a nie merytorycznego (tj. zasadności egzekucji). W ramach skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny ocenia wówczas prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. II FSK 2594/13). Z tego względu w ramach rozpoznania zażalenia w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną nie podlega kontroli argument dotyczący przedawnienia zobowiązania, jak również badanie dopuszczalności wszczęcia egzekucji przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Kwestie te mogą być podnoszone w ramach złożonych zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a. Z prawa do wniesienia zarzutów strona skarżąca skorzystała. Jak wskazał NSA w wyroku z 10 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 313/21 skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne stanowi środek zaskarżenia zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Służy ona możliwości kwestionowania zgodności z prawem czynności egzekucyjnych oraz czynności zabezpieczających organu egzekucyjnego. Może przy tym dotyczyć czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, na które nie przysługują inne przewidziane prawem środki ochrony. Wskutek skargi na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może podnosić okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane złożeniem przez stronę skarżącą skargi na dokonanie czynności egzekucyjnych z naruszeniem ustawy. Z tego względu prawidłowo organ odwoławczy zweryfikował, czy dokonanie przedmiotowej czynności egzekucyjnej nastąpiło z naruszeniem ustawy. Podkreślić zatem należy, że postępowanie nie było prowadzone w oparciu o art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. W świetle powyższego nie można również stwierdzić naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a.

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] dokonał zajęcia samochodu osobowego (zainicjowane wcześniej zajęciem dokonanym na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 29 lipca 2016 r.) oraz zajęcia ładowarki teleskopowej. Na tą okoliczność organ egzekucyjny sporządził w dniu 14 kwietnia 2022 r. protokoły zajęcia i odbioru ruchomości. Protokoły te są zgodne ze wzorem określonym rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i P. Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 26) i zawierają wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 w zw. z § 4 u.p.e.a. Protokoły zostały doręczone stronie w dniu ich sporządzenia. Zajęcia zostały dokonane na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 21 marca 2022 r. nr [...] i nr [...]. Tytuły wykonawcze są zgodne ze wzorem określonym w załączniku nr [...] do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 176 ze zm.), zostały prawidłowo wypełnione przez wierzyciela i zawierają wszystkie wymagane prawem elementy. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono stronie w dniu 25 marca 2022 r.

Powyższe oznacza, że egzekucja została prawidłowo wszczęta w dniu 25 marca 2022 r., na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a, który stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów regulujących procedurę zastosowania czynności egzekucyjnej. Dokonując oceny prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych oraz odnosząc się do treści skargi i zażalenia w świetle obowiązujących uregulowań prawnych i orzecznictwa sądowego organ odwoławczy stwierdził, że podniesione przez stronę skarżącą argumenty nie zawierają przesłanek do uwzględnienia zażalenia. O wszystkich działaniach organu egzekucyjnego skarżący był prawidłowo informowany, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zgłoszony przez stronę skarżącą zarzut przedawnienia i braku zbadania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie podlega kontroli w ramach postępowania skargowego. W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Reasumując Sąd stwierdza, że organy działały zgodnie z zasadami prowadzenia postępowania określonymi m. in. w art. 7 i art. 11 oraz art. 77 K.p.a., mającymi odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. W sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a w wydanym rozstrzygnięciu wskazały fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a także wyjaśniły podstawę prawną rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższe oznacza, że organy działały zgodnie z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.