I SA/Po 378/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne w administracji skierowane do majątku A z siedzibą w P (dalej jako: "spółka", "zobowiązana", "skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] z [...], [...] z [...], [...] z [...], wystawionych przez Prezydenta Miasta, obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, w łącznej kwocie należności głównej [...] plus należne odsetki za zwłokę i koszty upomnienia.

W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostało zobowiązanej spółce [...].

Spółka pismami z [...], uzupełnionymi pismem z [...], złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Przedmiotowe zarzuty wniesione zostały w oparciu o przesłankę nieistnienia dochodzonego obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...], wezwał Prezydenta Miasta do przedstawienia stanowiska wierzyciela w zakresie wniesionych zarzutów i jednocześnie, zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów oraz zawiadomieniem wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej spółki prowadzonej przez B.

Pismem z [...] spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B dokonaną zawiadomieniem z [...]. W uzasadnieniu wskazano, że czynności egzekucyjne dokonane zostały z naruszeniem art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 45 § 1 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 54 § 5 u.p.e.a. oddalił skargę. Organ egzekucyjny wskazał, że zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego dokonał bez naruszenia zasad prowadzenia egzekucji, gdyż dokonane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W dalszej części uzasadnienia organ egzekucyjny stwierdził, że kwestionowanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz istnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, czy też wskazanie na błąd co do osoby zobowiązanego i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. są okolicznościami, które mogły stanowić podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ wskazał, że takie zarzuty spółka wniosła pismem z [...], uzupełnionym pismem z [...]. Organ wyjaśnił, że powyższe zarzuty zostaną rozpoznane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego po otrzymaniu ostatecznych postanowień wierzyciela w sprawie.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z [...] wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie: art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.,

- poprzez przystąpienie do egzekucji, w przypadku kiedy tytuły wykonawcze o nr [...], [...] nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.;

-art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez brak odstąpienia od egzekucji przez organ egzekucyjny, bowiem w niniejszej sprawie nie istniało zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości oraz w podatku rolnym wobec zobowiązanego, gdyż nie jest on podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatnikiem podatku rolnego, a także zaszedł błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż zobowiązany nie jest w niniejszej sprawie podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatnikiem podatku rolnego, bowiem nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu,

- art. 6, art.7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie: zasady praworządności z uwagi na brak zweryfikowania, czy tytuł wykonawczy będący podstawą dokonania czynności egzekucyjnej został wydany zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a., zasady budzenia zaufania do organów publicznych z uwagi na brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych przez spółkę, wydanie zaskarżonego postanowienia bez weryfikacji prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela.

Spółka wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po zapoznaniu się z materiałem zebranym w sprawie oraz po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powtórzył argumentację przedstawioną przez organ I instancji i stwierdził, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z dyspozycją art. 67 i art. 80 u.p.e.a. Organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ wyjaśnił, że kwestionowanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz istnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, czy też wskazanie na błąd co do osoby zobowiązanego są okolicznościami, które mogły stanowić podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Organ stwierdził, że zobowiązana spółka takie zarzuty wniosła pismami z [...], które są przedmiotem odrębnego postępowania.

A z siedzibą w P, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów:

1. art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji, w przypadku kiedy wystąpiły przesłanki do odmowy wszczęcia egzekucji administracyjnej;

2. art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez brak odstąpienia od egzekucji przez organ egzekucyjny, bowiem w niniejszej sprawie:

a) nie istniało zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości oraz w podatku rolnym wobec skarżącej, bowiem nie jest ona podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, a także

b) zaszedł błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż skarżąca nie jest w niniejszej sprawie podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatnikiem podatku rolnego, bowiem nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu;

3. art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe określenie przez organ egzekucyjny podstaw wnoszenia skargi na czynności egzekucyjne;

4. art. 6, art.7, art. 8 § 1, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a., art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., art. 45 § 1 u.p.e.a., art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy materialnej, zasady budzenia zaufania do organów publicznych oraz zasady przekonywania, z uwagi na:

a) brak zweryfikowania, czy możliwe jest wszczęcie egzekucji na podstawie art. 29 u.p.e.a., ani czy wystąpiły przesłanki odstąpienia od egzekucji;

b) brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu oraz błędne uzasadnienie postanowienia;

c) niewłaściwe uznanie, że skarżąca oparła swoje zarzuty o naruszenie art. 33 u.p.e.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (por. art. 54 § 4 u.p.e.a.). W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (por. art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (por. art. 54 § 5a u.p.e.a.).

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się w sposób jednolity, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonane przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego dokonaną zawiadomieniem z [...], nr [...], polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B.

Sąd analizując przebieg zaskarżonych czynności egzekucyjnych, nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Elementy konieczne, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu, określone zostały w art. 67 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, to zgodnie z treścią art. 67 § 2a u.p.e.a.:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer Pesel lub NIP zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;

3) zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Stosownie do art. 67 § 2b u.p.e.a. doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia. Stosując ten środek egzekucyjny, na podstawie art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego, zobowiązanego. Na podstawie art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie przedmiotowego rachunku bankowego stało się skuteczne z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, czyli w dniu [...]. Zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do banku, organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązaną spółkę o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając zobowiązanej w dniu [...] przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułów wykonawczych.

W ocenie Sądu, w kontekście ww. przepisów, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej zostało dokonane w sposób prawidłowy. Sporządzone przez organ zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zawiera wszelkie wymagane elementy. Sporządzone przez organ pismo zawiera także stosowne pouczenia. Czynność egzekucyjna została zatem dokonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i art. 80 u.p.e.a. Z wyżej wskazanych powodów, nie doszło do naruszenia przepisów regulujących procedurę zastosowanego środka egzekucyjnego.

Sąd odnosząc się natomiast bezpośrednio do podniesionych w przedmiotowej skardze zarzutów, dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, tj. nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, wskazuje, na co już wcześniej zwrócił uwagę, że skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. może być wnoszona wyłącznie na czynności egzekucyjne, tj. czynności o charakterze wykonawczym. Podnoszone zatem przez skarżącą okoliczności nie mogły stanowić skutecznej podstawy zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środki prawne przysługujące zobowiązanemu w toku postępowania egzekucyjnego skonstruowane zostały na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, iż zarzuty i okoliczności stanowiące przedmiot danego środka prawnego nie mogą być jednocześnie przedmiotem innego środka prawnego. Kwestionowanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz istnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, czy też wskazanie na błąd co do osoby zobowiązanego i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. są okolicznościami, które stanowiły podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z akt sprawy takie zarzuty zobowiązana spółka wniosła pismami z dnia [...] i są one przedmiotem odrębnego postępowania. W ocenie Sądu z powyższych względów należy uznać, że organ egzekucyjny zasadnie przyjął, że zarzuty wniesionej przez skarżącą spółkę skargi na czynność zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B – ex difinitione nie były uzasadnione. Wpisywały się bowiem w podstawy odrębnego środka prawnego – zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego – z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurencyjnym z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 568/09, publ. jw.).

W kwestii naruszenia przepisu art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. należy wskazać również na treść przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a., obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny. Warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej jest to, aby obowiązek wynikał z decyzji lub postanowień właściwych organów albo bezpośrednio z przepisu prawa. Badanie, o którym mowa, nie może przekraczać granic wyznaczonych przez art. 29 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn.. akt II OSK 1413/16). Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny dokonał takiego wstępnego, formalnego badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zbadał czy tytuły wykonawcze nr: [...], [...], [...] zostały prawidłowo wystawione, pod względem formalnym, co zostało potwierdzone nadaniem stosownych klauzul w dniu [...].

Wobec powyższego w ocenie Sądu podniesione w skardze naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a., art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a., art. 45 § 1 u.p.e.a., art. 54 § 1 u.p.e.a., należało uznać za niezasadne. Należy bowiem podkreślić, że badanie merytoryczne zarzutów podniesionych przez skarżącą tj.: brak dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz nieistnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym, czy też błędu co do osoby zobowiązanego i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., stanowiłoby rażące naruszenie zasady niekonkurencyjności środków prawnych.

Podsumowując, w ocenie Sądu, argumenty podniesione w skardze są niezasadne. Sąd nie dopatrzył się także w sprawie z urzędu innych naruszeń mogących powodować uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.