I SA/Po 271/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. M., R. M., P. M. oraz P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 lutego 2022 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy [...] z 09 sierpnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...]- zł [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z 01 lutego 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając m.in. na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 75 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") po rozpoznaniu odwołania P. , B. , P. , R. M. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 09 sierpnia 2021 r. nr [...]

Ww. decyzją Wójt Gminy [...] na podstawie art. 98a ust. 1, 1a i 1b, art. 148 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 234 ze zm., dalej jako: "u.g.n."), art. 104 i art. 127 K.p.a. oraz Uchwały Rady Gminy [...] z dnia 14 kwietnia 2005 r. Nr [...] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości

1. ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł na rzecz P. M. (udział Ľ) z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zapisanej w KW [...] spowodowanej zatwierdzeniem projektu podziału działki nr [...], o pow. 0,2921 ha, arkusz mapy [...], obręb P.,

2. ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł na rzecz B. M. (udział Ľ) z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zapisanej w KW [...] spowodowanej zatwierdzeniem projektu podziału działki nr [...], o pow. 0,2921 ha, arkusz mapy [...], obręb P.,

3. ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł na rzecz P. M. (udział Ľ) z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zapisanej w KW [...] spowodowanej zatwierdzeniem projektu podziału działki nr [...], o pow. 0,2921 ha, arkusz mapy [...], obręb P.,

[...]. ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł na rzecz R. M. (udział Ľ) z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zapisanej w KW [...] spowodowanej zatwierdzeniem projektu podziału działki nr [...], o pow. 0,2921 ha, arkusz mapy [...], obręb P..

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na wniosek P. M., B. M., P. M. i R. M. będących na dzień wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału współwłaścicielami dzielonej nieruchomości położonej w gm. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka [...], obręb P., zapisanej w KW [...], Wójt Gminy [...] decyzja z dnia 29 kwietnia 2019 r. zatwierdził projekt podziału tej nieruchomości. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 31 maja 2019 r.

Organ I instancji powołał przepisy art. 98a ust. 1 i 1a, ust. 1b, art. 4 pkt 16 i 17, art. 151 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 156 ust. 3, art. 175 ust. 1 u.g.n. Organ wskazał, że zgodnie z Uchwałą Rady Gminy [...] z dnia 14 kwietnia 2005 r. Nr 276/XL/2005 w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości, stawka procentowa tej opłaty wynosi 25% różnicy wartości nieruchomości przed podziałem, a wartością po jej podziale.

Organ wskazał, że z operatu szacunkowego z 7 czerwca 2021 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. G. wynika, że dla określenia wartości rynkowej, zastosowano podejście porównawcze, t.j. metodę porównywania parami. Biegły przyjął do porównania nieruchomości podobne, które są porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Biegły wskazał, że różnice wynikające z indywidualnych cech nieruchomości szacowanej oraz nieruchomości przyjętych jako nieruchomości podobne uwzględniono w obliczeniach. Biegły analizę rynku przeprowadził na podstawie cech rynkowych nieruchomości, t.j. takich cech, które wpływają na poziom cen na danym rynku nieruchomości. Cechy rynkowe oddziałują na cechy rynkowe w niejednakowy sposób – w związku z tym określono dla nich różne wagi (przyjmując założenie, że wartość rynkowa szacowanej nieruchomości znajduje się pomiędzy ceną minimalną, a ceną maksymalną cen transakcyjnych nieruchomości znajdujących się w bazie danych obiektów porównawczych. W celu określenia wartości rynkowej przedmiotu wyceny analizie poddany został lokalny rynek nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Do wyceny przyjęto transakcje nieruchomościami gruntowymi, niezabudowanymi przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i drogi wewnętrzne, o zbliżonych uwarunkowaniach lokalizacyjnych i zawartych w okresie od początku 2017 r. Taki dobór próby porównawczej najlepiej odzwierciedla stan rynku w okresie dokonanego podziału. Przyjęte do porównań wg przeznaczenia pod zabudowę mieszkaniową transakcje nieruchomościami podobnymi nie budzą wątpliwości w odniesieniu do ich podobieństwa do nieruchomość wycenianej, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na wartość nieruchomości. Analiza zaobserwowanych transakcji nie wykazała zmian cen na skutek upływu czasu, wobec powyższego w obliczeniach pominięto wpływ czasu na ceny transakcyjne.

Organ stwierdził, że biegły w sposób dokładny określił cechy rynkowe wpływające na wartość nieruchomości, t.j. lokalizacja, dostępność komunikacyjna, otoczenie, w dalszej kolejności dokonał oceny wielkości wpływu tych cech na zróżnicowanie cen transakcyjnych poprzez przyjęcie odpowiednich wag procentowych dla poszczególnych cech. W wycenie nieruchomości przed i po podziale dla cechy lokalizacja przyjęta została waga -45%, dla cechy ograniczenia zaś -30%, dla cechy uzbrojenie -25%.

Organ stwierdził, że operat szacunkowy wskazuje wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale, a w konsekwencji różnicę tych wartości stanowiącą podstawę określenia opłaty adiacenckiej. Organ wyjaśnił, że ustalenie tej opłaty następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Organ stwierdził, że według operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, wartość nieruchomości, przed dokonaniem podziału wynosiła [...] zł, po dokonaniu podziału wartość nieruchomości wynosi [...] zł (jako suma wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania wchodzących w skład nieruchomości podlegających podziałowi). Podział nieruchomości spowodował zatem wzrost wartości nieruchomości o [...], stawka opłaty adiacenckiej wynosi 25% wzrostu wartości, w związku z powyższym wysokość opłaty adiacenckiej wynosi [...] zł, która została podzielona zgodnie z udziałami poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Organ ocenił, że sporządzony operat szacunkowy jest spójny, logiczny i zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane prawem. Przyjęte przez rzeczoznawcę podejście wyceny i zastosowane metody szacowania odpowiadają przepisom prawa. Organ uznał, że został on sporządzony zgodnie z art. 7, art. 151 – 158 u.g.n. oraz § 56 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

W odwołaniu od ww. decyzji pełnomocnik skarżących wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, t.j. art. 6 w zw. z art. 10 K.p.a. z uwagi na odstąpienie od zasady działania organów administracji publicznej na podstawie prawa, przejawiającej się w odebraniu stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu poprzez:

- nieudostępnienie pełnomocnikowi akt sprawy – wglądu do kluczowego jej załatwienia dowodu – operatu szacunkowego,

- odebranie pełnomocnikowi prawa do wypowiedzenia się w ramach tzw. ostatniego słowa przed wydaniem decyzji,

- pominięcie pełnomocnika:

- art. 6 w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. z uwagi na odstąpienie od zasady doręczania pism pełnomocnikowi,

- art. 7 w zw. z art. 73 § 1 i § 3 K.p.a. z uwagi na odebranie pełnomocnikowi strony prawa do zapoznania się z kluczowym dla sprawy dowodem – operatem szacunkowym pomimo złożenia wniosku o jego udostepnienie za pośrednictwem platformy ePUAP,

- art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. z uwagi na dowolną ocenę materiału dowodowego, w konsekwencji której organ przyjął, iż operat szacunkowy jest dokumentem wiarygodnym, podczas gdy zawiera on szereg nieprawidłowości i błędów logicznych.

Pełnomocnik wniósł na podstawie art. 140 w zw. z art. 10 i art. 73 § 1 K.p.a. o przesłanie w formie elektronicznej operatu szacunkowego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji, bowiem nie otrzymał go od organu I instancji i nie dysponuje dokumentem kompletnym i w pełni czytelnym.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozwinął argumentację i dodatkowo podniósł zarzuty dotyczące operatu szacunkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia 1 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, że odwołanie okazało się nieuzasadnione. SKO podkreśliło, że wobec przekazania przez organ drogą elektroniczną skanu operatu stronom postępowania, zarzut naruszenia przepisów procesowych należy uznać za nieuprawniony. Organ wskazał również, że w wyniku odwołania uzupełniono postępowanie dowodowe na etapie postępowania odwoławczego poprzez złożenie przez rzeczoznawcę na żądanie Kolegium dodatkowych wyjaśnień dot. zarzutów podniesionych w odwołaniu, a także innych wątpliwości wobec operatu szacunkowego.

Organ wskazał, że wartość nieruchomości przed podziałem oraz po podziale została określona przez rzeczoznawcę majątkowego w sporządzonym na zlecenie organu operacie szacunkowym. W ocenie SKO sporządzony w sprawie operat szacunkowy jest opracowany rzetelnie, sporządzony zgodnie z przepisami oraz zasadami sztuki. Wycena rzeczoznawcy poparta została obszernym uzasadnieniem wyboru metodologii oraz należytą analizą właściwego rynku nieruchomości. W ocenie Kolegium dobrane przez rzeczoznawcę transakcje nie budzą wątpliwości, co do podobieństwa nieruchomości i są zgodne z zasadami wyceny.

SKO stwierdziło również, że operat szacunkowy sporządzony został prawidłowo, odpowiada ustawowym wymogom i może stanowić dowód w sprawie.

W skardze 10 marca 2021 r. skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego , wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...]- zł, rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 6 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. wobec odebrania stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu,

- art. 7 w zw. z art. 80 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez dowolną ocenę operatu szacunkowego, w konsekwencji, której organ uznał, iż dowód ten może być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy zawiera on liczne nieprawidłowości i błędy logiczne w argumentacji,

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej z uwagi na:

- niepowiadomienie strony o uzupełnieniu postępowania dowodowego,

- odebrania prawa strony do tzw. ostatniego słowa, przed wydaniem decyzji,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j.:

- art. 153 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 16 u.g.n. poprzez przyjęcie, iż określenie wartości nieruchomości wycenianej dokonano w oparciu o nieruchomości podobne, podczas gdy przyjęte nieruchomości nie spełniają cech podobieństwa,

- art. 8a ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że zachodzą podstawy do ustalenia opłaty adiacenckiej w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznych podstaw do przyjęcia, iż podział nieruchomości skarżących spowodował wzrost jej wartości.

Pełnomocnik skarżących uzasadnił ww. zarzuty.

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wstrzymało z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji z dnia 1 lutego 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lutego 2022 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r. w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zaszła konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, co zostanie niżej omówione.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 98a ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Art. 146 ust. 1a u.g.n. stanowi, że ustalenie opłaty adiacenciej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Stosownie do art. 156 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Operat szacunkowy stanowi zatem główny dowód w sprawie o ustalenie opłaty adiacenckiej.

Wobec sformułowania przez skarżących zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:

- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,

- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,

- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).

Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności wskazać należy, że w toku postępowania organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad postępowania administracyjnego, które zostały uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym m.in. zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.), zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.), a także zasad dotyczących doręczania pism urzędowych (m.in. art. 40 § 2 K.p.a.), zasad dotyczących umożliwienia udziału pełnomocnikowi w postępowaniu administracyjnym (art. 32 K.p.a.), jak i zasad dotyczących udostępniania akt (art. 73 § 1 i 3 K.p.a.).

Zgodnie z zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organy administracji są zobowiązane do przestrzegania przepisów prawa i do działania na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dochodzenie do ustalenia prawdy obiektywnej, powinno odbywać się według reguł postepowania dowodowego. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co wynika z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte postanowieniem z 10 maja 2021 r., zgodnie z którym organ I instancji zawiadomił skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb P. o pow. 0,2921 ha. Odpis postanowienia doręczono skarżącym. Organ powołał rzeczoznawcę majątkowego K. G. jako biegłego w postępowaniu w sprawie ustalenia wzrostu wartości nieruchomości. Biegły sporządził w dniu 7 czerwca 2021 r. operat szacunkowy. Organ I instancji pismem z 25 czerwca 2021 r. zawiadomił skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości. Jednocześnie organ powiadomił skarżących, że możliwe jest zrzeczenie się przez strony prawa zapoznania się z aktami lub złożenie wniosku o udostępnienie przedmiotowych akt drogą elektroniczną na wskazany adres poczty elektronicznej. Pismo doręczono skarżącym. Z załączonego do akt sprawy wydruku ze strony [...] wynika, że do pracownika Urzędu w [...] wpłynęło podziękowanie od R. M. z 30 czerwca 2021 r. stanowiące odpowiedź na wiadomość, że w nawiązaniu do rozmowy telefonicznej przesłano skan operatu szacunkowego dot. dz. Nr [...], obr. P. . W dniu 6 lipca 2022 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęło pismo radcy prawnego M. K., w którym wskazał, że na podstawie art. 32 K.p.a. zgłasza się do niniejszego postępowania w charakterze pełnomocnika skarżących. Pełnomocnik w piśmie tym wniósł o doręczenie kopii operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę w formie elektronicznej na adres ePUAP albo na adres e-mail. Do pisma załączył pełnomocnictwa z dnia 02 lipca 2021 r. do reprezentowania skarżących. Na adres e-mailowy pełnomocnika skarżących pracownik Urzędu Gminy [...] pismem z 07 lipca 2021 r. wezwał pełnomocnika o przesłanie potwierdzenia opłaty skarbowej z tytułu udzielonych pełnomocnictw. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że nie przesłano pełnomocnikowi kopii operatu szacunkowego, nie zawiadomiono pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ I instancji wydał natomiast decyzję z dnia 9 sierpnia 2021 r., którą ustalił opłatę adiacencką, przy czym decyzję doręczono skarżącym z pominięciem ustanowionego przez nich pełnomocnika. Od tej decyzji pełnomocnik stron wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że odwołanie okazało się nieuzasadnione. Kolegium wskazało m.in, że drogą elektroniczną przekazano skan operatu szacunkowego stronom postępowania. Ponadto SKO podkreśliło, że w wyniku odwołania uzupełniono postępowanie dowodowe na etapie postępowania odwoławczego poprzez złożenie przez rzeczoznawcę na żądanie Kolegium dodatkowych wyjaśnień dot. zarzutów podniesionych w odwołaniu, a także innych wątpliwości wobec operatu szacunkowego.

Sąd zauważa, że w momencie ustanowienia przez skarżących w postępowaniu przed organem I instancji pełnomocnika, uzyskał on uprawnienie do występowania przed organem w sprawie. W takim przypadku organ był zobowiązany do prowadzenia postępowania z udziałem pełnomocnika, gdyż okoliczność ta wynika z przepisu art. 32 K.p.a., w świetle którego strona może działać przez pełnomocnika. Następnie z przepisów o doręczeniach wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (por. art. 40 § 2 K.p.a.). Tymczasem z akt sprawy wynika jedynie, że organ I instancji na e-mail pełnomocnika wysłał wezwanie o przesłanie potwierdzenia opłaty skarbowej z tytułu udzielonych pełnomocnictw. Organ w ogóle nie ustosunkował się natomiast do żądania pełnomocnika skarżących o przesłanie kopii operatu szacunkowego. Tym samym organ uniemożliwił pełnomocnikowi skarżących możliwość zapoznania się z operatem szacunkowym. Następnie organ I instancji wydał decyzję, którą przesłał na adres skarżących. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie pominięcie przez organ I instancji pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym. Organ I instancji swoim działaniem uniemożliwił pełnomocnikowi skarżących zapoznanie się z głównym dowodem w sprawie, a zatem pełnomocnik nie miał możliwości wypowiedzenia się co do ww. dowodu. W tych okolicznościach pełnomocnik nie mógł ustosunkować się do kluczowego dowodu w sprawie, t.j. do operatu szacunkowego. Pełnomocnik nie miał zatem możliwości, wbrew stanowisku jakie zostało zawarte w decyzji organu II instancji, wystąpienia z kontroperatem. Pełnomocnik nie miał możliwości przedłożenia takiego przeciwdowodu w sprawie. Zauważyć w tym miejscu należy, że strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa.

Pełnomocnik w odwołaniu wskazał, że przesłany przez organ odpis operatu szacunkowego na skrzynkę mailową jednego ze skarżących jest mało czytelny, niewyraźny i że nie dysponuje dokumentem kompletnym i w pełni czytelnym. Pełnomocnik w odwołaniu ponownie wniósł o przesłanie kopii operatu szacunkowego w formie elektronicznej na adres ePUAP. Jak wynika z akt sprawy organ II instancji nie przesłał pełnomocnikowi kopii operatu szacunkowego. Ponadto organ II instancji nie przesłał pełnomocnikowi pisma rzeczoznawcy majątkowego z dnia 20 stycznia 2022 r, w którym biegły ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Organ odwoławczy nie zawiadomił również pełnomocnika o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w trakcie postępowania odwoławczego dowodów w sprawie, t.j. pisma biegłego z dnia 20 stycznia 2022 r.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na pominięcie pełnomocnika w sprawie, nieudostępnienie pełnomocnikowi akt sprawy, w tym m.in. wglądu do kompletnego operatu szacunkowego, jak i do pisma biegłego z dnia 20 stycznia 2022 r. stanowiącego odpowiedź na zarzuty podniesione w odwołaniu, odebranie pełnomocnikowi możliwość wypowiedzenia co do zebranych materiałów dowodowych zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i organem II instancji, odstąpienie przez organ I instancji od zasady doręczania pism pełnomocnikowi, doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, t.j. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, jak i zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, jak i do naruszenia takich przepisów jak art. 32 K.p.a, art. 40 § 2 K.p.a., art. 73 § 1 i 3 K.p.a., przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Z uwagi na uchybienia przepisom postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie miał możliwości ustosunkowania się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Ponownie prowadząc postępowanie organy administracji uwzględnią przedstawione powyżej rozważania prawne oraz wynikające z nich wskazania co do dalszego postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).