I SA/Op 172/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 3 kwietnia 2023 r., nr 117/2023 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 oddala skargę.

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. S. (dalej określany jako: Strona, Skarżący) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej w skrócie: Dyrektor OR ARiMR) z 3 kwietnia 2023 r., nr 117/20223, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022r. poz. 2157 ze zm.) [dalej: ustawa o ARiMR] oraz na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm. zwana dalej ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z 2 stycznia 2023 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący 19 kwietnia 2022 r. zwrócił się za pośrednictwem IacsPlus do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, zgłaszając do płatnosci grunty o powierzchni [...] ha. Do płatności Strona wskazała między innymi działki ewidencyjne o numerach a, b i c.

W dniu 31 maja 2022 r. do siedziby organu prowadzącego postępowanie wpłynęła zmiana do powyższego wniosku, w ktorej strona zadeklarowała do jednolitej płaności obszarowej grutny o powierzchni [...] ha. Wśród zgłoszonych do płatności działek znajdowała się m.in. działka ewidencyjna nr d o powierzchni [...] ha.

Wezwaniem z 6 września 2022 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie zwrócił się do wnioskodawcy o wyjaśnienie nieścisłości dotyczących działki ewidencyjnej nr d (konflikt kontroli krzyżowej, w wyniku której ustalono, że działka nr d została zgłoszona do płatności przez innego producenta rolnego – A. W.). Nadto wezwaniem z 6 września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie zwrócił się także do A. W. o wyjaśnienie nieścisłości dotyczących działki ewidencyjnej nr d.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z 12 września 2023 r., skarżący oświadczył, że jest jedynym właścicielem działki ewidencyjnej nr e –co wynika z aktu notarialnego nr [...].

Z kolei A. W. w piśmie z 14 września 2023 r. oświadczył między innymi, że powyższą działkę faktycznie użytkował od jesieni 2021 roku. Wskazał, że na owym obszarze uprawiany był rzepak ozimy, a plon uzyskany z tej uprawy został przez niego zebrany.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia złożone przez A. W., organ I instacnji wezwał ponownie skarżącego do złożenia wyjaśnień odnoszących się do działki ewidencyjnej nr d.

W odpowiedzi na wezwanie, 4 października 2023 r. w organie stawili się skarżacy M. S. wraz z żoną E. S., którzy oświadczyli między innymi, że 30 maja 2022 r byli użytkownikami spornej działki, na podstawie aktu notarialnego z 30 maja 2022 r. Rep. nr [...]. Oświadczenie zostało zawarte w dokumencie zatytułowanym notatka służbowa, który został podpisany przez skarżącego i jego żonę.

Z dokumentu tego wynika również, iż skarżący i jego żona oświadczyli, że w okresie, tj. od 30 maja 2022 r. do dnia złożenia oświadczenia, to oni decydowali o profilu działalności, sposobie użytkowania spornej działki. Jednocześnie z oświadczeń ich wynika, że nie mieli oni wiedzy o: rodzaju zabiegów agrotechnicznych wykonywanych roku 2021/2022, danych osoby wykonujących orkę oraz innych pracach polowych wykonywanych na działce ewidencyjnej nr d. Po zbiorze rzepaku ozimego, co miało miejsce 1 sierpnia 2022 r. Państwo S. przeprowadzili osobiście prace polowe na wskazanej działce. Nadto skarżący – M. S. przedstawił umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego rep. nr [...] z 30 maja 2022 r. dotyczącą działki nr d.

Nadto w ww. notace służbowej zawarto oświadczenie skarżącego i jego żony, z którego wynikało, że po wielokrotnym zasięganiu informacji telefonicznej, zostali wprowadzeni w błąd przez pracowika Agencji, że płatności przysługują im również do tej działki. Jednocześnie wskazali, że z posiadanych przez nich informacji uzyskanych z Urzędu Miejskiego w Namysłowie wynika, że poprzedni dzierżawca działki, po zakończeniu umowy dzierżawy w 2021 r. bezumownie dokonywał zabiegów agrotechnicznych, uprawiał i obsiał działkę rzepakiem ozimym, i tak samo było w 2022 r., kiedy to skarżący i jego żona nabyli 30 maja 2023 r. przedmiotową działkę. Wskazali, że dzierżawca dokonał bezpodstawnego zbioru rzepaku bez porozumienia z właścicielami działki, sprzedał ten rzepak i otrzymał za niego zapłatę. Podnieśli, że było to bezprawne wejście na cudzą własność bez porozumienia. Nadto podali, że w wyniku tych działań ponieśli straty, ponieważ nie mogli zasiać kukurydzy w maju, gdyż rósł tam już rzepak ozimy.

Z kolei A. W. w piśmie z 14 września 2022 r. wskazał, że działkę będącą przedmiotem podwójnego zadeklarowania użytkował bezumownie od Gminy Namysłów, o czym władze Gminy wiedziały. Wyjaśnił, że działka ta została wystawiona do przetargu w maju 202 r., w którym uczestniczył, jednak postępowanie przetargowe wygrał inny rolnik i na dzień 31 maja 2023 r. stał się właścicielem działki. Podał także, że działkę faktycznie użytkował od jesieni 2021 r., na działce zasiany był rzepak ozimy, który został przez niego zebrany latem 2022 r., a po zebraniu plonu opuścił działkę.

Decyzją nr 0161-2022-002284 z 2 stycznia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie przyznał skarżącemu – M. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 8167,66 złotych. W uzasadnieniu podkreślono, że nie przyznano płatności w odniesieniu do gruntów rolnych usytuowanych na działce ewidencyjnej nr d, gdyż opisany teren nie był użytkowany rolniczo przez wnioskodawcę na dzień 31 maja 2022 roku.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący – M. S. złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, w którym szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Podniósł, że nie miał świadomości, iż płatności należą się faktycznemu użytkownikowi terenów objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Zaskarżoną decyzja z 3 kwietnia 2023 r., nr 117/2022, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z 2 stycznia 2023 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego zostały stwierdzone w odniesieniu do działki ewidencyjnej o nr d, która została zgłsozona do płantości przez dwóch odręnych producentów rolnych. W związku z powyższym organ I instancji zobowiązany był ustalić, który z producentów rolnych był faktycznym użytkownikiem spornej działek. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji. Wskazał, że warunkiem ubiegania się o płatności bezpośrednie jest m.in. zgłoszenie do płatności gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Dokonując analizy powyższych kwestii organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W ocenie organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że sporna działka nie była użytkowana w dniu 31 maja 2022 r. przez skarżącego – M. S. Na ten dzień wnioskodawca nie był – zdaniem organu - faktycznym posiadaczem owego obszaru w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich, choć z pewnością był właścicielem działki ewidencyjnej nr d. Organ wskazywał, iż w świetle obowiązujących przepisów prawnych, status właściciela, z perspektywy płatności bezpośrednich, nie jest wystarczający do przyznania płatności, gdyż trzeba badać, kto w ww. dniu był użytkownikiem danego obszaru. Organ podnosił, że z perspektywy niniejszej sprawy kluczowego znaczenia nabiera regulacja zawarta w treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stanowiąca, że płatności są przyznawane jedynie do gruntów będących w posiadaniu rolnika na ostatni dzień maja roku, w którym wystąpiono z wnioskiem o płatność. Wskazywał, że w nauce prawa administracyjnego, cywilnego, a także w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgoda co do tego, iż posiadanie nie jest tożsame z własnością. Posiadaczem i właścicielem w tym samym czasie mogą być dwie, niezależne osoby. Posiadanie jest kategorią faktyczną. Posiadaczem jest osoba, która faktycznie włada rzeczą, ale niekoniecznie jest jej właścicielem. Oczywiście często w praktyce właściciel jest jednocześnie posiadaczem, ale mogą zdarzyć się takie sytuacje jak w przedmiotowej sprawie, że posiadaczowi nie przysługuje prawo własności. Możliwy jest wręcz scenariusz, w którym płatności będą się należały bezumownemu użytkownikowi, bowiem zgodnie z warunkami ogólnymi przyznawania płatności przysługują one posiadaczowi nieruchomości.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący nie był użytkownikiem spornej działki w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich. Organ odwoławczy za wiarygodne uznał, twierdzenia A. W. złożone 14 września 2022 r., z których wynikało, że na dzień 31 maja 2022 r. to on był użytkownikiem spornego obszaru. W ocenie organu, nie budziło wątpliwości, że to właśnie A. W. dokonał siewu rzepaku ozimego oraz przeprowadził zbiór plonów w 2022 r. Organ argumentował, że zasady prawidłowej gospodarki agrotechnicznej oraz doświadczenia życiowego pokazują, iż zbiory tego typu okrywy roślinnej prowadzone są późnym latem (z pewnością ma to miejsce po maju roku następującego po roku dokonania siewu). Powyższe koresponduje z wyjaśnieniami skarżącego – M. S., utrwalonymi w notatce z 4 października 2022 roku. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że nie miał wiedzy, kto wykonywał w kluczowym okresie 2022 r. prace polowe. Organ podniósł, że mając na względzie, że początkowo strona wyjaśniała, iż na 31 maja 2022 r. była użytkownikiem spornego obszaru, to jednak w tym zakresie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu nie dał wiary tymże wyjaśnieniom, bowiem jest to stwierdzenie ogólne, które nie koresponduje z dalszym, bardziej szczegółowym fragmentem wyjaśnień. Z wyjaśnień złożonych przez stronę wynika jedynie powierzchowna wiedza na temat rodzaju uprawy. Informacje tego typu mogła mieć każda osoba trzecia, która zapoznała się rodzajem okrywy roślinnej (nawet bez wchodzenia w pole). Konkretna wiedza strony na temat prac polowych dotyczy dopiero okresu od 1 sierpnia 2022 r. Fakt użytkowania terenu przez innego producenta w 2022 r. potwierdza również treść pisma odwoławczego, w którym podkreślono, iż z pola w 2022 r. bezumownie korzystała osoba trzecia. Organ akcentował, że dla badanej sprawy bez znaczenia są relacje natury właścicielskiej pomiędzy faktycznym użytkownikiem a stroną postępowania. Są to bowiem zagadnienia natury cywilnej, które ewentualnie mogą zostać rozstrzygnięte przez sąd powszechny. Rolą Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie, a także organu odwoławczego, było natomiast ustalenie faktycznego użytkownika spornych terenów, co uczyniono i co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Organ podkreślał, że skoro wnioskodawca nie użytkował na dzień 31 maja 2022 r. działki ewidencyjnej nr d, to ów obszar nie mógł być podstawą płatności za 2022 r. Dalszą konsekwencją była konieczność zastosowania redukcji pomocy finansowej, zgodnie z art. 19a rozporządzenia nr 640/2014. Organ odwoławczy wskazał, że zweryfikował także sposób wyliczenia płatności, zastosowane stawki tychże płatności, a także prawidłowość przeprowadzonych działań matematycznych, które doprowadziły do ustalenia ostatecznej wysokości płatności. Także w tym zakresie nie dopatrzono się żadnych uchybień. Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowa kwestia w rozstrzygnięciu organu I instancji została wyjaśniona przejrzyście logicznie i nie budzi żadnych wątpliwości. Organ podkreślił przy tym, że istotne jest, że odwołujący nie kwestionował decyzji w odniesieniu do omawianego zagadnienia. Dlatego organ odwoławczy wskazał, iż przyjmuje opisane działania o charakterze matematycznym za swoje, odstępując od ich powielania w decyzji, tym bardziej, że zarówno w odniesieniu do deklarowanej powierzchni rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z żądaniem strony wyrażonym we wniosku.

Organ wskazał również, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, których wystąpienie umożliwia odstąpienie od stosowania kar administracyjnych. Organ wskazywał, że z pewnością charakter uchybienia prowadzi do wniosku, że nie jest ono wynikiem działania siły wyższej (przyczyną jest nieużytkowanie działki ewidencyjnej nr d), nie wynika też z oczywistego błędu strony, ani tym bardziej organu. Ponadto strona nie dowiodła, że nie była w stanie wykryć zaistniałej nieścisłości. Dodatkowo niezgodność nie jest nieznaczna (progi powyżej których, powstaje obowiązek zastosowania sankcji określono w przywołanych przepisach unijnych). Organ wskazywał również, że nie określono w przepisach innych przypadków pozwalających na odstąpienie od stosowania sankcji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazywał, że wnioskodawca nie wykazał, iż został wprowadzony w błąd przez pracownika organu. Ograniczenie się do gołosłownych zapewnień jest - zdaniem organu - niewystarczające, w szczególności uwzględniając treść art. 3 ust. 3 ustawy (przesunięcie ciężaru dowodowego na stronę postępowania administracyjnego). Organ uwypuklał, że na etapie występowania z wnioskiem strona złożyła oświadczenie, iż znane są jej zasady przyznawania płatności. Ponadto z pisma organu I instancji z 7 marca 2023 r. jasno wynika, że producent nie był informowany przez pracowników o zasadach przyznawania płatności do działki, która nie była jeszcze w jego posiadaniu. Nawet gdyby przyjąć, czego strona nie wykazała, że rozmowa z pracownikami miała miejsce, to dla sprawy jej treść nie ma znaczenia, gdyż odbyła się ona już po dniu wystosowania do strony wezwania do złożenia wyjaśnień (informacji o nieprawidłowości), a nawet po wydaniu decyzji przez organ niższego stopnia. Zważywszy na to, że po dniu poinformowania producenta o nieprawidłowości, nie ma on możliwości wycofania się z deklaracji (zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 809/2014), w omawianym układzie, nawet gdyby wnioskodawca powziął wówczas informacje o uchybieniu, fakt ten nie miałby znaczenia dla kierunku już podjętego rozstrzygnięcia. Dodatkowo organ podkreślał, iż okoliczność w postaci przysługiwania płatności jedynie faktycznemu użytkownikowi występuje w przepisach od wielu lat i jest jedynym z podstawowych warunków płatności. Nie do pogodzenia z zasadami doświadczenia życiowego, jest udzielenie przez doświadczonego pracownika informacji w kształcie przedstawionym przez stronę. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że wnioskodawca nie zadał precyzyjnie pytania (nie rozróżnił kwestii własności od faktycznego użytkowania). Świadczyć o tym może między innymi fakt, że w odpowiedzi na pierwsze wezwanie do złożenia wyjaśnień strona złożyła oświadczenie o tym, iż jest jedynym właścicielem spornego obszaru.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w Opolu z 3 kwietnia 2024 r., Nr 117/2023. W treści skargi, wskazał, że ponieważ nie zgadza się z tą decyzją, to wnosi o jej zmianę poprzez uchylenie oraz przyznanie płatności w całości bez potrąceń. Podkreślał, że w Akcie Notarialnym Repetytorium numer [...] sporządzonym 30 maja 2022 r. w obecności K. H., działającej w imieniu Gminy Namysłów, jako Umowa Sprzedaży działki Nr e o obszarze [...] ha położonej w miejscowości K., gmina W., widnieje zapis (strona 2) "opisana wyżej nieruchomość nie jest obciążona żadnymi ograniczeniami prawnymi na rzecz osób trzecich ani ograniczeniami w rozporządzaniu nią, nie jest przedmiotem dzierżawy w całości lub w części, jak też nie zostały wszczęte żadne egzekucje", jednak w jego ocenie było to błędne wskazanie, bowiem ww. działkę bezumownie rolniczo użytkował A. W. Podnosił, że jak wynika z powyższego Urząd Miasta i Gminy Namysłów wprowadził go w błąd, ponieważ w tym czasie działkę Nr e użytkował rolniczo bezumowny dzierżawca A. W. Tym samym poprzez takie działania, jednej i drugiej strony, poniósł szkodę, ponieważ nie mógł dokonać uprawy zakupionego gruntu rolnego, obsiewając go w maju kukurydzą. Zatem nie niszcząc zasiewów rzepaku ozimego A. W., bezumownego dzierżawcy, poniósł z tego tytułu karę i szkodę finansową. Podkreślał, że przedmiotem prawa własności jest możność spokojnego korzystania z rzeczy i rozporządzania nią przez właściciela w sposób i w granicach określonych przez prawo i zasady współżycia społecznego. Art. 140 Kodeksu cywilnego przyznaje właścicielowi uprawnienie do posiadania rzeczy, korzystania z niej i rozporządzania nią samemu, a więc z wyłączeniem innych osób. Zatem osoby trzecie mają obowiązek biernego poszanowania cudzego prawa własności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że decyzja jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa, zaś argumenty podniesione w skardze, nie mogą stanowić podstawy do jej uwzględnienia. Organ podkreślał, że w skardze skarżący powtórzył w istocie argumentację zawartą w piśmie odwoławczym, podnosząc dodatkowo, że sporny grunt obsiany był na wiosnę 2022 r. kukurydzą. Jednakże w świetle dotychczas zebranego materiału dowodowego (uprawa rzepaku zebrana przez innego producenta), posiłkując się zasadami prawidłowej gospodarki agrotechnicznej, takie działanie wiązałoby się z koniecznością zniszczenia uprawy rzepaku, który bez wątpienia występował na spornym gruncie w okresie wiosennym. Organ podnosił, że przywołana okoliczność nie była podnoszona na żadnym etapie postępowania administracyjnego. Dopiero w skardze do WSA w Opolu ten fakt został przywołany, jednak poza gołosłownymi zapewnieniami w żaden sposób go nie udowodniono, pomimo przeniesienia na stronę postępowania obowiązku dowodowego (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). W aktach sprawy znajdują się dowody pokazujące, iż w powyższym okresie na spornym gruncie występowała uprawa rzepaku, o czym szeroko była mowa w skarżonym rozstrzygnięciu. W związku z tym Dyrektor Oddziału Regionalnego podtrzymał stanowisko wynikające z zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego.

Na rozprawie w dniu 15 września 2022 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. Z kolei organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej jako: p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził bowiem nieprawidłowości, zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jak i w zakresie zastosowania do niego odpowiednich przepisów prawa związanych z przyznaniem (odmową przyznania) płatności bezpośredniej do działki nr d. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

W tym miejscu Sąd podkreśla, iż kontroli w ramach niniejszego postępowania polega decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z 3 kwietnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Namysłowie z 2 stycznia 2023 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r.

Z akt sprawy wynika, że strona złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Do płatności strona wskazała między innymi działkę ewidencyjną nr d. Organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu płatności związanej z działką nr d uznając, że w okresie, którego dotyczył wniosek o płatność, tj. na dzień 31 maja 2022 r., skarżący nie użytkował rolniczo przedmiotowej działki, co w konsekwencji miało wpływ na wysokość płatności bezpośredniej przyznanej skarżącemu (skarżący zgłosił do płatności przedmiotową działkę) i stało się osią sporu. Powyższe miało też wpływ na wysokość płatności, która została pomniejszenia sankcyjnie na podstawie art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) z 11 marca 2014 r. 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014". Jednocześnie organ wskazał, że w sprawie brak jest przesłanek faktycznych do zastosowania art. 77 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013",.

Następnie decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, z czym nie zgodził się skarżący.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym znajdującym zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które miałyby istotny wpływ na wynik tego postępowania. Natomiast spór, co do ewnetulanego naruszenia przepisow prawa cywilnego, bezpodstawnego i bezumownego korzytsania z działki nabytej przez skarżącego 30 maja 2022 r., czy też ewentualnego naruszanie prawa wlasności skarżącego, a także ewnetulane kwestie odszkodowacze z tym związane, pozostają poza gestią organów rozpatrujacych wniosek o płatnosć, a spór w tym zakresie był rozstrzygnięty pomiędzy zainteresownymi podmiotami, czy też podmiotem, który owe szkody wyrządził, poza ramami niniejszego postępownia.

W niniejszej sprawie, jak prawidłowo wskazują organy, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przepisy wykonawcze prawa europejskiego, prawidłowo wskazane przez organy administracji w zaskarżonych decyzjach.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (zwanego dalej rozporządzeniem 1307/2013), będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 h; nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z treści przepisów wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się co do zasady przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W tym miejscu zdaniem Sądu należy zwrócić szczególną uwagę na przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, które modyfikują owe ogólne zasady postępowania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ustawie o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, niektóre z zasady postępowania określone w ww. przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023, poz. 775 z poźn. zm.), uległy bowiem znacznemu ograniczeniu. Jedna z najistotniejszych modyfikacji została zawarta w art. 3 ust. 3 tej ustawy. W myśl bowiem art. 3 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, dotyczących płatności bezpośrednich są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle powyższego, w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że w postępowaniach dotyczących przyznania płatności, sam obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Stanowi to istotną modyfikację ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Jak wynika z powyższego, ustawodawca nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, przyjmując zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także brak obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie. Podkreślić przy tym należy, iż jednym z warunków uzyskania płatności jest oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności (wyrok z 20 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Kr 982/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 757/17). Natomiast przepisy art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie użytkowania przez beneficjenta działki rolniczej ( por. wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21). W postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich to strona została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Organ ocenia zebrany materiał dowodowy, a w istocie to na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do uzyskania takiej płatności. To wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności, tj. faktycznie nimi władał i rolniczo gospodarował na tych gruntach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 614/18, wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 982/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 217/21).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżący kwestionował ustalenia organu odnoszące się do użytkowania przez niego działki nr d. Przypomnieć również należy, że warunkiem ubiegania się o płatności bezpośrednie jest m.in. zgłoszenie do płatności gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył 19 kwietnia 2022 r. wniosek o przyznanie mu płatności bezpośredniej. We wniosku tym skarżący nie wykazał działki nr d, której wówczas jeszcze nie był właścicielem.

Działka ta została zgłoszona do płatności bezpośrednich przez innego producenta rolnego – A. W., który jesienią 2021 r. faktycznie użytkował tą działkę, zasiał na niej rzepak ozimy i zebrał plon z tej działki latem 2022 r.

Z akt sprawy wynika również, że w maju 2022 r. działka nr e, której właścicielem była Gmina Namysłów, została wystawiona do sprzedaży w trybie przetargowym. W wyniku zakończenia procedury przetargowej, działką tę, na podstawie aktu notarialnego z 30 maja 2022 r. nabył skarżący wraz żoną, a następnie 31 maja 2022 r. skarżący zmienił złożony wczesniej wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, wnioskując o przyznanie płatności także do działki nr d o powierzchni [...] ha. Powyższe podwóje zadelarowanie tej samej działki przez dwoch rożnych producentow rolnych, zostało dostrzeżone przez organy w ramach administracyjnej kontroli krzyżowej. W związku z czym obie strony konfliktu kontroli krzyżowej zostały wezwane przez organ do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania wskazał, że spełnia on warunki przyznania płatności do działki n d, ponieważ nabył jej własność na podstawie aktu notarialnego z 30 maja 2022 r.

Z kolei z oświadczeń A. W. wynikało, że to on faktycznie użytkował przedmiotową działkę, która była wówczas własnością Gminy Namysłów. Wyjaśnił, że działka była użytkowana bezumownie, ale Gmina posiadała o tym wiedzę. Podał, że od jesieni 2021 r. faktycznie użytkował działkę, zasiał na niej rzepak ozimy. Wskazywał również, że to on zebrał plon z działki, a po zebraniu plonu opuścił działkę, ponieważ miała ona nowego właściciela.

Zauważyć nadto należy, że okoliczności związane z ustaleniami faktycznymi, nie były w istocie kwestionowane przez skarżącego, który w istocie przyznał, że nieruchomości tej znajdował się rzepak ozimy, jednak nie posiadał on w dniu zakupu wiedzy na ten temat, bowiem z oświadczeń Gminy i zapisów umowy sprzedaży nieruchomości wynikało, że jest ona wolna od wszelkich obciążeń.

W ocenie Sądu organy prawidłowo wywiodły, że płatności bezpośrednie przysługuja osobie będącej posiadaczem gruntu rolnego (właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą, zastawnikiem lub w inny sposób je wykorzystuje) oraz że pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne w rozumieniu ustawy o systemie wsparcia bezpośredniego.

W nawiązaniu do powyższego, zdaniem Sądu, organy słusznie przyjęły, że warunkiem ubiegania się o płatności jest faktyczne użytkowanie danych gruntów, Następnie dokonały, oceny owego rolniczego użytkowania przez obie strony konfliktu kontroli krzyżowej. W ocenie Sądu, analiza całego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, dawała organom podstawę do ustalenia, iż skarżący nie był faktycznym użytkownikiem spornej działki na dzień 31 maja 2022 r. Materiał dowodowy zgromadzony w tym zakresie przez organ I instancji był spójny, logiczny. Wyjaśnienia skarżącego opierały się w istocie na fakcie nabycia nieruchomości 30 maja 2022 r., a zatem zaledwie na 1 dzień przed 31 maja 2022 r., tj. terminem , o którym mowa w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Skarżący, mimo że nabył działkę 30 maja 2022 r. (co nie było kwestionowane przez organy), nie podjął do dnia 31 maja 2022 r., faktycznej działalności rolniczej na tej działce. Przez podjęcie działalności rolniczej należy rozumieć całość czynności rolniczych zmierzających do rozpoczęcia uprawy, tj. od przygotowania gruntu pod uprawę, zasiew, nawożenie, ochronę roślin oraz zbiór płodów rolnych. Zasadnie też organy podnosiły, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności, nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu k.c., ale należy je również rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1037/20, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 283/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1562/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/WA 1742/08). Nie budzi wątpliwości, że przesłanką przyznania płatności obszarowej, w świetle brzmienia art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest niewątpliwie posiadanie działki rolnej w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Podkreślić jednak należy, że cywilistyczne pojęcie "posiadania" nie w pełni pokrywa się zakresowo z pojęciem rolniczego użytkowania gruntu, niezbędnego dla uzyskania płatności obszarowych. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 573/18 wskazano, że z uwagi na treść art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, odwołanie się do terminologii cywilistycznej w zakresie rozróżnienia posiadania samoistnego i posiadania zależnego jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy o płatności do tych samych działek występują jednocześnie właściciel i użytkownik.

W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, uznać należało, że organy prawidłowo oceniły, że takie czynności, świadczące o rolniczym wykorzystywaniu nieruchomości, nie zostały podjęte przez skarżącego do dnia 31 maja 2022 r. Przy takim ujęciu użytkowania, jako przesłanki posiadania, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący - w odniesieniu do spornej działki - faktycznie nie użytkował jej w powyższym znaczeniu. Zdaniem Sądu, rozumowanie przedstawione przez organy, znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym. Organy poddały analizie cały materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, w sposób wyczerpujący odniosły się do zarzutów podnoszonych w toku postępowania.

Jednocześnie należy podkreślić, że organy nie zakwestionowały, że skarżący nabył przedmiotową nieruchomości 30 maja 2022 r. Uznały jedynie, na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy, że na dzień 31 maja 2021 r. użytkownikiem faktycznym owego terenu był inny producent rolny, gdyż to on od jesieni 2021 r. faktycznie, aczkolwiek bez zawarcia z ówczesnym właścicielem działki, użytkował działkę nr d, zasiał na niej rzepak ozimy, a owo rolne użytkowania miało charakter ciągły i nieprzerwany i trwało, aż do zbioru uprawy, latem 2022 r.

W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Na mocy art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyjęto też zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do braku ich wykorzystania rolniczego przez skarżącego na dzień 31 maja 2022 r. Skarżący nie wykazał bowiem, aby wykonywał na tym obszarze jakiekolwiek czynności faktyczne mające charakter rolniczego korzystania.

Przechodząc z kolei do przesłanek pozwalających na nienaliczanie kary administracyjnej, o których mowa w art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, w ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował przesłanki wynikające z treści tej normy prawnej. W myśl art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 nie nakłada się kar administracyjnych, w przypadku gdy:

a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;

b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;

c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu, w przypadku gdy błąd nie mógł być w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;

d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

e) niezgodność jest nieznaczna, w tym również gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit. b);

f) zachodzą inne przypadki, w których nie jest właściwe nakładanie kary, które mają zostać określone przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit. b).

Co prawda rozporządzenie nr 640/2014 utraciło moc na podstawie rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. U. UE. L.2022.183.12 z 8 lipca 2022), jednakże zgodnie z art. 13 lit. a) tegoż aktu prawnego obowiązuje ono nadal do wniosków o przyznanie pomocy w odniesieniu do płatności bezpośrednich, złożonych przed dniem 1 stycznia 2023 roku.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego.Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.

W myśl art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar. Zdaniem Sąu organ prawidłowo wyliczył kwotę płatności przysługujących skarżącemu oraz prawidłowo zastosował zmniejszenia sankcyjne.

W ocenie Sądu organ także prawidłowo przeanalizowała przesłanki art. 77 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, których wystąpienie umożliwia odstąpienie od stosowania kar administracyjnych. Zdaniem Sądu organ zasadnie wywiódł, że z pewnością charakter uchybienia prowadzi do wniosku, że nie jest ono wynikiem działania siły wyższej (przyczyną jest nieużytkowanie działki ewidencyjnej nr d). W tym miejscu zdaniem Sądu należy podkreslić, że co prawda, w sytuacji, gdy rolnik nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Chodzi zatem o to, czy dane zdarzenie powodujące ową niezgodność, było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Aby ustalić, że dane zdarzenie jest siłą wyższą muszą być spełnione łącznie wszystkie powyższe przesłanki. Nadto zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Stosownie do art. 2 ust. 2 lit. c powołanego rozporządzenia, "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w przypadku poważnej klęski żywiołowej, powodującej duże szkody w gospodarstwie rolnym. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżący podjął takie czynności, a nadto w toku postępowania skarżący na takie okoliczności nie powoływał się. Jednocześnie podkreślić należy, iż skarżący nabył prawo własności nieruchomości i dochowując należytej staranności, zobowiązany był, do zweryfikowania faktycznego jej stanu. Składając bowiem wniosek o przyznanie płatności oświadcza on bowiem o zgodności złożonego wniosku ze stanem faktycznym. Nie można bowiem, w ocenie Sądu, zaakceptować sytuacji, w której składający wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich jako użytkownik rolniczy danego obszaru, nie posiada jakiejkolwiek wiedzy faktycznym wykorzystaniu tego obszaru. W ocenie Sądu, gdyby skarżący podjął minimalny wysiłek i dokonał fizycznych oględzin działki, przed objęciem jej wnioskiem o przyznanie płatności bezpośredniej, z pewnością dostrzegłby, że jest ona użytkowana rolniczo przez inny podmiot, bowiem uprawa rzepaku w maju jest już łatwo dostrzegalna gołym okiem.

W ocenie Sądu, zasitniała sytuacja, nie wynikała też z oczywistego błędu Strony, ani tym bardziej organu. Strona nie dowiodła w żaden, że nie była w stanie wykryć zaistniałej nieścisłości. Jak już wskazano powyzej, gdyby skarżący dochował należytej staraności i dokonał fizycznych oględzin działki, przed objęciem jej wnioskiem o przyznanie płatności bezpośredniej, z pewnością dostrzegłby, że jest ona użytkowana rolniczo przez inny podmiot, bowiem uprawa rzepaku w maju jest już łatwo dostrzegalna gołym okiem.

Odnosząc się do zarzutow ocylujących wokół udzielenia przez pracowników Agencji błednych ustnych informacji, co do możliwoci ubiegania się przez skarżącego o dopłaty również do nowonabytej działi, Sąd wskazuje, że podnoszonę przez skarżacego okolicznosci nie znajdują potwierdzenia w przedłozonych Sądowi aktach sprawy. Skarżący nie wykazał, iż został wprowadzony w błąd przez pracownika organu. Ograniczenie się do gołosłownych zapewnień jest niewystarczające, w szczególności uwzględniając treść art. 3 ust. 3 ustawy (przesunięcie ciężaru dowodowego na stronę postępowania administracyjnego). Podkreslić również należy , że na etapie występowania z wnioskiem atrona złożyła oświadczenie, iż znane są jej zasady przyznawania płatności. Nato obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania, co w konsekwencji czyniłoby z organu pełnomocnika strony i to do strony należała decyzji o zgłoszeniu do płatności działki, nabytej dzień wcześniej bez wcześniejszego zweryfikownia jej rzeczywistego stanu. Nadto należy zwróić uwagę, że skoro skarżący twierdzi, że składając wniosek o przyznanie płatności nie posiadał wiedzy, że działkę użytkuje faktycznie inny podmiot (został bowiem wprowadzony w bład przez Gminę), to trudno w konsekwencji przyjąć, że pracownik Agencji udzielił skarżacemu błędnej informacji, w sytuacji gdy skarżący nie wskazał, że działka jest faktycznie użytkowana rolniczo przez inny podmiot.

Dodatkowo powstała niezgodność nie jest nieznaczna (progi powyżej których powstaje obowiązek zastosowania sankcji określono w przywołanych przepisach unijnych).

Nadto w nie określono w przepisach innych przypadków pozwalających na odstąpienie od stosowania sankcji. Zatem, w ocenie Sądu, analiza przeprowadzona przez organy w tym zakresie była prawidłowa i miała charakter kompletny.

Podsumowując, Sąd podkreśla, że sprawa została oceniona przez pryzmat okoliczności sprawy mających bezpośredni wpływ na przyznanie płatności bezpośrednich, a Sąd dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, zobowiązany był do oceny motywów organów będących podstawą tego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy. Materiał ten nie dawał, w ocenie Sądu, podstawy do przyjęcia, iż na dzień 31 maja 2022 r., działka nr d była użytkowana rolniczo przez skarżącego, który nabył prawo jej własności zaledwie dzień wcześniej, a przed tą datą nie podejmował na tej działce żadnych czynności, co więcej w okresie od jesieni 2021 r. działka ta była faktycznie użytkowana przez innego producenta rolnego, który założył na tej działce uprawę rzepaku ozimego i zebrał z niej plon latem 2022 r. Skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń organów ani wysokości przyznanych płatności. Należy jednak stwierdzić, że ustalenia faktyczne dotyczące powierzchni uprawnionych do płatności, jak i wyliczenie wysokości poszczególnych płatności są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Prawidłowo zastosowane zostały także przepisy prawa materialnego, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarówno ustalenia faktyczne, jak i powołane przez organ przepisy zostały przytoczone w części wstępnej uzasadnienia. Postępowanie w sprawie przyznania płatności rozpoczyna się na wniosek rolnika i to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że poza oceną organów i w konsekwencji także oceną Sądu w ramach niniejszego postępowania, pozostać musiały kwestie związane z okolicznościami, które doprowadziły do sporu z organem, jak kwestie związane z bezumownym korzystaniem z działki przez innego rolnika, kwestie odszkodowawcze itp. Jak już wskazywano powyżej, istotne i decydujące był fakt, że ogół okoliczności sprawy ustalonych przez organ nie pozwala na uznanie, że to skarżący w dniu 31 maja 2022 r. pozostawał użytkownikiem spornej działki. Skarżący, powołał się jedynie na fakt nabycia prawa własności działki, nie przedstawił natomiast żadnych innych wiarygodnych dowodów, które podważałyby tak ustalony przez organ stan faktyczny.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.

Informacyjne Sąd wskazuje, że orzeczenia krajowych sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.