I SA/Ol 438/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska Protokolant starszy referent Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 11 września 2023r., nr 218/OR14/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.

Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako organ, ARMiR) decyzją z dnia 11 września 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, producentowi rolnemu G. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako strona, skarżąca, spółka).

Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że 30 maja 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] strona złożyła wniosek, w którym zadeklarowano powierzchnię gruntów rolnych [...] ha i wnioskowano m.in. o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności uzupełniającej (UPP). W dniu 30 czerwca 2023 roku Kierownik BP ARiMR w [...] wydał decyzję Nr [...] w której odmówił przyznania stronie wskazanych płatności ze względu na stworzenie sztucznych warunków celem uzyskania większej płatności. Ponieważ strona nie otrzymała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. odmówiono przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Organ II instancji utrzymując decyzję organu I instancji w mocy podkreślił, że zasady udzielania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy zostały określone w ww. rozporządzeniu z dnia 27 stycznia 2015 r. Zgodnie z § 13zt ust. 1 rozporządzenia w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu (m.in.): 3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 3a) który dokonał sprzedaży pszenicy, gryki łub kukurydzy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 14 kwietnia 2023 r.; 4) który złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. organ podkreślił, że treść § 13zt ust. 6 pkt 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. jasno wskazuje, iż aby otrzymać pomoc finansową dla producenta rolnego, który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku pszenicy, gryki lub kukurydzy spowodowanej agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy należy otrzymać płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. na podstawie pozytywnej deklaratoryjnej decyzji, warunkującej nabycie praw w postaci uprawnienia do otrzymania płatności bezpośrednich.

W skardze do Sądu strona zaskarżyła decyzję organu w całości i zarzuciła naruszenie:

prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa, które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy,

art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - przez niewywiązanie się przez Organ z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez: niezebranie całego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny - co doprowadziło do błędnego uznania, iż decyzja odmawiająca płatności ekologicznej nie narusza prawa,

art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie przez organ postępowania pomimo, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

2. obrazę prawa materialnego, tj.

1) art. 3 ust 3 in fine ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 202Ir., poz. 2114 ze zm.) poprzez:

- naruszenie dyrektywy proceduralnej nakazującej organom administracji publicznej wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w niniejszej sprawie wiązało się z błędnym przyjęciem założenia, że G. Sp. z o.o. nie otrzymało płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok, podczas gdy w obrocie prawnym nie ma ostatecznych i prawomocnych decyzji o odmowie przyznania odwołującemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok, które mogłyby stanowić podstawę takich twierdzeń,

4) § 13z ust 1-5 w zw. z § 13zt ust 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2015r., poz. 187 ze zm.) poprzez błędne uznanie, że odwołująca się spółka nie spełniła warunków przyznania płatności gdyż nie otrzymała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok, pod czas gdy decyzje o odmowie przyznania odwołującej się spółce płatności są nieostateczne w administracyjnym toku instancji, a co za tym idzie nie wywołały żadnych skutków prawnych i nie mogły stanowić podstawy odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, a do czasu ostateczności decyzji odmownych, postępowanie w niniejszej sprawie powinno zostać zawieszone.

W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji i orzeczenie o kosztach postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentacje w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W myśl § 13zw ust. 1-3 rozporządzenia, w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;

3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

5) (uchylony).

1a. Pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.

2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana do wysokości środków przewidzianych na realizację tej pomocy w planie finansowym Agencji, według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w ust. 3 pkt 1.

3. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana:

1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej;

2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 9.

Zgodnie z § 13zw ust. 7 rozporządzenia do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Ponadto zgodnie z § 13zw ust. 8 rozporządzenia Rady Ministrów wysokość pomocy nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy lub gryki:

1) do której producent rolny otrzymał płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r., pomniejszonej o powierzchnie upraw pszenicy lub gryki, do której przyznano pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1;

2) stanowiącej iloraz liczby ton pszenicy lub gryki wynikającej z załączonych faktur i liczby:

5,5 - w przypadku pszenicy,

1,6 - w przypadku gryki.

Analizując powyższą regulację stwierdzić należy, że wolą prawodawcy było aby wysokość pomocy nie przekroczyła iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy lub gryki do której producent rolny otrzymał płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r. Zatem organy prawidłowo uznały, że przy weryfikacji sprawy podlega wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2022 rok, a także rodzaj i powierzchnia uprawy: pszenica lub gryka. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżący nie otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. W konsekwencji czego zasadnie organy stwierdziły, że nie został spełniony warunek przyznania płatności wynikający z przepisu zawartego w § 13zw rozporządzenia konsekwencją czego jest prawidłowa decyzja o odmowie przyznania skarżącemu pomocy.

Za nieskuteczne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia nieostatecznej decyzji i konieczności zawieszenia postepowania do czasu ostateczności decyzji dotyczących odmowy przyznania płatności bezpośrednich.

Wskazać należy, że decyzja ostateczna to nie zawsze to samo co decyzja wykonalna czy prawomocna. Wykonanie decyzji administracyjnej należy rozumieć szeroko – nie tylko jako czynności podejmowane w celu uzyskania stanu o charakterze przymusowym, określonego w orzeczeniu, ale również o charakterze dobrowolnym. To rezultat wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia. Wykonalność decyzji w praktyce oznacza możliwość zrealizowania uprawnienia przyznanego stronie w tej decyzji lub powinność wykonania obowiązku nałożonego decyzją przez stosowne organy w drodze przymusu, jakim one dysponują, czyli po prostu na drodze postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 130 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji. Decyzja organu I instancji, od której nie zostało wniesione odwołanie albo też decyzja wydana przez organ II instancji w wyniku odwołania podlega wykonaniu. Taka decyzja jest bowiem decyzją ostateczną, a więc wykonalną. Wykonaniu podlegają za to decyzje organu I instancji, w stosunku do której nie zostało wystosowane odwołanie. Decyzją ostateczną, czyli wykonalną, jest też decyzja wydana przez organ II instancji jako wynik odwołania od orzeczenia wcześniejszego.

Z akt sprawy jak i stanowiska strony w żadnym momencie nie wynika by decyzja o odmowie płatności bezpośrednich z 30 czerwca 2023 r. została przez stronę zaskarżona i by toczyło się w tej sprawie postępowanie czy to przed organami czy też przed Sądem.

Zgodnie z art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku przyznawania przedmiotowej pomocy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku i innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprowadzone istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ nie był zatem zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy.

Mając na względzie opisane wyżej odstępstwa procesowe, szczególną rolę wnioskodawcy w tym postępowaniu, który je inicjuje i jednocześnie ponosi ciężar dowodzenia faktów z których wyprowadza korzystne dla siebie skutki - przyznanie pomocy, należy stwierdzić, że w realiach kontrolowanej sprawy strona nie wykazała by decyzja z 30 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania stronie płatności nie podlegała wykonaniu, a co za tym idzie by istniały warunki niezbędne do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.