I SA/Kr 743/23

|Sygn. akt I SA/Kr 743/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w dniu 30 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 czerwca 2023 r. znak: 1201-IEE.7113.2.104.2023.4.AG w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2023r. znak: 1201-IEE.7113.2.104.2023.4.AG Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2023r. nr 180400.71.9058.2023.RED.MStr oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138§1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 775 ze zm.- k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 23§1 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 479 - dalej u.p.e.a. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020r.) w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070).

Postanowienie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie (Dyrektor O/ZUS Kraków) jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku W.G. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 9 marca 2020r. od nr [...] do nr [...] obejmujących należności składkowe za okres od kwietnia 2014r. do listopada 2015r. w kwocie należności głównej 9.080,20 zł.

Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami z dnia 10 marca 2020r. nr [...] i nr [...] o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A organ egzekucyjny wysłał do Zobowiązanego listem poleconym. Zobowiązany nie podjął przesyłki, pomimo dwukrotnego awizowania.

Pismami z 18 kwietnia 2020r. oraz 28 kwietnia 2020r. Zobowiązany zaskarżył "działania ZUS O/KRAKOW", kwestionując zajęcie rachunku bankowego. Zobowiązany zawarł również inne zarzuty związane z "bezprawnym" działaniem organu egzekucyjnego, tj. np. niezakończone postępowanie sądowe w sprawie umorzenia składek oraz w sprawie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Zobowiązany pismem z dnia 5 maja 2020r. złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie skargę "na działania ZUS O/KRAKÓW". W piśmie zarzucił, że nie otrzymał tytułu prawnego, który upoważniałby organ rentowy do zajęcia rachunku bankowego i egzekucji oraz, że organ rentowy kontynuuje egzekucję pomimo prowadzenia postępowania o umorzenie należności.

Organ odwoławczy za pismem z 13 maja 2020r. przekazał powyższą skargę do załatwienia przez organ egzekucyjny jako skargę na czynność egzekucyjną.

Postanowieniem z dnia 22 maja 2020r. nr 180400/71/2493/2020-9451563282-RED-MStr organ egzekucyjny oddalił skargę Zobowiązanego na czynności egzekucyjne oraz odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 6 lipca 2020r. nr 1201-IEE.711.2.108.2020.6.EP utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 października 2021r. sygn. akt I SA/Kr 702/20 uchylił zaskarżone postanowienie organu drugiej instancji. W swoim rozstrzygnięciu Sąd zakwestionował prawidłowość doręczenia Zobowiązanemu tytułów wykonawczych. Organ badając prawidłowość doręczenia tytułów powinien uwzględnić treść art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa sars-cov2 (Dz.U. z 2020r. poz. 695).

Rozpoznając ponownie zażalenie z 4 czerwca 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 8 kwietnia 2022r. nr 1201-IEE.711.3.37.2022.3.AG uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji polecił organowi egzekucyjnemu uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 702/20 i rozstrzygnięcie, czy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na różne wnioski Zobowiązanego, które mogą być traktowane jako skarga na czynności egzekucyjne i polecił organowi egzekucyjnemu precyzyjne wskazanie, który wniosek lub wnioski stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne i wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Rozpoznając ponownie sprawę skargi na czynności egzekucyjne, organ egzekucyjny pismem z 27 kwietnia 2022r. wezwał Zobowiązanego do sprecyzowania pisma z 18 kwietnia 2020r. zatytułowanego "skarga na działania ZUS Kraków, uchylenie decyzji".

Z uwagi na fakt, że Zobowiązany nie odpowiedział jak należy zakwalifikować pismo z 18 kwietnia 2020r., organ egzekucyjny dokonał jego samodzielnej kwalifikacji i zakwalifikował jako skargę na zajęcie rachunku bankowego, a pismo z 28 kwietnia 2020r. jako uzupełnienie powyższej skargi.

Następnie organ egzekucyjny wydał w dniu 21 lipca 2022r. postanowienie umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie wyjaśniające w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny podkreślił, że z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego w dniu 8 kwietnia 2021r. postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stało się bezprzedmiotowe.

Na powyższe postanowienie Zobowiązany złożył zażalenie, podnosząc, że sprawa powinna zostać merytorycznie rozpatrzona.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 16 września 2022r. nr 1201-IEE.711.2.157.2022.3.AG uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że dopuszczalność złożenia skargi na czynność egzekucyjną nie może być uzależniona od skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego. Oznacza to, że złożona przez Zobowiązanego skarga na czynność egzekucyjną powinna zostać rozpatrzona merytorycznie, niezależnie od tego czy postępowania egzekucyjne się zakończyły czy też nie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu 22 listopada 2022r. organ egzekucyjny wydał postanowienie nr 180400.71.25224.2022.RED.Mstr którym oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 20 stycznia 2023r. nr 1201-IEE.711.2.241.2022.3.MB uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia postanowienia było wydanie przez organ I instancji rozstrzygnięcia, które zapadło z uwzględnieniem przesłanek z art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji u.p.e.a., czyli oparcie rozstrzygnięcia na niewłaściwym stanie prawnym.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie postanowieniem z 24 kwietnia 2023r. nr 180400.71.9058.2023.RED.MStr po raz kolejny oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

Na powyższe postanowienie Zobowiązany złożył zażalenie, zarzucając niedopuszczalność zajęcia rachunku bankowego oraz "wymuszone przez funkcjonariusza organu egzekucyjnego odebranie tytułów wykonawczych", które nastąpiło 9 czerwca 2020r. Zobowiązany podkreślił, że wszczęcie egzekucji następuje "z chwilą" doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W związku z tym zajęcie rachunku bankowego w przedmiotowej sprawie było i jest czynnością niedopuszczalną.

Zobowiązany podkreślił również, że nie podnosił zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, gdyż jego zdaniem zastosowanie środka egzekucyjnego był bezprawne, łamało fundamentalne normy, zasady i prawa zawarte w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz stwarzało zagrożenie nie tylko dla zdrowia ale i życia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2023r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 24 kwietnia 2023r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] wszczęto przed datą wejścia w życie nowelizacji. Przed nowelizacją również dokonano zajęcia rachunku bankowego.

Zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A dokonano w myśl art. 80 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020r.), przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zawiadomienia o zajęciu doręczono do banku 10 marca 2020r.

Stosownie do art. 80§3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu do banku organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wysłał (listem poleconym) do zobowiązanego tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu. Zobowiązany nie podjął przesyłki.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy Zobowiązanemu doręczono tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu, jako warunek wszczęcia egzekucji i zastosowania środków egzekucyjnych.

Mając na uwadze wytyczne zawarte w zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku WSA organ egzekucyjny przeanalizował, czy nadana do Zobowiązanego dnia 11 marca 2020r. listem poleconym przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu została prawidłowo doręczona.

Ustalono, że przesyłka listowa nie została przez adresata odebrana i była awizowana dnia 20 marca 2020r. Drugie awizo listonosz pozostawił dnia 30 marca 2020r. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki, została ona zwrócona w dniu 6 kwietnia 2020r. do nadawcy, czyli Dyrektora O/ZUS Kraków.

Zgodnie z art. 98 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa sars-cov 2 z dnia 16 kwietnia 2020r. (Dz.U z 2020r. poz. 695 ze zm.) - obowiązującym do dnia 19 sierpnia 2020r., nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów (ust. 1).

Analizując treść przywołanego wyżej art. 98 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 20 sierpnia 2020r. wskazano, że doręczanie pism urzędowych przez organy administracji publicznej na zasadzie "fikcji", zostało wykluczone w okresie epidemii wirusa sars-cov 2. Nie mogło zatem w sprawie niniejszej dojść do doręczenia, o jakim mowa w art. 44§4 k.p.a., czyli tzw. "fikcji doręczenia". Dopiero od dnia 20 sierpnia 2020r. w katalogu wyłączeń ust. 2 art. 98 znajdują się przesyłki wysyłane do i przez organ administracji publicznej (obecny ust. 2 punkt 4 lit. d art. 98 ustawy). Jednocześnie, zgodnie z zawartymi w ustawie nowelizującej przepisami przejściowymi (art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2020r.) przesyłki, o których mowa w art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d uznaje się za doręczone z upływem 14 dni od daty wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie można uznać za skuteczne doręczenia zastępczego w dniu 6 kwietnia 2020r.

Organ egzekucyjny uznał, że przepisy art. 97 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa sars-cov 2 nałożyły na organ obowiązek doręczenia Zobowiązanemu przesyłki w terminie 14 dni od dnia zniesienia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Zobowiązany jednak w dniu 9 czerwca 2020r. zgłosił się osobiście do organu egzekucyjnego z życzeniem wydania mu oryginałów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Z uwagi na fakt, że organ był w posiadaniu nieodebranej przesyłki, wydał Zobowiązanemu oryginały tytułów wykonawczych nr [...] do [...] oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, co Zobowiązany potwierdził własnoręcznym podpisem. Ponowne doręczenie przesyłki nie było w takiej sytuacji konieczne. Organ przyjął, że doręczenie Zobowiązanemu tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu nastąpiło dopiero 9 czerwca 2020r., a nie 6 kwietnia 2020r.

Powołując treść art. art. 26§5 u.p.e.a. organ wyjaśnił, ze doręczenie odpisu tytułu wykonawczego może nastąpić już po wszczęciu egzekucji. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wszczęcie egzekucji nastąpiło 10 marca 2020r. z dniem doręczenia do banku zawiadomień o zajęciu.

Przepisy u.p.e.a. nie precyzują w jakim czasie od doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, powinno nastąpić doręczenie zobowiązanemu tytułów wykonawczych, aby mówić o wszczęciu egzekucji. Niewątpliwie tytuły wykonawcze muszą zostać skutecznie doręczone zobowiązanemu. W przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu organ egzekucyjny skutecznie doręczył Zobowiązanemu 9 czerwca 2020r.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uznał, że czynność zajęcia rachunku bankowego została dokonana w sposób prawidłowy.

Podniesiony przez Zobowiązanego zarzut zagrożenia dla zdrowia i życia, poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego może być uznany za zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Jednak zgodnie z u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r. zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Zobowiązany mógł składać w zarzutach na postępowanie egzekucyjne, a nie w skardze na czynności egzekucyjne.

W zażaleniu Zobowiązany powołał się na nieprawidłowe działaniu organu rentowego. Odnosząc się do powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie zauważył, że w skardze na czynności egzekucyjne nie ocenia się prawidłowości działania organu rentowego, tylko konkretną czynność egzekucyjną. Dlatego też zarzut powyższy jest nieuzasadniony w tym postępowaniu.

Co do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59§1 pkt 7 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wyjaśnił, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie jest Dyrektor Oddziału ZUS Kraków. Do tego organu należy złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 66§2 k.p.a. odrębne podanie złożone w terminie czternastu dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania, tj. zażalenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wykonał wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt I SA/Kr 702/20. Zamiast tego organ przez 2 lata polemizuje ze stanowiskiem Sądu. Zdaniem Skarżącego bezsporne jest, że doręczenie przesyłki wysłanej Skarżącemu w dniu 9 marca 2020r. nie było skuteczne. W ocenie Skarżącego doręczenie tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu "po trzech miesiącach’" jest tożsame z ich niedoręczeniem.

Skarżący zarzucił, że ani w postanowieniu ZUS z dnia 24 kwietnia 2023r. ani w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nie ma przedstawionej podstawy prawnej dla przyjęcia, że doręczenie, które miało nastąpić w dniu 9 czerwca 2020r. było skuteczne. Tym samym organy naruszyły art. 80 k.p.a., a okoliczność doręczenia nie może być uznana za udowodnioną zgodnie z treścią art. 81 k.p.a. Skarżący nawiązał do wezwania organu egzekucyjnego z dnia 21 czerwca 2022r. do sprecyzowania pisma i zarzucił, że organ egzekucyjny samowolnie zakwalifikował jego pisma.

W uzupełnieniu skargi z 12 lipca 2023r. oraz 14 lipca 2023r. Skarżący zarzucił, że organ egzekucyjny nie zbadał z urzędu dopuszczalności egzekucji. Organ posiadał wiedzę, że egzekucja jest niedopuszczalna, o czym świadczy - zdaniem Skarżącego zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzające fakt, że niedobór w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych Skarżącego za okres 2014r. do 2019r. wynosi 53.343,75 zł. oraz wyniki badań medycznych potwierdzających fakt zagrożenia zdrowia i życia. Skarżący dołączył do skargi 21 pism zarzucając, że nie otrzymał na nie odpowiedzi.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Przepis art. 3§2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134§1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W związku z powyższym Sąd nie był związany zawartym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wymaga zaznaczenia, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. Podkreślić należy, że dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być więc uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2019r. sygn. akt I OSK 511/18, z dnia 28 maja 2019r. sygn. akt II FSK 1894/17, dnia 24 stycznia 2018r. sygn. akt I OSK 597/16).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie wobec czego została oddalona.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Krakowie oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Sprawę rozpoznano z uwzględnieniem treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2019r. poz. 2070).

Należy przypomnieć, że z dniem 30 lipca 2020r. weszła w życie nowelizacja u.p.e.a., która m.in. zmienia sposób wnoszenia i rozpoznawania środka zaskarżenia w postaci zarzutów. Zgodnie z przepisami przejściowymi zamieszczonymi w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020r. stosuje się przepisy dotychczasowe.

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r. (Dz. U. z 2020r. poz. 1427 ze zm.). Tytuły wykonawcze zostały bowiem wystawione przez wierzyciela przed tym dniem tj. w dniu 9 marca 2020r. , co determinuje zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070) stosowanie przepisów obowiązujących przed zmianą. Organy prawidłowo zatem zastosowały przepisy obowiązujące przed tą zmianą.

Przechodząc do zasadniczej istoty problemu prawnego jaki zarysował się w sprawie to należy przypomnieć, że zgodnie z art. 54§1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Skarga taka jest instytucją postępowania egzekucyjnego, która przysługuje na czynność, której celem jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków i czynności egzekucyjnych, zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.

Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela (organu rentowego) egzekwuje należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

Określony w art. 54§1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., II GSK 1377/13).

Skarga w tym trybie przysługuje na dokonane przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.

W postępowaniu skargowym z art. 54§1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Nie jest zatem dopuszczalne w ramach skargi na czynności egzekucyjne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Ustawodawca nie nadał bowiem regulacji z art. 54§1 u.p.e.a. charakteru uniwersalnego i konkurencyjnego wobec innych środków zaskarżenia; (por. wyroki WSA z: 6 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, z 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, z 9 stycznia 2013r., sygn. akt III SA/Wa 2936/12, z 13 grudnia 2012r., sygn. akt I SA/Sz 727/12, z 17 kwietnia 2000r., sygn. akt III SA 827/99, z 22 stycznia 2004r., sygn. akt III SA 1503/03, oraz z 9 lutego 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1002/04, wyrok NSA z 10 lutego 2012r., sygn. akt II FSK 1588/10, CBOSA dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl oraz P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne..., 2006, s. 184).

Sąd badający skargę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 141/16), zgodnie z którym skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia obejmującym wszystkie możliwe nieprawidłowości postępowania egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.

Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.

Z akt sprawy wynika, że w rozstrzyganej sprawie organ egzekucyjny podjął działania zmierzające do zastosowania egzekucji z rachunku bankowego w zgodzie z art. 80§1 u.p.e.a. zarówno co do sposobu jak i formy dokonania czynności egzekucyjnych, mających na celu doprowadzenie do wykonania przez Stronę obowiązku o charakterze pieniężnym. Polegały one na skierowaniu do Banku PKO BP S.A., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 10 marca 2020r.

Ponadto wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu opłaty.

W myśl art. 80§2 ww. ustawy, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowy m w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei postępując zgodnie z §3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, jednocześnie z przesłaniem ww. zawiadomienia do banku, organ egzekucyjny zawiadomił Stronę o zajęciu jej wierzytelności z rachunku bankowego oraz przesłał odpis tytułu wykonawczego. Zobowiązany nie odebrał przedmiotowe zawiadomienie wraz odpisem tytułu wykonawczego pomimo dwukrotnego awiza.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że organ, mając na uwadze treść wyroku WSA w Krakowie z dnia 26 października 2021r. sygn. akt: I SA/Kr 702/20, ponownie rozpoznając sprawę zbadał, czy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w okolicznościach przedmiotowej sprawy.

Organ, w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia, przedstawił chronologię czynności podejmowanych w sprawie a związanych z wyjaśnieniem treści poszczególnych pism składanych przez skarżącego, adresów, którymi skarżący operował w sprawie.

Szczegółowej analizie poddano kwestię fikcji doręczenia przesyłki, przy uwzględnieniu regulacji dotyczącej instrumentów wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa sars-cov 2 (ustawa z dnia 16 kwietnia 2020r. Dz. U z 2020r. poz. 695 ze zm.) i skonstatowano, że nie można przyjąć fikcji doręczenia zastępczego w oparciu o art. 44 k.p.a. tj. w dniu 6 kwietnia 2020r.

W związku z powyższym, organ wydał skarżącemu oryginały tytułów wykonawczych z zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 9 czerwca 2020r. w dniu, kiedy skarżący osobiście stawił się w organie. Odbiór w/w dokumentów skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem.

Doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie ma znaczenia dla wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie w każdym przypadku powoduje też wszczęcie egzekucji. Wszczęcie egzekucji jest też skuteczne w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, jeżeli poprzedza doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis art. 26§5 u.p.e.a. różnicuje datę wszczęcia egzekucji w zależności od tego, czy wcześniej doręczono zawiadomienie o zajęciu, czy też odpis tytułu wykonawczego. Stąd dokonane wcześniej zajęcie wierzytelności (prawa majątkowego) uczynione przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest dokonywane w ramach egzekucji administracyjnej. Samo doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu nie oznacza, że organ egzekucyjny jest zwolniony z doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Stosownie do regulacji zawartej w art. 26§5 pkt 2 u.p.e.a. egzekucja zostaje wszczęta z dniem doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego spółki albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, w sytuacji gdy odpis tytułu wykonawczego został zobowiązanemu następnie doręczony. (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2023r. sygn. akt: III FSK 60/22).

Powyższe oznacza, że pogląd skarżącego, że wszczęcie egzekucji następuje z momentem doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego, nie zasługiwał na uwzględnienie w okolicznościach faktycznych tej sprawy.

Reasumując-przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Skarga ze swej istoty nie może zmierzać do unicestwienia postępowania egzekucyjnego i nie polemizuje z zasadnością jego wszczęcia w ogóle lecz zmierza do skłonienia organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy (por. wyrok NSA z 5 października 2017r., sygn. akt II FSK 1202/17 oraz WSA w Krakowie z 26 października 2017r., sygn. akt I SA/Kr 904/17; orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.

W postępowaniu tym nie orzeka się więc ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty zawarte w skardze Sąd w całości uznał za niezasadne. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nadto nie dopatrzył się innych naruszeń prawa dających podstawę do uwzględnienia skargi.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.