I SA/Go 172/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2022 r. wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 rok na poczet zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok oraz odsetek za zwłokę postanawia: przywrócić skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2021 r., na podstawie którego organ pierwszej instancji dokonał M.K. (strona, skarżący) zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 rok na poczet zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok oraz odsetek za zwłokę. Zaskarżone postanowienie DIAS doręczono skarżącemu w dniu 21 października 2021 r. (potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych).

W dniu 17 listopada 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej) strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz przyznanie adwokata. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt I SPP/Go 101/21 referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. W dniu 16 marca 2022 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała adwokata P.K. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego.

Pismem z [...] marca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik wyznaczony z urzędu – adwokat P.K. wniósł skargę na ww. postanowienie DIAS. Z kolei postanowieniem z 24 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Go 172/22 tut. Sąd, odrzucił skargę strony z uwagi na wniesienie jej po terminie.

W dniu 30 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł za pośrednictwem organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że o uchybieniu terminu strona powzięła wiedzę 27 maja 2022 r., tj. z chwila doręczenia postanowienia z dnia 24 maja 2022 r. I SA/Go 172/22 o odrzuceniu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy uwzględnić.

Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi musi jednak spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a., a zatem po pierwsze pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Po drugie we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Po trzecie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Po czwarte równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Warunki te muszą być spełnione łącznie.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r., albowiem o jego wydaniu dowiedział się 21 października 2021 r., tj. w dniu doręczenia mu przedmiotowego postanowienia wraz z pouczeniem. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem działający w imieniu skarżącego pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł skargę do tut. Sądu dopiero w dniu 25 marca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej), a więc po upływie ustawowego terminu.

Jednakże złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie, gdyż wszystkie ww. wymogi zostały spełnione. Na wstępie należy wskazać, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustaje dopiero w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. np. postanowienia NSA: z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09; z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1011/18 i z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1248/17, treść orzeczeń dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, przed upływem terminu do wniesienia skargi skarżący wystąpił z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu w celu zaskarżenia

ww. postanowienia DIAS, który to wniosek został uwzględniony (por. postanowienie

z 13 grudnia 2021 r., sygn. akt I SPP/Go 101/21).

Istotną jednak okolicznością jest fakt, że wnoszący skargę pełnomocnik – adwokat P.K. – jest czwartym z kolei pełnomocnikiem wyznaczonym dla skarżącego z urzędu. Jego poprzednicy zostali bowiem zwolnieni z powierzonych im obowiązków przez Okręgową Radę Adwokacką. Informację o wyznaczeniu adwokata P.K. wskazany pełnomocnik odebrał 16 marca 2022 r.

O przyczynie uchybienia terminu do wniesienia skargi pełnomocnik strony dowiedział się dopiero z postanowienia tut. Sądu z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt

I SA/Go 172/22 o odrzuceniu skargi, które zostało mu doręczone w dniu 27 maja 2022 r. Od tego dnia należy więc liczyć 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżonego złożył za pośrednictwem organu w dniu 30 maja 2022 r., a więc w ustawowym terminie. Wniosek ten spełniał również warunek z art. 87 § 4 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi było niezawinione, gdyż występując

w terminie otwartym do wniesienia skargi z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi i reprezentowania go przed sądem, dochował należytej staranności.

Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że strona postępowania nawet przed jego wszczęciem, może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Taki wniosek co prawda pozostaje bez wpływu na bieg terminu do złożenia skargi, ale bez wątpienia ma istotne znaczenie przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej złożonej przez pełnomocnika wyznaczonego dla strony w wyniku przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia skargi do sądu i reprezentacji interesów skarżącego przed sądem należy oceniać jako dochowanie należytej staranności (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt I OZ 612/18 czy postanowienie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 752/16). Podkreśla się także, że celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadminstracyjnym jest zagwarantowanie stronom możliwości rozpatrzenia sprawy przez sąd i skutecznej obrony swoich praw przed sądem, w sytuacji, w której w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym położenie strony zostanie ocenione jako uniemożliwiające samodzielne poniesienie kosztów sądowych związanych z postępowaniem oraz z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. W rezultacie podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może zatem żądać, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik i w tym celu, w terminie otwartym do wniesienie tej skargi, zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie (postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 355/21).

Złożenie przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu świadczy o tym, że podjął on wszelkie czynności jakich można było obiektywnie wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skorzystanie przez skarżącego z takiej możliwości oznaczało bowiem, że chce, aby dalsze postępowanie sądowe toczyło się z udziałem pełnomocnika. Skarżący miał zatem prawo oczekiwać, że w związku z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to profesjonalny pełnomocnik będzie działał w jego sprawie (ww. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2021 r.). Sąd wskazuje także, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi,

tj. 13 grudnia 2021 r. Wyznaczony pełnomocnik nie miał zatem możliwości wniesienia skargi na postanowienie DIAS z dnia [...] października 2021 r. w terminie.

W konsekwencji Sąd uznał, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi było niezawinione.

W ocenie Sądu przyjąć należy w niniejszej sprawie, że pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił w sposób wystarczający, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy, albowiem do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło wyłącznie ze względu na oczekiwanie przez skarżącego na pomoc profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.