I PSK 81/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 września 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z powództwa P. w G.
przeciwko P.M.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 16 września 2025 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie
z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt IV Pa 55/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od P. w G. na rzecz P. M. kwotę 2.700,00 (dwa
tysiące siedemset) złotych, wraz z odsetkami o których mowa w
art. 98 § 11 k.p.c. - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Powódka – P. z siedzibą w G., wniosła do Sądu Rejonowego w Szczecinku
pozew o zasądzenie od pozwanego P.M., na rzecz strony powodowej, kwoty
66.482,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności, od 1
listopada 2019 r.do dnia zapłaty. Uzasadniając powództwo wskazano, że powódka
domaga się zwrotu kosztów szkolenia od pozwanego, w związku z niewywiązaniem
I PSK 81/24
2
się z obowiązków w postaci zdania egzaminu na świadectwo maszynisty, a
następnie przepracowania u powódki co najmniej 3 lat.
Sąd Rejonowy w Szczecinku IV Wydział Pracy, wyrokiem z 21 lipca 2023 r.
(sygn. akt IV P 101/23), wydanym w sprawie z powództwa P. w G., przeciwko P.M.
o zapłatę: oddalił powództwo oraz zasądził od powoda P. w G. na rzecz pozwanego
P.M. kwotę5.400 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Na skutek apelacji strony powodowej, Sąd Okręgowy w Koszalinie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 2 lutego 2024 r.
(sygn. akt IV Pa 55/23): sprostował oczywiste omyłki pisarskie w wyroku
z 21 lipca 2023 r. (sygn. akt IV P 101/22) Sądu Rejonowego w Szczecinku,
w ten sposób, że w miejsce błędnie wskazanej sygnatury - „IV P 101/23” wpisał
prawidłową - „IV P 101/22”, zaś w miejsce błędnie wskazanej daty rozpoznania
sprawy - „20 czerwca 2023 r.” wpisał prawidłową - „20 lipca 2023 r.”, oddalił
apelację i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 2.700 zł,
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym,
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas po upływie tygodnia od ogłoszenia
niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.
Skargę kasacyjną od wyroku Sadu Okręgowego w Koszalinie, do Sądu
Najwyższego, wywiodła strona powodowa, zaskarżając judykat w całości,
zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22c
ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym w zw. z art. 30 § 1
pkt 4 k.p., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy doszło do rozwiązania
umowy o pracę zawartej z pozwanym i do takiego rozwiązania doszło z przyczyn
leżących po stronie pozwanego, tj. braku zdanego egzaminu na świadectwo
maszynisty i nieuzyskanie uprawnień niezbędnych do samodzielnego prowadzenia
pojazdów trakcyjnych.
W związku z powyższym, strona powodowa wniosła o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Koszalinie, przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia w
przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarżąca wniosła także o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej, z
uwagi na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
I PSK 81/24
3
sprowadzającego się do udzielenia odpowiedzi na pytanie: „czy art. 22c ust. 1
ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. 2023 r., poz.
1786 ze zm.), w przypadku, gdy kandydat na maszynistę został zatrudniony na
podstawie umowy o pracę w celu uzyskania licencji i świadectwa maszynisty,
stanowi przepis szczególny (lex specialis) względem art. 1035 Kodeksu pracy?”.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jako
niezawierającej okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, ewentualnie jej
oddalenie w razie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, oraz zasądzenie
kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego na
rzecz pozwanego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszym postępowaniu nie kwalifikuje
się do przyjęcia.
Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu
(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.
Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma,
w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo
i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie,
I PSK 81/24
4
nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało
wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie
Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej
instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych
błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej
sprawie.
Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania
i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi
do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy
muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i
uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw
pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich
domyślać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21,
Legalis nr 2740849).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie
oparty został na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Należy więc przypomnieć, że w przypadku
powoływania się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
jako przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w uzasadnieniu
wniosku winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione
argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego
w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący
ma w tym zakresie obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w
sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy
przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r.,
II PK 296/11, LEX nr 1214580; 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300;
16 maja 2018 r., III UK 151/17, LEX nr 2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21,
LEX nr 3252537). Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi
I PSK 81/24
5
odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane
w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym
z dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1996 r.,
II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z 7 czerwca 2001 r.,
III CZP 33/01, LEX nr 52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22, LEX nr 3578533), 2)
być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. A. Góra-Błaszczykowska,
Środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym. Komentarz do art. 367-42412 k.p.c.,
Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z przytoczonym orzecznictwem;
postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02,
LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z
5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179, z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22,
LEX nr 3582702), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć
zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.
Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie
występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub funkcje
precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o
występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy
przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd
Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z
odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468, z
7 lutego 2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27 kwietnia 2021 r., II PSK 68/21,
LEX nr 3252281). We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona
skarżąca nie sformułowała żadnego zagadnienia prawnego, w rozumieniu przepisu
art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Tym bardziej, że Sąd Najwyższy zajmował się już
przedstawionym przez stronę skarżącą zagadnieniem, na co zwróciła ona także
uwagę w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W wyroku z 10 maja 2023 r. Sąd Najwyższy wskazał, że nie sposób
zgodzić się z koncepcją, jakoby art. 22c ustawy o transporcie kolejowym stanowił
lex specialis względem przepisów Rozdziału III Kodeksu pracy, z uwagi na
I PSK 81/24
6
możliwość zobowiązania pracownika do zwrotu wszystkich kosztów szkolenia
poniesionych przez pracodawcę, o której mowa w art. 22c ustawy o transporcie
kolejowym. W ocenie Sądu Najwyższego regulacja ta nie stoi w sprzeczności
z określeniem zwrotu przez pracownika kosztów szkolenia poniesionych przez
pracodawcę w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu
podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich
podnoszenia (I PSKP 27/22, Legalis nr 2937819). Podobne stanowisko zajął Sąd
Najwyższy w wyroku z 10 maja 2023 r. (I PSKP 36/22, Legalis nr 2937820).
Także w wyroku z 6 września 2023 r. (I PSKP 3/23, Legalis nr 2980496)
Sąd Najwyższy podkreślił, że zobowiązanie pracownika, w przypadkach
określonych w art. 1035 k.p. do zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów
dodatkowych świadczeń udzielonych na podstawie umowy o podnoszenie
kwalifikacji zawodowych, ma mieszaną naturę pracowniczo-cywilnoprawną,
ponieważ w tym zakresie obowiązują przede wszystkim regulacje zawarte w art.
1031-1035 k.p., a tylko w kwestiach nieuregulowanych wyraźnie w tych przepisach
prawa pracy należy na podstawie art. 300 k.p. odpowiednio stosować przepisy
Kodeksu cywilnego, w szczególności przy weryfikowaniu wysokości obowiązku
odszkodowawczego pracownika, który bez uzasadnionych przyczyn przerwał
podnoszenie kwalifikacji zawodowych. W każdym razie nieuzasadnionego
wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę przez pracownika - niżby to wynikało
z przepisów Kodeksu pracy lub z umowy stron - bezwzględnie obowiązuje
ustanowiona w art. 1035 k.p. zasada proporcjonalnego rozliczania kosztów
szkolenia pracownika pokrytych przez pracodawcę. Obowiązek zwrotu przez
pracownika pokrytych przez pracodawcę kosztów podnoszenia pracowniczych
kwalifikacji zawodowych wynika z umowy o podwyższenie kwalifikacji zawodowych,
która nie tylko nie może naruszać obowiązującej w prawie pracy zasady obowiązku
zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów szkolenia tylko w wysokości
proporcjonalnej do okresu zatrudnienia w czasie ich ponoszenia, ale powinna
określić konkretnie dodatkowe świadczenia udzielone pracownikowi w kwotach
poddających się obiektywnej weryfikacji spornego obowiązku odszkodowawczego
pozwanego pracownika (art. 361 k.c. w związku z art. 300 k.p.).
I PSK 81/24
7
Wobec więc rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy przedstawianego przez
stronę skarżącą zagadnienia oraz braku podstaw do zmiany tego stanowiska,
brak jest też przesłanek do przyjęcia niniejszej skargi kasacyjnej do jej
dalszego rozpoznania. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, zgodnie
z art. 3989 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na § 10
ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
[a.ł]
DS
