I PSK 216/26

I PSK 216/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 kwietnia 2026 r. SSN Jarosław Sobutka w sprawie z powództwa U.M. i L.W. przeciwko Szpitalowi w T. o wynagrodzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2 kwietnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 25 marca 2025 r., sygn. akt IV Pa 139/24, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od Szpitala w T. na rzecz U.M. i L.W. kwotę po 1.350,00 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. DS UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 15 października 2024 r. (sygn. akt IVP 279/23), wydanym w sprawie z powództwa U.M. i L.W. przeciwko Szpitalowi w T., o wynagrodzenie, zasądził na rzecz powódek U.M. oraz L.W. kwoty tytułem wynagrodzenia w wysokości po 1.528,88 zł brutto miesięcznie, za okres od sierpnia 2022 r. do maja 2023 r. (łącznie I PSK 216/26 2 po 10 rat dla każdej z powódek). Każda z powyższych kwot została zasądzona wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, liczonymi od 11 dnia każdego kolejnego miesiąca do dnia zapłaty. Ponadto Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w stosunku do roszczeń U.M. — do kwoty 8.904,54 zł, a w stosunku do roszczeń L.W. — do kwoty 9.181,24 zł. W zakresie kosztów procesu Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz każdej z powódek kwoty po 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku. Jednocześnie, na podstawie art. 102 k.p.c., Sąd odstąpił od obciążania pozwanego szpitala kosztami opłat od wniesionych pozwów. Na skutek apelacji pozwanego szpitala, Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 25 marca 2025 r. (sygn. akt IV Pa 139/24) oddalił apelację i zasądził od pozwanego szpitala na rzecz każdej z powódek kwoty po 1.350 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Do Sądu Najwyższego pozwany szpital wywiódł skargę kasacyjną, zaskarżając w całości wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 43 ust. 1-3 k.p. w związku z art. 3 ust. 1 i 4 oraz treścią załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, w jej brzmieniu obowiązującym do 28 czerwca 2022 r., w powiązaniu z art. 3 ust. 1 i 4 oraz treścią załącznika do tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od 29 czerwca 2022 r., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zakwalifikowanie powódek w lipcu i sierpniu 2021 r. do grupy 7 obowiązującego wówczas załącznika do ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, wywoływało w zakresie ustalenia treści ich stosunków pracy taki skutek, że od 29 czerwca 2022 r. powodowało samoczynnie przyporządkowanie powódek do grupy 2 załącznika do ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia I PSK 216/26 3 zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 13 52), a przyporządkowanie to stało się jednym z elementów stosunku pracy powódek, którego zmiana wymagała dokonania wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego warunki pracy; 2. art. 78 § 1 oraz art. 183c k.p., poprzez ich błędne niezastosowanie w sprawie, co było skutkiem pominięcia, że powódki zatrudnione były w pozwanym szpitalu jako, tzw. pielęgniarki odcinkowe oddziałów szpitalnych, a ich praca nie różniła się niczym od pracy innych pielęgniarek wykonujących identyczną pracę w danej komórce organizacyjnej szpitala i nie legitymujących się tytułem zawodowym magistra pielęgniarstwa i specjalizacją, rotujących się z powódkami na tych samych stanowiskach w ramach pracy zmianowej, a także nieuwzględnienia, że pielęgniarki wykonujące identyczną pracę u tego samego pracodawcy mogą uzyskiwać wynagrodzenie, którego różnica (przy wzięciu pod uwagę dodatków do wynagrodzenia zasadniczego) będzie kształtować się na poziomie kilku tysięcy złotych, co łącznie będzie urągało podstawowej zasadzie prawa pracy, a mianowicie tej, że za tę samą pracę należy się takie samo lub przynajmniej podobne wynagrodzenie. Powołując się na powyższe, zarzuty pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Tarnowie oraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na to, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które nadto wymagają dokonania wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), przejawiające się w sformułowanych przez skarżący szpital pytaniach, tj.: 1. czy można przyjąć, że zakwalifikowanie powódek w lipcu i sierpniu 2021 r. do grupy 7 obowiązującego podówczas załącznika do ustawy z dnia 8 I PSK 216/26 4 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2139) wywoływało w zakresie ustalenia treści ich stosunków pracy taki skutek, że od 29 czerwca 2022 r. powodowało samoczynnie przyporządkowanie powódek do grupy 2 załącznika do tej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1352), a przyporządkowanie to stało się jednym z elementów stosunku pracy powódek, którego zmiana wymagała dokonania wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego warunki pracy? 2. Co należy rozumieć pod pojęciem „kwalifikacje wymagane” w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2139), a w szczególności, czy należy interpretować je wyłącznie w oparciu o przepisy aktów wykonawczych wydawanych na podstawie art. 50 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 450), co w omawianym stanie faktycznym, biorąc pod uwagę sporny okres, dotyczyłoby rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz.U. Nr 151, poz. 896 z późn. zm.), czy też należy pojęcie „kwalifikacji wymaganych” interpretować w ten sposób, że dotyczy ono kwalifikacji realnie wymaganych od pracowników przez danego pracodawcę w związku z realnie powierzoną pracownikom i wykonywaną przez nich pracą określonego rodzaju? W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną powódki wniosły o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz każdej z powódek zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. I PSK 216/26 5 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozwanego szpitala nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi. Skarżący powołuje się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które nadto wymagają dokonania wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych przesłanek przedsądu, zasadnym jest przypomnieć, że sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości, co do określonego przepisu lub zespołu przepisów, albo szerzej i bardziej ogólnie – wątpliwości, co do pewnego uregulowania prawnego. Z przedstawionych przez stronę wnoszącą skargę argumentów, w odniesieniu do istotnego zagadnienia prawnego musi jednak wynikać, jakie są konkretne problemy prawne, na czym polegają istotne wątpliwości (na przykład interpretacyjne). Sformułowane zagadnienie powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i I PSK 216/26 6 prawa pozytywnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147 czy z 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego dotyczyć musi problemu prawnego dotychczas nierozpatrywanego w judykaturze (postanowienia Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114 i z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Przedstawione przez skarżącego problemy prawne nie mają takiego charakteru, ponieważ Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie odniósł się już do kwestii zaliczania pracowników do grupy zawodowej w oparciu o załącznik do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, składania wypowiedzenia zmieniającego w celu realizacji przepisów tej ustawy, a także dopuszczalności różnicowania wynagrodzenia pracowników. Należy przyjąć za Sądem Najwyższym stanowisko wyrażone w postanowieniu z 17 listopada 2025 r. o sygn. akt III PSK 73/25, w którego uzasadnieniu odniesiono się do wskazywanych w niniejszej skardze problemów (zob. też najnowsze orzecznictwo, w tym postanowienie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2025 r., I PSK 66/25, LEX nr 3954314 i z 7 lipca 2025 r., I PSK 23/25, LEX nr 3888401). We wskazanej wyżej judykaturze Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo wskazując, że w wyroku z 23 kwietnia 2025 r. (I PSKP 3/25, OSNP 2025, Nr 10, poz. 98) Sąd Najwyższy przyjął, że od 1 lipca 2022 r. cechą kwalifikującą do grupy zawodowej nr 2, o której mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1473 z późn. zm.), było legitymowanie się pielęgniarki tytułem zawodowym: magister pielęgniarstwa albo legitymowanie się położnej tytułem: magister położnictwa, z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w I PSK 216/26 7 dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, a także wykonywanie pracy na stanowiskach, gdzie wymagane były takie kwalifikacje zawodowe, przy czym determinantem podstawowym było adekwatne wykształcenie i specjalizacja. Sąd Najwyższy uznał, że jeśli ustawodawca, ze względów społecznych, zdecydował się na ograniczenie swobody kształtowania wysokości wynagrodzenia w zawodach związanych ze służbą zdrowia, wówczas wykładnia prokonstytucyjna i funkcjonalna wymaga, aby limitowanie dolnego progu wynagrodzeń było jednoznaczne, łatwe do stosowania przez pracowników, pracodawców oraz finalnie - przez sąd. Już z samego brzmienia ustawy osoba zainteresowana powinna ustalić, czy jej wynagrodzenie odpowiada najniższemu wynagradzaniu ustawowemu. W tym kontekście ustalanie dolnego limitu wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek nie mogło więc podlegać arbitralnej decyzji pracodawcy lub takiego ustalenia struktury organizacyjnej jednostki służby zdrowia, aby żadna pielęgniarka nie mogła się ubiegać o wynagrodzenie z wyższej grupy załącznika do analizowanej ustawy. W ocenie Sądu Najwyższego, określenie wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych oraz wzajemnych relacji między wynagrodzeniami dla poszczególnych kategorii zawodowych pracowników medycznych nie wyłącza ogólnych przepisów prawa pracy normujących zasady ustalania wynagrodzenia za pracę, w tym zakłada możliwość różnicowania wysokości wynagrodzeń poszczególnych pracowników w zależności od posiadanego doświadczenia zawodowego, na przykład stażu pracy, dodatkowych kwalifikacji. Nie ma przeszkód formalnych, aby pracownicy z niższym wykształceniem, ale z większym doświadczeniem zawodowym, byli analogicznie wynagradzani, jak osoby zaliczone do grupy drugiej. W ocenie Sądu Najwyższego, korzystna dla pracowników zmiana ustawowych warunków wynagradzania, co do zasady, nie wymaga dokonywania wypowiedzeń zmieniających. Sąd Najwyższy w powoływanym wyroku zwrócił też uwagę, że analizowana ustawa nie przewiduje konieczności dokonywania wypowiedzeń zmieniających, bowiem oparta została na paradygmacie korzystnego dla pracowników podwyższenia wynagrodzeń minimalnych (uzgodnionych ze stroną społeczną w komisji trójstronnej). Jeśli natomiast nowelizacja zostałaby przez pracodawcę powiązana ze zmianą zakładowego systemu wynagradzania, jurysdykcyjne zasady weryfikacji korzystności bądź niekorzystności postanowień I PSK 216/26 8 nowego regulaminu wynagradzania pracowników w porównaniu do dotychczasowych warunków płacowych zostały wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2004 r. (III PZP 3/04, OSNP 2005 Nr 4, poz. 49), z której wynika obowiązek zachowania trybów wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego także wtedy, gdyby ukształtowane nowym układem (regulaminem) wynagrodzenie nie ulegało obniżeniu. W przypadku wypowiedzeń zmieniających, pozwanego obciążałby obowiązek podania zrozumiałej przyczyny wypowiedzenia w odniesieniu do sytuacji indywidualnych pracowników, przy czym powołanie się w uzasadnieniu wypowiedzenia tylko na konieczność wykonania art. 5a omawianej ustawy byłoby niewystarczające, co z przyczyn formalnych implikowałoby uwzględnienie odwołań pracowników. Drugą z powołanych przesłanek przedsądu była wskazana potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Odwołanie się do potrzeby wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie, w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022 r., I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242). Stronę skarżącą obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności, uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349). Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości I PSK 216/26 9 polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Strona skarżąca nie wykazała istnienia wskazywanej przez siebie przesłanki przedsądu – w rozumieniu przepisów art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Powołując się na istnienie wątpliwości, co do wykładni przywołanych przepisów nie przywołała w ogóle żadnych poglądów doktryny, ani orzeczeń sądowych, które by takie wątpliwości uprawdopodabniały. Z uwagi na powyższe, wobec nieziszczenia się przesłanek przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 118). DS [r.g.]