I PSK 173/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
Dnia 4 lutego 2026 r.
w sprawie z powództwa B. K.
przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w Z.
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 4 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego
w Zielonej Górze z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt IV Pa 185/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych wyrokiem z 20 grudnia 2024 r., IV Pa 185/24, po rozpoznaniu sprawy
z powództwa B. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w
Zielonej Górze, o odprawę pieniężną, oddalił apelację strony pozwanej od wyroku
Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z 19 czerwca 2024 r., IV P 207/24,
zasądzającego na rzecz powoda kwotę 26.651,70 zł tytułem odprawy.
Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył pozwany zastępowany przez
Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskie w całości. Skarżący we wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał, że w sprawie
ujawniła się potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a to art. 165 ust. 2
I PSK 173/26
2
ustawy o Służbie Cywilnej, przy czym rozbieżności wywołuje zagadnienie czy
poprzedzona uchwałą Sądu Najwyższego z 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23,
niejednolitość orzecznictwa w sprawach o odprawę pieniężną stanowi wyjątkową
okoliczność w rozumieniu art. 165 ust. 2 ustawy o Słuzbie Cwywilnej (i jego
odpowiednika art. 252 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej
Administracji Skarbowej), usprawiedliwiającą nieuwzględnienie terminu
przedawnienia roszczenia, przy czym: twierdząco na to pytanie (nie uwzględniając
przedawnienia roszczenia) odpowiedział Sąd II instancji w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku (oraz w wyrokach z: 20 grudnia 2024 r., IV Pa 188/24,
2 grudnia 2024 r., IV Pa 184/24 oraz z 28 listopada 2024 r., IV Pa 177/24), jak
również Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z 20 grudnia 2024 r., VII Pa 117/24,
Sąd Okręgowy w Szczecinie z 17 października 2024 r., VI Pa 39/24, LEX nr
3819255); negatywnie zaś kwestię tę rozstrzygnął (oddalając przedawnione
roszczenia) Sąd Okręgowy w Częstochowie w wyroku z 16 kwietnia 2024 r.,
IV Pa 6/24, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w wyroku z 16 grudnia 2024 r.,
VI Pa 93/24, Sąd Okręgowy w Białymstoku w wyrokach z 24 września 2024 r., V Pa
29/24, z 10 lipca 2024 r., V Pa 28/24 oraz z 30 października 2024 r.,V Pa 51/24.
Skarżący wskazał, że kwestia podmiotu uprawnionego do nieuwzględnienia upływu
terminu przedawnienia, przy czym według jednej linii orzeczniczej, opartej na
wykładni językowej art. 165 ust. 2 ustawy o Służbie Cywilnej (oraz stanowiącego
jego odpowiednik art. 252 ust. 2 u KAS), jest do tego uprawniony wyłącznie
kierownik jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona; według linii
konkurencyjnej, uprawnienie to przysługuje również sądowi powszechnemu. Ten
problem prawny zdaniem Skarżącego dostrzeżono, lecz nie rozstrzygnięto w nauce
prawa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
I PSK 173/26
3
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Z kolei
zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania konstrukcyjne tego
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek
o przyjęcie jej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że istnieje przynajmniej jedna z
okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie powinno
zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę
sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych, które wywołują istotne rozbieżności w orzecznictwie Sądu
Najwyższego oraz sądów powszechnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).
Zauważyć trzeba, że odwołanie się do przesłanki przedsądu, jaką jest
potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że
określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr 127030; z 28 marca
2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września 2022 r., I CSK 1494/22,
Legalis nr 2741242). Stronę skarżącą obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i
pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na zaistnienie powołanej
okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości
interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK
111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22, Legalis nr 2790349).
W rozpoznawanej sprawie, podobnie jak w podobnych sprawach już
rozpoznanych już przez Sąd Najwyższy (np. postanowienia Sądu Najwyższego z
I PSK 173/26
4
17 grudnia 2025 r., III PSK 22/24, oraz z 1 kwietnia 2025 r., III PSK 65/24),
wątpliwości skarżącego dotyczyły wykładni przepisów art. 163 ust. 4 ustawy z 27
sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1799 ze zm.) oraz art. 170
ust. 3 i 4 ustawy z 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej
Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948). Należy zatem zwrócić uwagę,
że Sąd Najwyższy zajął się już rozstrzygnięciem rozbieżności w orzecznictwie,
które występowały w tym przedmiocie. Wcześniej, 6 lutego 2024 r. podjęta została
przez Sąd Najwyższy uchwała (III PZP 2/23, OSNP 2024 Nr 7, poz. 69, str. 18),
zgodnie z którą funkcjonariuszowi służby celnej, który w świetle art. 165 ust. 3
ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej
Administracji Skarbowej, stał się funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej,
pełniącym służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej i który następnie
przyjął propozycję, o jakiej mowa w art. 165 ust. 7 tej ustawy, określającą nowe
warunki zatrudnienia, na podstawie umowy o pracę, stając się zgodnie z art. 171
ust. 1 wyżej wymienionej ustawy pracownikiem zatrudnionym w Krajowej
Administracji Skarbowej, na podstawie umowy o pracę, przysługuje - w związku z
zakończeniem służby - prawo do odprawy pieniężnej (art. 163 ust. 4 ustawy z dnia
27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w związku ze stosowanym odpowiednio
art. 170 ust. 1, 3 i 4 Przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji
Skarbowej).
W ocenie Sądu Najwyższego, podstawa do przyjęcia poglądu o
przysługiwaniu odprawy w takiej sytuacji wynika z prokonstytucyjnej wykładni
przepisów ustawowych, uwzględniającej zasadę równości wobec prawa i równego
traktowania przez władze publiczne. Sąd Najwyższy stanął zatem na stanowisku,
zgodnie z którym, mimo że prawo do odprawy nie wynika wprost z art. 170
ust. 1 p.w.KAS, konieczne jest odstąpienie od jego wykładni językowej na rzecz
wykładni funkcjonalnej i systemowej. Taka możliwość wynika z analizy orzeczeń
Sądu Najwyższego, w których podkreśla się trafnie, że odejście od wyników
wykładni językowej jest uzasadnione wtedy, gdy prowadzi ona do absurdu albo do
rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji lub gdy zachodzi
sprzeczność jej wyników z podstawowymi założeniami systemu prawnego, albo
niemożność jej akceptacji, ze względów moralnych lub społecznych. Zdaniem Sądu
I PSK 173/26
5
Najwyższego, odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za
wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to dodatkowym
uzasadnieniem dla jej wypłaty osobie, która w sposób niezawiniony i wbrew swojej
woli służbę tę kończy. W przypadku funkcjonariusza, którego służba na skutek
przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia na stanowisku w ramach
korpusu służby cywilnej uległa zakończeniu i który utracił szereg uprawnień
składających się na tzw. "prawo do munduru", konieczne jest zrekompensowanie
mu dotychczasowych szczególnych warunków służby związanych z pracą w
formacji mundurowej. Dlatego, uzasadnione jest odstąpienie od rezultatów wykładni
gramatycznej, zwłaszcza biorąc pod uwagę konstytucyjną zasadę równości w
zakresie ochrony praw majątkowych. Sąd Najwyższy wskazał, że art. 64
ust. 2 Konstytucji RP jest uznaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego podstawą
uzasadniającą przyznanie świadczenia funkcjonariuszom (por. uchwała składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP
2006 nr 15-16, poz. 227).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że skoro funkcjonariusz nawiązuje
stosunek pracy w ramach Krajowej Administracji Skarbowej, to jego sytuacja jest
jakościowo lepsza od sytuacji funkcjonariusza, który odrzucił przedstawioną mu
propozycję. Sytuacja tych dwóch funkcjonariuszy jest analogiczna w zakresie
wygaśnięcia stosunku służbowego, zarówno jeden, jak i drugi tracą swój status
funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, a w konsekwencji związane z nim
przywileje (jak również obowiązki).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
[a.ł]
